Literarishe bleter · 1931-07-03 · 27 (3.7.1931) · p. Seite 523

ױיט 523 דיקן וױירױך, א־ן אל׳ץ װערם אײנכעדלם אץ א בל׳ענדנד־פאנשאש- ם־שן נעטי. ד טראצעסיע דעתױיכט אי,־ קל־מאקס. איינעד םרן ־• ד־ט־פערד דע,־שרעלןט דך פלוציש, װערט ורלד, און :1אזט ז־ך מיט וײן דיםער לדפן צודק, אנטקענן דעד קאדעטע. מים אויפ- נעהױנענע סאדערשטע פיט שנײדט עט זיך ארײן אין דער מאטע ארום דער קי,־כע. ד קארעטע פארהאלט זיך. עט װערט א םאניק. אבער זי װעדם יאל׳ד אסנעשטעלט און דערטתנקען אץ דעט אלגעמ״עכ אױסברויז םון התפעלדת. דאט אלץ דױערט בלויז א מיניט. אבער ז• ציט זיך אזוי אודענדלעך לאנג... ד סראצעםיע ציט װ״טער. ד קארעטע ראלט סא־ב״. עס ציען דך גאנצע מחנות מיליטעדשע באגל״טעדט, א־ן עט ה״בן זיך אן צו װײזן ד נאבסארנדקע ציג״נעױ און סייעדיט־װעג;, ד״״כע וױיסע בויק געשסאנט צו עטלעבע סאד שטאדקע, סעםע אקט;. ד א״טנעסיצטע ציגײנער ױנגק, קלאםן מיט ד קאםטאניעמן אדן גלאנצן מיט ױ אויגן. אויף סאדנ־יקע העסעביעטן און קוסעס בעט־ געװאנט ל־גן אױםגעל״גט גאגצע פױערסימשסחות, מענער, װײבעד און קינדער. ד בױק זײנק באסיצט מ־ט באלוינטענע ת־סות אץ בדענענדקע גגיליאנדעט. ד אקםן זײנען אױטגעסוצט. זײערע קעפ און העדנעד זײנען באצ־רט םדט בלעטער־קרױנק. ד בדיטע העל זער א״נגערעמט א־ן ד שװערע יאכ;. און מיט א מא־נער װעד־ דקײט שלעסן די ױ באלאדענע װעגענער אונטעד דער ■ סירדנג פון ד אױסגעפוצטע ד־טנ־יקע און סיסג״עדשע אקטן׳טד״בעד. די• סיחעדדקע רעליג־עזע שט־מדנג צעשדמט װ־ פון ז־ך אלײן, און ביטלעכוױיז הײבט ז־ך ודדעד א־ צ־צ־ג־טן דעד פר־עד שטראט פון פרײד און לוסט־ק״ם. װ־דער װעדט אל־ן פאדװאנדלט אץ א קאלידסול;, דך מיניענדקן פאדאד. דע־ זײגעד א־ז ש־־ן נאך א״נס, אבער ױ אמתע שמחה ה״בט ז־ך ע,־שט אן. עם קומט אן א גדופע אקםן־קעמפעד א־ן זײעדע ודסע גאלד־ און פודפור־געשט־קטע קאסט־ומען מ־ט ױ קו־צע־ הענגענדקע פע־ רער־נעס מא־גן װעלן זײ א־ן דעד סעדלעד אפענעד אדענע ־דזן זײער םלינקײט און אומדעדשדאקנק״ט א־ן קאמף מ־ט ד צעדלדע־ װעטע, ױזנשטא־קע אקפן. מארגן װעט דעד זעלבעד, א־צט פא דאדדנױקער עולס, װאס װעט אנס־לן דאס גד־פע שטײנעדנע אמ פיטעאטע־. ם־מ ד־דע, בלוט־ורשט־קע צדום; ז״ אנרײצ; און אױפ טונמעק צוס סבנותדקן קאמף. א־צט אבעד ר־פט זײעד דערש״נען