Literarishe bleter · 1931-07-10 · 28 (10.7.1931) · p. Seite 541

זײט 541 אן אננעזעענער טרער א־ן סס.), דעױ קרוטעד מ־כל נא־שאפ יא זײער טשיקארער ט־פ ־ א־צט א־ן קרעשענעץ - א םאדנעד. ,דאם האמ בשע־, ־עד א־בעם אראפסאלנד־ק פון ראך פאול-רז ב״דע פים, געלענן ױ :אנצע צײט א־ן ײד־שן שפ־טאל און פץ רער שמ־צע, דאם ער פלענמ נאקומ־ען צ־געש־קט ז־־נע קרוביב א־ן אמעױקע, םלענט ער כךםן ביכער. ער א*; עד-ה־־ש אײנער פון ױ נעטרײםמע לעזער פון דער ײױשער ליטע,־אט־ר און ב״ א־כ זאנולט זיך נאך ער-ד.־־פ ױ יעםערע ײױשע *ו״טי. שםעטער זײנען נאך צונעקוטען ױ ברידער םענדער א־ן א־טר מאנוםאד־טש יא־צט אין ט־שקאנע. ב״רע ײױשע קולטדױטוער•, א.־ן ױ ארנעם האט ז־ך נאך מער צעצוױינט. דער זשורנז־ױ ״לעבן א־ן ורםנשאפט״ א־ז פאר א־נז נעדען א ל־ע־ער-און דענד״זער. רי ארעםיע. ױנע העפטלעך, װאם םי;ײ.ן דעדשײנען ז״ער נ־מ רענולער. האבן א־נז נעל־דערט מאטע־־א״ פאר תר בילדוננ־און א־־פקלע־-א־בעט. ױ בעלעטױםטיק האט אונז אסװײנ־קםטן א־נטערעס־רט און אננענאננען. א־ן ־ענע ־ארן זײנען אזעלנע ארט־קלען, וױ ביומשטײנע רורניאנםק־ם ידעם א־צ־ טיל,; פראפעפאד ש. רזדנ־אנםק־ - דעמאלמ נאך א םטודענטי װענן דער םילאםאפיע און װענן רער פ־לאםאפיע פון ױ ײר־שע שפראב- װערטער, ױ איבערזעצ־ננען ם־ז עלען-קד א. א., א־ט־קלען דענן ״ױשער נראמאנרק און ודענן לאמ־־נ־שן אײ־-ב־ה פאר ״ױש פון ד״ד 2 (ד״ר זאמענהאף, דעם שעםער פון עםפ־עראנטאו. ױ םאלקם ט־מלעבע, פשדטע מאנאנדאםיעם םון א. ל־טװ־ן א־בער א. מאפו, ־. ב. לעװענזאן, א. ם. ױק, שמייר אאז״װ. די תיםטאר־שע א־• ט־קלען םון ח. ש־־ם א־ן נ. הורװ־־ן, ױ ארבעטן פון ש. נ־נער, ױ א־בערדכטן, דע־ שפרעבזאל - ראם אל־ן איז נעודען פאר אונז א׳ נײם. און מיר האבן זיך צוזאמען מיט א־נזעױע חבר־ם־ארבעטער ג־עלערנט אויף ז״ דך ױערצויגן אױף זײ. פ־א־ו שױן ױעױב־עד קײן ח־ד־ש נ־ט, װאם דער;ש־דנאל האט בײ אונז נעשם־לט אזא נרױםע ראלע. מ־ער קק ושורנאלן או־־ יױש האבן רעמאלט נ־ט דערשײנט. נל״ך נאך ױ ״ל־טעראר־שע מא;אטסשױםטן״ - דעם רײן ק־נסטלערשן זשורנאל, װעלכער איז נ־ט נ־עװען אױםנערעכנט אױף רעם מאסףלײענער - א־ז ״לעבן א־ן ,ד־םנשאפטי׳ נעוױען םאר ױ צ־לן, װאם מ־ר האבן דך נעשטעלט דער םאמע כעװאונטשענער. ליםערארישײ בלעםעי נומ• 28 (375) אויף אים פאכן. מיר האבן אױך אײננעלאדן שמערל פעלדמאן, א םועלי־צױניםמ, דך :עםמט אין יאר סימיי און נל״ך ב״ם בא־ קאנען דך נאר אויבנאױפיק מ־מ דעם פראגראם־ארט־קל און מיט דער כראניק אין דעם ״שפרעך-זאל״, א־ז םיר קלאר געװארן, אז םיא־ז דא, מיר האבן נעפאקט דאמ װאם םיר דארפן. איך האב םיר גלײך נענומען מיט עקשנוח, אדעקנעלײנט ױ חםישע ל־טעראטור און נענומען לערנק ײרש און ל״ענען מ־ט דעט נרעםמן ערנםט ױ ײױשע לטעראטיר. א־ך האב אדום פיר נחפ־רט עטלעכע חנרים און עס איז אודעק אן ארבעמ. דעד זשור־ נאל ״לעבן און װיםנשאםמ״ א־ז םא.ײשב־־ײט נעװאק אין קרעמע־ נעץ אין א צאל פון 34 עקז.; מיר האבן פארשפױ־ט רעם זשור־ נאל אױף אזא אוםן: מען האט באקרמעץ ױ הםנםה ם־ן א״נעם, א־ עד ,דיל אבאנידן דעם זשזרנאל און נל־יך אױף זק ארױעם א־ם אבאנירט. דאם געלם םלד.