Literarishe bleter · 1931-07-10 · 28 (10.7.1931) · p. Seite 542

ליםערארישע בלעטעי־ נום. 28 (375) זײט 542 ״די םיודנע נעםאקט שוין, די װאונק םארנונק, דער שטעקן אין האגט - צ• קאן מען נאך עהגעץ אצינדער געםינען א אינזל א ליאנד?״ אאדװ. דינען לידער פאר <און םון> קאװנע, אנעד נישט םאר יאון םון> תל״אביכ... במעט דאכ נעמלעכע לאזט זיך אייך זאכן װעגן די לידער םון י. צ. יןוארגר (ח־םד,> און יעקכ שםאל ושכונת באראכאװ>. כאטש אין ד־ לעצטע א־ז שוין יא פא־אן עטװאש םונם םאלעטטינ־שן קאלאריט. אן אויסנאש זיינען די םא־ גוט״נעשליםענע לידער םון לױכע װאסערמאן <ירושלים>, װעלכע איז שוין, קאנםיק, ארגאניש םא,־' כונק מיטן לאנד אין מיט דער שטאט, װאו זי לעכמ און ד־כטעט און, װען זי שו־ײט צו אונז אריכער םון די כערג םון ירושלים, אז ״ביהאב דיך ליב, דו שטײנער־שטאט, װען ױינע טעג צעטליען זיך אין גת־ און זעען או־כ װי בין-השמשותן איבער ימים װײם...״ װילט זיך אונז נלויבן, אז מען קאן שוין װירקלעך אנה־בן דערקלעדן זיך א־ן ליבע אויף ײױש אםילו צו יתשלים... אלאקאלן קאלאדיט (אמת, נישם קײן ארץ־ישראלױקן, :אר א פאלעםם־נישן> םארםאגט אויך ױ עדדיש-ואםטיקע דערצײלונג םון אברהם בלײ (רעדאקטאר םון דעם ״מאי"-העםם>. עם האנדלט דך װעגן אײנעד אםראגישעו־ ליבע זגװישן דעם םאסטוך מוםא-יאםין פון חשימזע מיט דעד םאלשעניצע םאבביבא, װאם םאהראט אים מיט אײנעם אן אבו-כאליב. ױ דאזיקע דערצײלונג םארנעמם גאנצע 5 זײטן (םון א1> און סע שטעלם זיך װידעו־ אמאל ױ םראגע, םארװאם האט א. בלך אויםגעקליבן פאד דעפ ערשטן ״מאי״-העפס דװקא אליבע צוױשן דעם פאםטוך מוםא-יאסין מיט מאכביבק און נישט, זאגן מיר - צװישן דעס שומר יאנקל, מיט דער חלוצה רחל... צ• דען זײנען נישטא קײן ליכעם (אםילו טראגישע> אין ױ ״דישע קבוצות גופא? צי װאם זוכן זײ אױף ױ םרעמרע שליאכן םון דזשימזע? איך מק, אז א־אשױיבונג סון אחלוציפ־ליבע אויף ײױש װאלט קינסטלעױש נאך מעד אונםעו־געשטראכן ױ לעבנם־ םעלקײט און לעבנםנײטיקײט םון ײױש אץ ארץ־ישראל... סידינען אױך אפגעדדוקט אין ״מאי״ אדעדצ״לוני םון לײבל כק <ח־פה> און אםעליעטאן םונם טונקעלן <װארשע> ״ביכער עליך יש־אלי. ליבל בײן םירט אריץ קײן ארץ-ישראל דעם אםעױקאניש־״ױשן זשא־גאן םון אי־נעם א ״םראהיבישניק״ מיט אײנער א ״םשעק־ם־ גיצע״, װאם קומען קק ארץ-ישדאל שםארבן, אבעד נישט דעו־ װאול- גארעד זשארגאן זײערעו־, װי אױך נישם ױ תכו־יכים זײעדע םאםן דך פאר דעם אױפקומענױקן ״מאי״ -״ױש אין ארץ-־שדאל. און כאטש דער ערשטער ״מאי״-העםט פון אונזערע ״מיר אלײ- ניקעס״ אין ארץ-ישדאל איז נאך םארלויםיק נישם נענוג װאניק - װעלן מיר דאך מיט אינטעדעם אםװארטן ױ העםטן םון ױ חדשים ״ױני•׳, ,.ױלי״, ..