ארו־פ בלױז א שט־רעס ס־ן ג־טומוט־קעד, פד־דקעד התפעל־ד.. מונטעד שמײכלענדק. מ־ט לאבנדיקע אויגן ענטסעדן ז־י אפ אוף ד־ װארעפע באגדסונגען. אץ כאפן סלינק ד פדן אלע זײטן צי געװאדסענע בלומען. דדער באװײזן ז־ך ױ דיטנדקע קאװאזשעדאס אדומגענומען סון זײערע פ־טארעםקע סענ־אדטאם. װידער קומען אן די באזעצטע װעגענעד. אבעד א־צט שפד־נגט מען שו־ן אדאפ, און פא־װ״ז, אנא ־יו׳ ינעד גדופעפװײז שטעליט מען ז־ך טאנצן א־נמ־טן גאס צו דעד באגל־ פון ד אנראלודשע או; סעדל־אנ־שע קוסלעט;. ד אדעמע טד א־ז א־צט ד דורך א בישוף פאדװאנ־לט געװאדן אץ אײן ג־ בלענדנד־באלו־כטענעס טאנ־ן-זאל, א־ן װעלבן עם םאנצן צ״ג און פענ־אדטא, א״זלטד״בעד א־ן ה־דאלגא, ד־סט־נג־דטעד רעגד־ א.ץ א־עס צײגאדעטן־ם״דל. אל־ן צעשס־לט ז־ך, אל־ן צאפלט ז־ך. אלץ דגט דך אץ א״ן פאדב־קז קא־אהאד. מען טאנצט נ־שט בליז מ־ט ד סיט עס טאנצן ד או־גן ־י הענט און דעד גאנצע־ קעדםער. אלצדינג איז איץ פלאקער, א־ן װעלכן עס שמעלצן ־־ך צוזאמע, גוף אין נשמד״ און א־־ב ס־א־ז אמת, אז טאנ־ן א־ז א :אס; און געסײע־ ל־ד א,׳ װעדטעד, װערט א־צט א־ן ־ואם דאס טד־אנא א־־סגעז־נגע; דאס העד־עכסטע ליטערארישע בלעםער נומ. 27 י374) ־׳ אט איז א צװײטער גרױסער סאםיליען־א־יטאמאב־ל עם זיצן אױמעזעצם ד קלענערע קינדער, אױסנעסוצטע, שײנענױקע. עם ז־צץ ד דעדװאקםענע שװעסטער. ז״־נת געלעכטערס און םריי־ לעכע צותםן קלינגק העל און פרי, אבער אינגאנצן א צאפלדקע און אן אויםר־סנדקע, דנגענדק הײם און ליידנשאפטלעך ז־צט א־ן םאמע אױבנאן ױ עטװאם־דקלעכע מוטער. אירע ד־סע דל־ בעריהאר גלאנצן םון אונטעו־ דער געד־כטעד םאנט־לא און שװעק דאס אירע שוין האלב-טוטנע אויגן צעפלאקעק ז־ך א־צט אויפסי נ־ און םינקלען אין דער סארביש־םטער, ױיצנדקעד נאכט־. אין דעס מיש׳מאש םון טענער און אױסגעשדײען הײבט ז־ך ד אומבאםערקט אן אױינצור״פן דעד ד־םעד געקלאנג סון ד ארומיקע קירכן-גלעקער. ױ פדאצעםוע קימט א;. אבעד אױך ־י גלעקעד קלינגעז נישט שװער שרעקנדק. םדילעך און טאנצנדיק א־ז זײער געקדאנג. ם׳א־ז ד סדאצעסיע סון דעס ״װס-טוב ס־ן ראםע־־, און סיאיז שװער צו באשטימען, צי א־ז עס ארעליגיעזער װם־טוב, בײ װעלכן ד קידכע דעדלאזט א־־ך ד סדיה״ט םון עולם-הזהדקעד םרײד, אדער עפ א־ז אן ע־ד־שער װם-טוכ מיט אלע ױיצן אזן