Literarishe bleter · 1931-07-03 · 27 (3.7.1931) · p. Seite 521

זײט 521 ליםערארישע בלעטער נופ. 27 (74ס ׳י אברהם טייטלבוים נו״ן דײזע איבעד שפז־^ניע• פיעםטא דעל ראםיא טעדניםעט, װאש רייפק אייף סערד און טראכ; מ־ם דך די םענעד סון דער ברודערשאשט. אלע פראעעסיעס טרעםן זיך צונײף א־ן אדעמאנטע. װען די קומען דעס־ל־ק זײ סאד דעד םטאטוע פרן דער ױנ־.שרױ. אסיל־ ױ סערד און איןשן טוזן קניען סא־ דעד ױננפרוי. מען מאנצט און םק םדײט ז־ך עטלענע טעג נאנאנאנד, און נאנדעם װערט ־עדע םדאצעטיע צורק אםגעשיקמ אין א־ד שטעטל אדײן. ר א״נװאוינער ס־ן אלעםאנטע ם־ט װ־־בעד א־ן ק־נדעד בזגלײטן ר סראצעטיעט אהײט אויף זײערע אקטן־װע־.;. און ױ אײנװאױנער סון יעדער נאזונדעד שטעטל לאזן זיך ארדם אנמקענן אד,ײט צו נרעננען רעד ארויםנעשיקטע םראצעםוע. ם־א־ז א ױט׳טונ םון ר ארעמע און דך םיענרקע. הײנט ברעננט טױאנא אה״ט איר ״קארעטע״, און צו דעד שםחה און סרײד א־ז נישטא ק״ן :רענעין. ז־ א־בעדש־ימט, ריםט זיך א־ױים סון ױ עננע געםלעך, שטרארט ארבער א־ן £אר סלײצט ױ יחםנוחרקע, סארר־םענע םעוױל־ע. ױ סאדשטאט שטעקט ז־ אן מיט דעט צאםלד־ק׳פדײרקז רטם, מאדשנעלע־מ א־ר עטװאס צורקנעהאלטענעס, א״ננעשלעםערטן טעמפא, א־ן טעוױל ר סרומע איז נרײט זיך אונטערצונעבן דער לי־נטזיניקעד אוז ,װעלטלעך־ פדײזיניקער טראנא. שוין םון נאנץ פרי אן האט ד פאדשמאט ארױטגעש־קט א־רע שטאםיעטן׳שליחים ארינעד דער כרק, 'בױ אנצוזאנן װענן א־ר נדויםן ױם־טונ און אײנצדלאק צו ז־ך א־ן אירע נעסלעך. נאנצע מחנות לאסט׳װעגענער און או־טאמאנ־לן באזעצט מ־ט קאםמ־ום־רטע;רופעט םראנעד נת־רם און מײדלעך ס־ט פײקלעך. טאמבורנס און נלעקער, האנן דך דעט גאנצן טאנ ררנגעטראנן וױ מחבל־ט איבעד ױ שטילע, נבבורקע םעוױלעד גאסן, א־בערלאזנדיק נאך ז־ך נװאליעס םון געזאננ, נעלענטעד און םרײלענע ־צודופן. אין ר שט־לע גאםז ארזט דעד קאטעדדאלע און פא־בײ דעט אלקאזא־; לעבן דעם שם־טאל דעלא קאדידאד און פאדב״ ד־ נעםלעך ארוט דעם קאםא דע פ־לאטוט האבן דך צעשרנז א־ן צעפײפט ד אױטאםאביל־הארנם מיט נעלא־ט און םריד. האבז אי־ בעדנעשראקן דעם נעמעםיקט־לאניזאמען נאננ סון ר טעװיליאנער, װאט האנן דך נײנערק אפגעשטעלט און ם־ט צוםר־דענע םנ־מעד באנעננט ר קאםטױם־רטע א״נלאדנרקע גרפעם. זײ װעלן פאלנן דעם הף. נאנין םעוױל גר״ט דך קײן טראנא, אוז םיט אומנערלד װארט מען שו־ז אױף דעם צוםאלן םון דער נאנט. םיעםטא דעל ראםיא א־ן טראנא. װאס םאר א װאונדערלענע נעלד״נה״ט ארײנצ־קוקן א־ן דער נשםה םדן דעם שםאנ־ער. א־ן טענ םון מאםן־ױט־טונ און מאטן- םרײד קאן מען דערקענען חעם אמתן נא־אקטער םון א םאלק. ר טענ, ה׳ען אלע םארנאהאלטענע דרמלענרקע פאלקם־נות־ת װערן באפרײמ. װען אלע אונטעד דעד הו־ט לעבנרקע םאמענצן א־ן אײננעװײנהײמן ריםן