אװגוסט״ אאז״װ. ביז ױ ערשטע בליטן םון מאי װעלן אױסצײטיקן אץ װאגיקע <און הלװאי - אױך שװעדע> םרוכטן, װאס זאלן טױגן נישט נאר פאק לאנד אליץ, נאו־ אויך אםילו םאו־ דעם עקםפארפ קק חוץ-לארץ... און סארלויסיק - אײשד כוח ױ שדײבער םון או־ץ-ישראל פאר זײערע דאנקבארע און פו־וכטבארע אנשטרענגונגק. נ ' כ־מער-בײז עם זאל נישט זײן צו דעם ױ באצױנג םון דעם ביב- ליאטעקער און קולםור-טוער. ײדיש הײבט װידער אן צו םארנעמען אפלאץ. נאך נישט איר פלאץ, אבער אבעםערונג איז םאראן״. װעגן דער זעלבער ״בעםעתנג״ םאר ײדיש אין א־ץ-ישדאל האט אונז א־־ך ױערצ״לט הלל ראגאף:* ״וױ א־ך הער - שרײכט ה. ראגאף - ה״בט מען שוין דא אן צו טראכטן װעגן ײױש אגדערש אכיסל, וד פתער. עס װ״זט אוימ אז גראד דער ־ונגער תר, װאם א־ז דעדצויגן געװאו־ן אויף העבו־עיש, פאנגט א, או־ו־טצוװ״זן אן א־נטעדעם צו ײױש. מיר האט דערצײלט אט־ער אין ױ היגע שולן, אז ױ עלטערע קינדעד א־ן ױ יכ־צות בעטן, םען זאל זײ לערנען ײױש. זײ וױלן זיך באקענען מיפ דעד ײױשער ליטעראט־ר און װילן האכן ױ מעגלעכי קײט צ־ קאנען לעזן ױ ״ױשע םדעם־ע אץ ױ שאפונגען אין חוץ־ לארץ־. אבעד טאקע דעדםאר, װאם דער אינטערעם צו ײדיש אץ ארץ־ ישראל האפ אנגעהויבן שםײגן אויך בײ דער ױגנם םונם ״העברעישן שכט״ - א־ז נאך מער נײטיק אז דאם ײױשע װאדט, װאם װע־ט אונטעתעטראגן דער אר־ן־ישדא־׳־יקער ־וגנט, זאל זק גענוג אנ- צ־ענױק און נעלײטעדט. װער רעדט נאך, װען דאם ײדישע װאו־ט איז נישט קײן אימ־ פאדטירטם םון ױ ״גלות״-לענדער, םון חוין־לארץ, נאר אן אײננס. א ה״מ־שם, אן ארץ-ישראלױקם... אמה. ױ ארױסגעבער סונם זאמלד.עסט ״מא־״ פאז־ענמפעדן זיך ־כתתילזק אז ״ניט עו לײזן װעלט-םו־אכלעמען מ״נען מ־ר מ־ט ױ דאזיקע העפט;, :יט צד פארנעמען דעם פלאץ פון אײױשער טעגלעכער איער װעכנטלעכער צײטונג - װא׳ש איז, אגב, אנו־טװענױקײט כײ אונז אין לאנד — עס איז בלױז אװינקל אזא םא־ אגו־ופע ײױשע שדײבער א־ז ױכטער, װעלכע װעק דעדשט־קט אין דער העבדע־ ־שער אטמאשפערע, עס איז בלויז אפלאץ אזא - אמת, אבא־ גרענעצסער - םאר דעד מינימאלםטער מעגלעכקײט סון קינסט־ לעתשן אױםדתק־. אבער װײל טאקע ױ עטלעכע ״מיר אלײניקעם״ םון אױן־ ישדאל ״װעק דערשטיקט אין דער העברעישער אטמאסםער״ — װאלט געװען נאטירלעך, װען זײ װאלטן םון זײער ״מאי״-וױנקל געהאט אױםגעדױקט <מען קאן אויך קינסטלעױש אויסדריקן> זײער פ־אטעסט קענן ױ שסיקערס אדער, םארקערט - ױעו־ ״מאי״-פרײד אץ ״מא־״-נעזאננ פאר (אדעד צוליב> דער אײגענער עקםיםטענץ. סײ דאם ערשטע אץ סײ דאס צװײטע װאלטן דענםטמאל םון ױ אי־ן-ישדא־׳ױקע בעדג הילכיק אפגעקלונגק נ־שט נאר איכער אייע דארפ־קע שטעט און קכוצות, גאר אױך מא־ע - איבעד ױ אי׳־י ײױש- (אדער ײױשישט־ש>. כאפעלקערטע ״ח־*;-לא,יצן״... סיװאלפ געװאק. שםארקער נישט נאר דער קאנםאקט, נאר או־ך ױ צוגעבונדנהײט אײנע צו ױ אנדעדע און אםשו־ אױך - ױ פאראנטװאו־טלעכקײט. אינם א־צטיקן מא־־העפה אכעו־ פעלן כמעט א־נגאנצן יענעד קאנטאקט און יענע צוגעבונדנק״ט צום לאנד, םא־ װעלכן <אין א־ן װעלכן> מען גײט או־םקעמפן אקאמף און כם־לא פעלמ שוין אויך כײם לעזער ױ איכעו־צ־ג־נג אין דעם, אז אזעלכע ״מאי״- העפםן האכן געקענט דערשײנען דװקא אין תל-אביב... אזעלכע לידער <אמת, גאנץ באטעמטע און אויפריכט־קע>, װי ױ ״װעג״-לידער םון מאטל װעקםלער אין חיפד,: * דע ״ליס. נלןס.״ ז׳ 417 — 418.