ן ױ אבאנענטן (טס1 £־אצ. אר־ בעטערז אויםצאלן ראטעסװײז צו סן קאםיקעם א .װאך. און אז דעד דאזיקעו־ פחװ האט דך א״ננענעבן, האט מען שדן אױך אנ׳ געהויבן פא־שםרײטן ױ װעו־ק םרן םענרעלע. פרץ, שלום׳על־בפ שלום אש אאז״װ. מיד האבן דך כעשטעלט א־ן םארנינד־ננ מ־ט ־ער בובהאנדלוננ ש. ש־עברעק אין ױלנע, שפעטער םימ ״צענטראל״, באקומען דעם גרעסמן ראבאמ, סו פר״ געצאלט םא־ ױ ב־כער בםזומן און דעם זעלבן ראבאט נענעבן או־ך ױ קױםעו־. אויף איא אוםן האט ז־ך אונז אײננענעבן צו ,דערבירן א םך קױםער, װעלבע פלע־״ן באקומען ר ביכער און אדםצאלן קאםיקעםוױז. באראקטע־ ױסטיש א־ז דערבײ צו םאױצײכענע;, אז םון קײן ״נים באצאלן״ האט נאד קײן ױיד ניט געקענם זײן. עם א־ז אפ־לו געװען אמאל א פאל. װען א״נער איז אפנעםארן קײן אמערקע, האט ער נלײך םון דא,הט אםגעשיקמ זײן חונ.. דעב םאנד, דעם אנה־־ב םאכד האט טען נעשאפן צװ־שז א״ניקע פארמעי״לעכע םױינמ. מען םלעגמ אױך אםמ מאכן א דלװאד״ ױ פעזלד״ װאט ױ דאדקע ארבעט האט נעהאט, האט או־פנעמונט־ערט, צוגעגעבן חשק, און מיט תו־ צײט האט כמעט יעדער אדבעטער - םון ױ בעסערע, מער אדע־ װײניקער אנט ודקלטע - נעהאט זײן אײנן ב־בלאטעק. דער עיקר האבן ז־ך אין רעם פרם או־ש־-עצ־ײכנט ױ שנ־צערם, ױ בױדער מיבל און לעמעל •נרערמא; (א־צט א־ן ר.-ם.>, ־ער םטאלער אנרהם מערדזש יא־צט ד. שערםאן / יערלין די ״מיר אלײניקעם״ פון אדץ־ישדאל ז א מ ל ה ע פ ט ״מ א י״) אבער ניט םער, װי זאמלביכער און זאמלהעםטן, װײל ארױט־ געבן םעױאדישע זשורנאר/ אויף ײר־ש א־ז ראך א־ן ארץ-ישדאל םארנאטן! דעױבער טאקע װעק ױ ״םיר אלײנ־קעם״ םון ארץ׳ישראל ניע־ צװאונגען ארויםצוגעבן ז״ערע ״פעױאױשע״ זשורנאלן אונטער :ע׳ מען םון ציפערן, װי ״אײנם״, ״צװײ״. צװישן צװײ און דרײ״ ארעד, װי םיאיז איצטער דער םאל - אונטער נעטען םון חדשים, אנהײבנױק דװקא םונם חודש ״םאי״. אין אט רעם נאמק אל״ן לינט שױן, אײגנטלעך, סארשטעקט דער רמז אזיף דעם םרילננ פאר ײר־ש אין אױן־ישראל. אזױ, יירשל, דערצײלם אונז רניאל ל״בל א־נם םאדװארט ״םון פאלק דום ש:ט, אדער םארקערט״, אז ״פילײענט איצט אסך ײױש אין אױן־ישדאל, װי קאלט און װ ו ע גן תל־אניבער נישט נאר לטע םארמאנט ״מיר אלײניקעס״. אויך א־ן ארץ-־שראל זײנען ױ פאראן. אבעד ױ אױן־־שדאלױקע ״מיר אלײניקעם״ מעגן מקנא ױן ױ ליטװישע. ױ לעצטע האנן, לכל־הםחות, אשם־קל פניבה אױם דך - אויב נישט אין אױםלאנד - איז כאטש אין ליטע גוםא, בעת ױ סניבה םון ױ ״מיר אלײניקעס״ אץ אױן־ ישדאל ליגט מער אין ״חוץ לארץ״, װי אין לאנד נוםא. אדרבא, אין לאנד גוםא <אץ ארץ־ישראל) װעק די - ױ ײדישע ױכטער אוץ דעדצ״לער - נעהאלטן ״אין צױם״ <אזוי הײסט טאקע דעד םארלאג, װאס האט דך פארמאסמן אױף ארויסצונעבן פעױאױשע זאמלד,עםפק, אנה״בנױק םון ״מאיי׳). אגב, איז עם שוין נישט דער ערשטער פרוװ אין ארץ-ישדאל אחיםצונעבן אויף ײדיש זאמלביבעד און זאמלהעםטן פאר ליטע־ ראטוד, קינסט און קױטיק.