Literarishe bleter · 1931-07-03 · 27 (3.7.1931) · p. [Seite]

דערװײל װערט נעפירט א צונרייט־ארבעט. עס ויערט ארויסנע־ •שר־ין און היכטעמאט־דרט דע־ טערמינאי׳אנישער :יאטעדיא•:, װאס א־ז צעו־־מ און צע׳ספר־־ט א־ז דער :אטורװ־םנ־סאפטיעב־.:.־ און יאנדװ־רטיסאפטיעכער י־טעראטור או־ױ ־־ר״ס; עס װע־ט;עזאפיט און או־סנעיעט־כיט דער :עפען־םאטעריאא פון דע־ עיכע־ רער ײדי׳צער א־טעראטוד, באזו;דערם פון הכ״ך־א־יערזעצוננען און װערטער־ט־־ט־סן פ.־ן רעבדע-־-־; עס װערן אויך או־סגענ־צט טע־ם־נאיאנ״עע זאכײוננען און פ־א־עקטן פון ־וז־ד־ס, :עדרוקטע און :־ט־נעדרוקטע; עס װע־ן או־ך געזאכייט ד־ נעמעז פון נע־ װ־קםן און בעל־־ה־־ס, װאס װערן :ענו־צט א־ן ר־ ־־ר״נ־ע יע־נ־ אנשטאלטן. נו־ט רער דאז־קער צונר־־ט־א־בעט א־ז ד־ ט׳:רט־;א־אנ־־־.־ע יא״־ס־ע או־כן צונו־פצוזאטיען דעס רוי־מאטער־אי, װאם פ־ן א־ס װעט נאכדעם או־פנע־טטעיט װע־ן ר־ א־־נר־־טרעכע ־ ־ ד ־ •־.־ ע :אבוענקראטור פ ו; ב א ט ־א נ י ק א ו ן ו א א ־ י א נ ־ ע. בד־ צו קענען ב״ניימות צונר־־טן ד־ זאך, מיי ד־ טערמינא־ יאנ-עע קאמ־ס־ע :אך או־ספאר־ען און צונו־פזאמיען די נעמען פון געוו־קסן און בער־־ר־־ס, װאס נ־־ען אום א־ן דעד פא־קס־ ״.־פ־אך. ב־׳ פארט־־דענע נעיעננה־־טן קוםען ד־ פארקסמענטסן א־ן א קאנטאקט מ־ט דע־ ה־־מ״טע־ נאטור. ד־ פאיקם־טפראך האט פאר א םך אב־עקטן א־רע א־יסדר־קן. א־ן ״.־טעט און ־עטעטיעך, א־ן ״שוב־ם און דערפער ז־־נען;אר׳טפר־־ט נאך א סך נעמע;, װאם די טערמ־נאאאנ—עע קאמ־ס־ע מוז ז־׳ א־ו־סגעפ־נע; א־ן צ ־ נו־פקא־־בן. ר־ טערמ׳ קאמ־ס־ע װעגדט ז־ך ־צו די זאמיזער פון פארקרא־. צו ד־ יע-ער א־; ד־ ״.־טעט און ־נזטעטיעך, צו א־ז פ־־־נד .ם־; ־־ד״טן װ־םנ־םאפטלעסן א־נרט־טוט, צו זאמיען ר־ פאיקםנעמ״־ן פון נעװ־קםן און בעי־־ה־־ס, ־עדער א־ן דעס א־ײ. װי ע־ נע־ פ־נט ז־ר• פאריעט־־ט ז־ך, נ־ט א־־ו װאס נ־־ט אום א־ן דע־ פאיקס־ ׳בפ־אך קען טו־נן פא־ א װ־סנ־סאפטיעבע־;אמ־ענקיאטור. אפ־ ־טאצן דעם װערט זאין ד־ מבינ־ם, ד־ ־םפראך־ א.