Literarishe bleter · 1931-07-03 · 27 (3.7.1931) · p. Seite 522

ליםערארישע בלעטער נוס. 27 (377) זײט 522 די סעװיליער אײנװא־ינער, ,דאס האבן דך איצש גרױם זדן יןל׳״ן. י,־נ; אדן אלט, א־אסגעלאזש סאראד־רן א־בעד די שמאלע געסלעך. ארעס און ױיך פארט און די־ט א־צט אין דעס אןישוםיקן פאראד. מען םאחט א־ן ױ רײכסשע אױטאמאנלן, אין די ארעמסטע װעכענער, אין געשפאנםע דראזשקעמ אין אםעגע קא־עשן, או־ף פערד. אױף אײןעלעך. אלע װעגענעד זײנען דעקארירש און נא• האנגעז מים די קאסטבא־םגע, ברײטפארניקע ש*ה*ןי געהאפם־ענע פאדהאניען, געשטיקשע טעם־כעד אדער םאפ־רענע צאצקעס. אין יעדן װא;ן אדעד אױטאמאגיל נעםינען דך גאנשערש מים װײן, ,דעלכן רען ג־סט םון מױל צו םױל, ס־ן האנט צו האנש. די פנימעך נ״ אלעפען זײנען ליכטיקע. די קולות און צוהסן הײטערער. ד או־;; לאכן און טויכן אויף, פונקט וױ די ראקעטן, װאס קנאלן אויף א־נער די קעם מיש א שיטעהרנדיקער ליכט־קײמ. ־עדעד םאד- נײפא־נדיקער װאגן, װאס איז נאזעצט מ־ט ד אױשגעם־צטע ז־נ׳ גערס, ברענגט מיט דך א גײעם שטראם, א נײעם גאב *ן די קאפלאס, די נאצ־אנאלע קזרצע קוםלעט;, װעלכע װעק באגלײט ד־ט דעס אלגעםײנעם ר־טמ־שן האנט־פלעםקעד־־. אנער די גרעםטע התפעלדת הםן אה־ס ד־ דײטנד־קע גרו- פעס, ־־ קאװא זשעראם אזיף די םערד, נאגלײט םון זײערע בעניא- ר־טאס. ער - אין נאציאנאלן העל-שםאנ־שן קאסט־ום, מיש דער סאסנדערא, דעם נרײטן ה־ט װאו־ליונגעריש אנגעצױגן א־נע־ ־י או־גן. די פיס סעסט באזעצט א־ן די טרעטערס, און די הענט גדא- צ־עז האלטנד־ק דאס צײמל. הינטער א־ם, נײם זאטל, זיצש זײן דאמע, ױיטנױק פרױענםע־סיק, ױ םיס אין דער זײט. די סאנ- ט־לא ם־ט דעם הױנן קאם באצירן איר ױנגן, שײנענדיקן קאם. איר לאנגער שםאנישער שאל םאלט ששאלץ אזן חנעװז־יק אראם א־נעד אירע אקסלען און פארדעקט מוט זײן גאנצער לענג און - .געכװאלעטע פדאנזן דעם תקן םון דעס םערד. ט־ט אײן האגט האלט זי אהמגעטםען איר קאװאליר, ױ צװײטע איז חנעװז־יק םאר- ל־גט אהם איד טאל־ע. אלע דרײ - נײ,־ע רײטער א־ן סערד זעען אוים וד פון אײן שטיק געגאסן, א־ן זײנען ױ םא־קערטערונג םון גדאציע, שלאנקײש און געש־קטקײגג עס דרעגגען זיך צװישן עולם און שײנען מם זייעת מ־נ- דירן םאלדאט;, םאליציאנט;, מ־לימער-לײט. אנעד זײ זײנען אױך נל־יז א מײל םון ױ אנט־ילנעמעד א־ן דעם ־וס-טונג אלץ איז פדי־, נ־שט ױסצײםל־נירט, אוטגעצװאונגען. םיא־ז נאך פאר דער פראצעס־ע. ד דא־ף