ל־־כט־קײטן סון װעלםלעכעד הנאד״ ב״ װעלכן עם נעמט אויך, יגב־אורחא, אנטײל ד קידכע. דער גאנצעד סאראד און זײנע אנט״לנעמער הײבן זיך אן צו דרענגק או־וס דער געשלעגגלטער שטאלעד םאן־באדנע־גאס, װאו ױ םראצעסוע דאדף דרכציען םא־בײ דעד םאן־כאק־נמא׳ קירכע, װעלבע ,װעם באגדסן ױ אה״מגעקזמענע הײליקע קארעטע. ד קלעױק הײבמ אן אדינצוטרענץ אין איר ראלע און ױ נישט גתיסע קירכע װערמ טיטאםאל דער צענטער סון אױםטעדקזאמקײט. ס׳הײבן דך אן צו װײזן ד ערשטע ו־ײטער, ד קלױםטער״לײט אין דערע שװאדצע רײטער־מונדק מיט ד באגלדעטע שטעקנס און ד אינםיינעם סון דער קירכע-דער ערשטער ערנםטער אקארד אין דער ביז איצט גראזדעז דך ציענדקער סדײלעכעי־ םימסאנ־ע. ד פניםער בײ ױ ױיטעד דנען טונקל שארנרענט און האלב אנ׳ געכמדרעט. זײ דנען מיד פון דעם לאגגן אדסמאםערד־קן װעג. אל־ן ארדם שטעקמ דך םימאסאל אן ס־ן דעד פארשטילטעד עתםט׳ קײט. עם קזטט אן ד צװײטע ױ־מער־םחנה מ־ט ד פענער פ׳־ן דע,־ קירכע און קירכן־פראטעדניםעט. ד אננעצױגנק״ט און אנגע־ שטדענגקײמ בײט עןלס װאקםס צוזאמען ם־ט ו־עם, וױ עם װאקםט ױער געקלימ&ער םון ד םערדשע פ־ם, װאם קלאפן אז־־ דט־ םיש מיט זײערע אײזערנע קאפיםעם איבער דעס שטײנערנעם בחק. עפ עסענק דך בדײט ד טירן פון דעו־ קידכע, װעלכע גיט א־צמ א בלענד מיט דעם גאנצן אנגעצונדענעם חלל איד;, װאו עם בליאםנןען און בליצן ד ניל־ערנע און דלבערנע קירכן-כליס און ירלוטינידםע בילדער. עס קומט אתיס ביז צו דער שװעל ױ;אנצע פא־אסאנאליע גלחים און גײסטלעכע מיט ױ הײליקע סענעד. א שט־אם ד.תלד,כות צעגיםט דך איבער תר מאםע. מיט א שװערן, שטזמס־קן כע־ןך1 ק־מט אנצ־סאדן ד ״קארעטע״, דער ז־לכערנער קירבן-װאגן געשסאנט צו צװײ סאר שװעת, בדײט־ קארק־קע אקסן. ד קארעטע ברענמ מיט חונדערטער ל־כטעד און א־ז אדומגעדנגלמ םיט א מועה סרוםע וױיבער אץ טענער ליכט־ טרעגער, װעלכע טרעמן שװער און מ־ט עקזאלם־רטע סנ־םעד א־ום א־.־. אלץ ארוט סאלט אױף ד קנ־. ד נלאקן קל־נגען א־צט שטזרמיש. ד ארקי.םטערם ששיד׳ן שאלנ־־ק. ד סײקלער ס״קלען. ד דאקעטן אױף ד קיתן-װענט שיסן א־־מ סיװע,־ט א :עמיש, א געסלאנטעד, אין װעלכן אל־ן הורבעמ זיך צ־נױף אין א מאר־ נעט שזיתדלעך׳אנטציקנױקן געקנויל. אל־ן שדײט. ד קאלירטע מאגנעדע־ליבטעױ פלײצן אזן מישן דך אױס םיט_ ד װאלקנס שרעקנ־