־ן פאך־קענע־ מען רארף אויך נעדענקען, אז ד־ קענט׳טאפט פון ד־ פאיקסנעםען א־ז װ־כט־ק פאר דע־ ״ד־־טעד •טפדאך־פאר׳טוננ בכיי, צ־ ז־• טו־נן פאר דער װ־כנ־טאפט־עבע־;אמענקראטור צי ניט. דער־בער א־ז די או־פנאבע םון זאמרער צו פארצ־־כענען ניט א־בערצוקי־יבן א־־ן, נ־ט אױםגעיטיאסן די פאפויערע נעמען פון קייט־װ־־טע נע- װ־קםן און ־טטוב־קע בערי־חײם. און ניט נאר ד־ :עמען םון נאנצע נעװ־קםן, ב״ת, כאד או־ך פון ז־־ערע ט־יאן. אפט א־ז, רמ־טי, דעי גאנצעי נעװ־קס יאקאנט יו־ט דעם נאמען, װאס עם דאבן ז־־נע ב־עטער, ברומען, פרוכטן, אאז״װ. דער נעװיקם, װאם הײםט א־ן פו־א״ש יןפסקסנ!, א־ן רוםי־ם ז\״״1ן. אדער אוו״וווצ״״!'., האט אין ײד־׳ש ז־־ן פאיקםנאמען ״יאפע״ ("דײשער דארױ ר״ב־יטאק, בײ װיאנע) איער ״•־.־־דעמעס״ (סאניק, גאר־צ־ע). איער פאפ־יעדער איז ז־כער דע־ נעװ־קס יו־ט ר׳נס נאמען פון ז־־ן העקיד־קער פרובט ״באד־קעם״ ארער ״׳סט־נ־ קערם״ (נאי־צ־ע), ״באז׳ט־קעס״ (װאי־ן), ״בערעיעך״ (י־טע), ״״ט״טקעם״ (װ־רנער קאנט), װאפ עס א־ז א מנהי צו ויארפן ז־ך דעדמ־ט אום היטעה־באב. די פדוכט םון דער ״װ־ידער רו׳ז״ (בח־וחבפ גגסא.) זעט או־ס װי א רויטע יאנעדע, האט א־ן גרוים־ראדאמ״טר (מערב־נא־ יו־־צ־ע) דעם נאמען ״הומפ־ק״. אט דער מין נעמען־מאטעריאל האט, אויב ניט איעמאי פאר דעו־ נאםענקרווםמ/־ויכער א װעדט סאר דער ײדימער ציננװיםטיכ. טעדמינאראני׳טן טאטעךיאר האבן לעצטנה צונעישיקט: נ־פי. פורמאן (פינםק) - אן או־ספ־ראעבע טערפ״אראנ־ע פ־ן ״.־ײעבעיעך־א .רוםטריע, טערמ־נאיאנ־ע פון בעלי־ענאוח; ה. אע־ רער (סאמבאי) — טערםינאראניע פון בעקעדײ; ר. קאץ (ײימע) — טעוס־נ׳ פון זעסשערײ; ־. קאהאנאוױמ־ט (װילנע) — טערםינא־ ראנ־ע פון ׳טראפעד־־, װאגן־פאך; אהדון באםטאםםק־ (װ־לנע) -- טערםינאראגיע םון סטאלערײ; ײ. יטוסטער (ײ־רנע) — מערמ־- נאראנ־ע פון ׳טנ־־דע־־־; נ. קר־זאװםק־ (װ־רנע) — טערמ־נאיאנ־ע פון טאקער־י, ׳פ־רעטמאבער־י און יטוסטע־". באזונדערם צײכענען ז־ך אוים מ־ט זײערע מערמ־נאראנ־־טע זאםרוננען די ברידער פ־פע פון סאגיק (נאל־ציע). ״ט. ז. פיפע ׳שיקט אונז םיסטעמאטי׳ט מאטעריאל פון די םאכ־, װאם ז־־נען פארטראטן אין ז־־ער ׳טטאט. ביז איצט צונע־ט־קט טע־ם־נאראנ־יעם פון: קאכאיטנמאכעו־־, ־טוםטערײ, ה־טלמאכער־־, רעהערײ, וװר״טט־ מאכערײ, בע־׳טטלמאבע־ײ, נלעזערײ, מאלעי־־, ׳ט־־טלמאכער־־, ז־־נערסאכערײ, נאלד־טמ־רער־י, לײכטערמאכעד־־, בלעכערײ, טא־ יזעריי, טופיצערײ, קאנדימערײ, צוקערלעך־או־םארביעטונג, א־־ע- פאך, ײע׳ט־װא״טן, ׳טמ־דער־־, עלעקט־אטעבנ־ק, פעדערן־פאך, סטא־ לער־י, בעלי־ענרות, נראװירערײ, פייטפאננ, ק־רז־טנער", ב־־ט־־ מאכערײ און ז־גלםאכער־• (־טטעםפרמאכערײ); ע י ז ר פ י פ ע האס אונדז צונע׳שיקט או־ס׳טעפנד־קע טערמ־נאלאניעס פון ־טנ— דערײ, ׳טטוב־וױרט׳טאפט, נארד׳טמידער", פר־ז־רער־י; מ׳טה און נר־טון פ־פע — רעי־ם־נאראג־ע פון םאטאגראם־ע; :ד׳טון פיפע טערם־נאלאניע פון ערד־ארבעט. ה׳טובות אויױ דער קצבוה־אנקעטע האבן ז־ך, ז־נט די קװ״ טירוננען אין ״ידיעות״ נימ׳ ()2, באקומען פון פ. א. עלביננער (װאר׳טע); פראםעםיאנעלן פיײ״טער־פא־ײן (װאר׳שע); זאםלעד־ קרײזן אין טריסק, םקידל און מאלאריטע; א. נערטל (הרובע־טויװו; קארנבלום (סוזםיר); נ. קאטלער (םװענצ־אן); א. ,יד־נבערנ (בא־ טאשאן, רומעניע); ב. װעדבלונםק־ (גראדנע); ״.־. ז. פ־פע (פאנ־י). :־םל פורםאן (פ־נםס). צו דער טערמינאראניע פון נעװיקםן און בער״ח־ים האב; איבערנעגעבן מאטעריאלן: י־דישער. לערער־םעמינאר (וװלנע) - - ו־ט־בה םון נעמען צו דער נאמענקלאטור פון א־נזעקט;; ש. לעבער (ײ׳לנע) — זאטלוננ נעםען פון א־נזעקטן און פ־ש; ז. רײזען (װ־לנע) טערםינאלאנישן מאטער־אר פאר באטאניק, זאאלאניע, אנאויאמיע; ׳ט. ז. פיפע — אן אינטערעםאגטע זאמלוננ פאלקפ־ נעמען פון נעװ־קכן און בעלי־חײם, װאם נײען אום אין םאניק, געמען םון טי־רן פון מענטשלעכן קערפער; ח. כאיעם און ז. האנ־נ (װילנע) — י י״טע פאלקסנעטען םון נעײיקםן און ה״ל־נראז;. געזאמלט א־ן ל־ בי־טאק (ײדישער דארױ בײ וױלנע). אין דער אדבעט בײם םיםטעמאטיז־רן רעם מאטעריאל פ־ן רי פאכן באטײליקן זיך װײטערדיקע זאמלער: בײ םטאלערײ — אהרון באפטאמסקי; בײ טאקערײ - נ. קריזאװםק•; בײ מעמאל־פאכן — י. קאהאנאװ־חש; בײ שנ־י־ דערײ — װ. שוסמער; בײ קצבות — י. קאץ. בײם זאםיען און םיםטעמאטיזירן דעם מאטעריאל צו רער נאמענסלאטור פון נעײיסםן און ב״ח באטײל־קן זיך די ״.״לער און שילערינם םון •*ערער־םעסינאר: א. נאלובאוױטיט,;ער׳טגארן, א. נרינשפאן, ה. רחיאנםהי, ש. לעבעד, ר. פאלאק. זאמימ גן^לקבנעײען פון געוױקםן און בעלי־ה״ם ו אין רער׳ מערמ־נא^אנישער קאמיםיע װערט לעצטנס נעאר־ בעט איבער זיעזי״ואוןרמינאלאגיע םון ׳באטאקיק און זאאלאניע. רער ציל יאיז — אויפצועטעלן די יידישעי■נאסענק^אטור םון נעװיקסן אזן מלי־חײם. * *