עדשט אנקזמען, און דעד םאראד םון ױ םעװיליאנער צ־ט דך אן אױםהער. אלץ נײע װעגענער, אויטאטא- י־לן אזן רײםעד-גרוסעס ציען סארנײ און ג־סן דך אדײן אין דעם נ־ויזנױקן שטראם םון פרײד און ליכטן געמיט. א־ן אלגעם־נע דעדלײזנױקע םדײד האט אל־ן און אלעמען ארומגעכאפט. שטאט און םא־שטאט-לײט מיש; דך אומנאמערקט ארמ נ־שטא טער ק־ן דײבע־' יהסנותױקעד סעװ־ל־אנעד און א־עםעד, א־ננוערשענ־קעד טױאנער. אםגעשאםן זײנען >לע מחיצות. ס־איז נא־ דא א״ן וױלן ז־ך אויסצוילענן. אײן שטורמישער װף ל־יז צו לאזן דעס גאנצן שטראס םו; סענסועלער ענעת־ע, װעלכע דרקט באד,אלטן שװעד אויף ױ העחנעך. אט איז א רײך-נאצירמער, אפענער אױטאמאניל םארנומען פון א ױנג םוידל מיט אירע צװײ הען־ן נאגלײטערמ ד - יאין ט״ע־ן שםאנ־שן נאציאנאלן טדאכט, ױ הערן — א־ן שװא־צע פדעק און ד״־יכע צילינדערמ זײ זיצן נײדע אין די זײט;, מ־ש האלנ-עדנסטע, האלב-שמיכלעדניקע פניםער. אנער זײעד ױנגע סענ- ־אדיטא א־ז א־ן פלאקער. םון איר םרישן מױל ױיסש ז־ך פד־י א־ר געזאנג. ױ ם־נגער אירע קנאקן עו ױ באגלײטוננ. אירע איףלען ה־־נן דך עלאסמ־ש, און ױ אױגן װא־םן פײער-סנאםעמ אםשד שטורעםט ד א־צט אוים ױ גאנצע גלסטונג און אומרו, װאס םי־זן א־ן איד סעװיליאנעד שטרענגעד הײס אוננועדדרקט װעו־ן. ס׳האט ז־ך נמעט נ־שט געקאנט גלויבן, װאנדעדנױק אינער ױ שטעט און שטעטלעך םון שפאניע, אז אט ױ װאונדערלעך גוטהא־צ־קע םענטשן זאלז פא־ זײעד נאצ־אנאלן שפיל דװקא האבן ױעס נלומיקן אד,םז-קאםף. אז אט ױ טאלעראנטע, גאסטםו־יינד- ל־עכע נ־רג־ער זאדן האבז נײ דך געשאםן ױ םזראד־קע, שוידער- לעכע א־נק־דז־צ־ע. ס׳איז שװעד געװען ז־ך;דנו־םפארז ױ םרײ- לעך-העלע •וס-טובדק״ט פון זײעדע פאלקס-פאראד; ם־ט ױ לוסט־קע טענץ פרײלעכע ל־דעד מיט ד ־ערנסט-פײערלעכע און שװאד׳ן- פ־נסטעדע םדאצעסיעס םון דעד סאנטא םיעמאנא. א־־ף שױט און ט־־ט װארםט ז־ך דא־ט איז ױ אויגן דער מאדנעד יעמיש פון ראטאנטיזם און טאג-שעגלעכקײם, םון אםקע- ט־זס און פולנלוטיקײט, םול הלוס אי• ,װא־. דאס ה־מל־ש-םאנטאס- ט־שע און פדאקטיש-ערד־שע גײעז ־או־ט האנט ב״ האנש. א־נעד ױ גאס; א־י ,דעגן פון שםאניע שםאצ־דט נאך הײנט דער םדו־סע- ד־שעד דא; קישאט נאי-לײט פוז זײן נ־כשעדן סאנטשא פאנצא. אבעד הײנט א־ז א ױם-טונ א־ן טר־אזא, אוז אידע ג־עסל־עך און א־ר־ע א־נװאױנעד זײנען אינגאנצז פאדכאפט געװארן םון דעד ק־נ- דע־שעד פ־ײד און גרענ־עצלאזע,־ התםעל־ת. ד־ נאכט האט דך א־אפגעלאוט אינ־עד דעד פאדשטאס און ז־ אײנג־עהילט אץ אזא מ־לדעד ל־כט־ק״ט, װאס ג־סט ז־ך צו- זאס־ען מיט ױ טױזנטעד ליכט־ער, מיט וױעלכע עם זײנען נא• צ־דט יעדעס פענםטער, יע־עד נאלקאן, יעדע עפענ־נג צום גאס א־ױפ עס נדענען פשװטע נאפם-לעמפלעד, על־עקטר־טע לאמפז, ליכט-קאנדעלאנדעס א־ן אננעצ־נ־ענע ג־יפלא־טענ־ע ג־רלאנד־עם ױ אינטעױארם סון ױ הײזעד זײנ־על נלענדנד נאלױכמן און שײנען אםן אין גאס א־ױפ ט־ד א־ן םענסט־ער זײנען אױפג־עפ־אלט, וױ ױ ה־עױצ־עד און געמ־ט־עד פו־ ױ שױאנעד אײנװאױנער, װעלכע נאל־עגעדן ז״עדע שםאלע, אנער א־צמ רהסזתױקע געסל־עך. ם־ען ז־צכ אױף ױ םענסט־ע־־דאמען, א־יף ױ נאלקאנעל, א״ף ױ שמאליע ט־אטוארן, אױף ױ ױנשטאקן, ױ ם־ס א־־סגעצוינן אינמ־טן גאס אדײן. י־עדעס שטיקל לײד־קע װאנט אדעד ניאלקאז איז נאפוצט־ מ־ט ױ פא־ש״־נסטע קאל־רסש נאצ״אנאל־ע און ק־רכלעכע פענעד, נע־ואנטן, קאלדדעס אוז שפאנ־ש־ע שאל;. יעדעד האט אדױשגיע- האנגען דאס שענסט־ע, װאס עד םאדמאגט. ױ לוםט איז םול מ־ם ־־ פא־ש״דנסט־ע טענעד און קלאנגעז. ־עס שם־לן ג־טאר־עם, ג־א- מאםאנען, שפ־ל-קאסטנס קאט־עױנקעס איז םיאנאס װאס ם־ען האט אױ־סגעשט־ע־יט א־ן גאם ארו־פ םוז אל־ע זײטן טראגן זיך כא־״און-;דופעס-געזאנגען. נאגלײט ם־ש דעס קלאםז פ־ן קאסטאניעטן, פײק- ל־עך און טאמנוױנק, װאס מ־שן ז־ך אױס מ־ט ױ ק־לות פון ױ ק־נדעד אין ױ שװ־סן א־יי־ ארעמם םון זײערע עלט־עק. יעדעד אײנעד א־ז אױסגעפ־צט א־ן ױ פא־ש־־דנסטע פארנ;, װאס קאנ־ען נאד דערמאנ־ען ױ נאצ־־אנאלע קאל־ד;. ־עס;לאנצן ד־ ש־װא־צ־ע טשזפר־נעס בײ ױ מעניער, א־ן עס ם־נ־ען ז־ך ױ װ־יסע און ,־ױטע ,־ױזן ארום ױ הויכ־ע קאמען א־ן ױ םר־זוק נײ ױ פ־־יע;. או־ך ױ קינדער ז״נען אױסגעפוצט װי ױ גוד־ם־ע. אט א־ז א נדעקעלע מײדעלע א־ן ױ ארעםס פ־ן א־ר פאטער. אםשר נאך קײן צװ־י יאר נ־ש־ט אלט. ױ ש־טערע ה־ערעלעך אויף א־ד ק־עפ־עלע האט םען קױם געקאנט צוזאמעננעמען אדײנצושש־עקן דעס גדו־סן קאס. אנער מיט ־עד גאנצ־־ער נראװוד־ע םון ױ דעדװאקםענע ט־א;ט ד ױ גרויס־ע ד־־טע רױז אויפ; קאפ. אירע ק־נדערשע א־־-;עלעו־ ם־נקל־ען נ־־־ט, פונקט װ־ נײס םאט־עד, װאס האלט ד או־ף ד־ ה־ענמ. פונקט ,װ־ נ״ ױ טױזנטעו־, װאס נאלאגעדן די זײטן-טדא טואדן, װ־עלכע ז־עען א־צט אױס װ־ צװ״ לענעױקע, ש־מ־עױדנ- ד־ק־ע נ־;ײ.ן, װאס קלאמעץ אין דך א״ן א סרײלעך-סל־םנױק;, ש־ו־מיק-ש־וױמענױקן מײך. דאס גיבן ױ םר־אנ־ער פארש־טאט-לײט א האדצ־ק,* נתך-הנא