דך אררך אויף דע־ א״בערפלאך. װען עט אנםפלעקן דך םרײ ר סא־שײדענע קאנטראטטז און הים־נ־ם, װאט שטעלן צדזאמעז דעם נײםט זײנעט. און זעלטן װעםענם נשםה איז מעד קאמםליצ־רמ און םארכאםט םוז דעם נאנצן שטדאט מאדנע קעננזעצלענקײטן, װי עם איז ױ נשמה םון דעם שםאניער. טדיאנא א־ז נישט מער, װי אן ארעמע פאדשטאט םזן םע׳ װיליע. אױף דע־ ל־נקער זײן פון דעם נװאדאלקררר״טײך לינט ד, אנטקענן דעד יחםנ־ת־יקער קאטױלישער שטאט. זי ק־קט םאר־ שײט אדיבער אהין, און איז צופרידן צו נל־יבן דאם װאו־נארט םון ױ מעםע־ און גלאדרטע מאיאליקא־אויםארנעטעד. ױ םאענטא איזאבעלא, ר אײזערנע נריק, װאם םאראייניקט ד צװ־י ברע־.; אץ פירמ םון םעודל ק״ן טדיאנא, שאםט נישט קײן צו׳עננע נאענטקײט צװישן ד בײדע. זעלטן װעט א סטאטעטשנער, צורקנעהאלטענער םעוױליאנע־ דך אחנטערלאזן ארבערצושפאנעז ױ נרענעץ, װאם טײלט אפ א־ם, דעם רםטיננ־רטן, ניבורקז, סון ױ םארע־, ד־ ארעמע באלמלאבעס און טעפ-או־םארנעטער. דעד מראנער א״נ׳ װאוינעד םון זיץ זײט איז צוםױדן צו נלײנן צװ־שן ר עננע;עםלעך זײנע, װאו דאם לענן א־ז צאפלדיקער, אוםגעצװאוננענער און ראמאנמ־שעד. עו־ איז שטאלץ מיט דעם, װאם טראנא א־ז םיז תמיד אן דאט באלעבטע ארט, װאו עם װאוינעז ר צ־ג״נער און ױ מארעאדארן. זײ ניבן צו א מאדנע ם־טארעםק״ט דעט אדעםען מעפער׳קװארטאל אט ר װײס׳צײניקע, שװארץ־אויניקע צינײנעד אין זײע,־ע פארניקע קאםטױמען און ױ אליװן־קאליר׳םנ־מרקע אלןטן־ קעמםער, מיט ר קורן־פארםלאבטענע צעפעל־עך און זײערע לאננע מאנטלען. א גאנץ יאר איז מריאנא נלדז א םארשטאט םון סעװ־ל־ע. הײנט אבעד מרומםירט טראנא אינעד איר ריכעד הארנטע. ם׳א־ז א ױט׳טוב הײנט אין טראנא. םיאיז ר ״סיעםטא דעל דא .ם־א,׳ דער ױט׳טוב ס־ן טד, א״נעד םון ד אימםאזאנטםמע קירבלעך־ װעלטלעבע פ־עםטאם, װאם װערן נעפײערט מיט אזױ ס־ל רעלינ־ע־ זער פײערלעבקײט און סרײרקער, םשוטער לעננםלוםט־ק״ט. אוז ״נאנץ סעװיל״ װעט דך םאדנאכטצו אראםלאזן קײן טראנא דך א־נערצונעבן דער פרײד און דעם צאםל, דעט ה־אננ אדן דעד באדעדםענ־ש, דך אױטצולעבן אין טאנ־ן און אין לידעד א־נמ־טן נאט, אונםערן םרײען שםאנ־שן הימל. םרײ צעלאזן אין זיך אט דעט װאונדעדלעבן נעם־ש םון ה״ל־קן אץ םראםאנעס, הימלשן און װעלטלעכן, װאט א־ז אין דער נשםה פון יעדן שםאנ־עד. דעד הו־םט׳צענטער, װאו דער ױם׳טוב װע,־ט געם״עדט, א־ז אלעםאנטע, א קלײן שטעטל נישט ודים םון סעװיל־ע. דאדט גע־ םינט דך ר ״טאנטוארא דעל ראםיא״, װאו עם שטײט ױ םינוד פון דעד הײליקער ױנגםרוי, װאס דאו־ף שענקען א־ר שפע םון טוי און פרוכטבארקײט. פ־ר אדער פינף טענ פאד דער שבועות׳װי־ גיליע לאזן דך סון ױ ארמ־קע םארשײדענע שטעטלעך אריס לאנגע נודאצעטיעם םיט ר ק־רבלעכע ״קארעטאס״, דעקא־־רטע װענענער מימ ר םיגזק ם.־ן ר הײליקע, בר צו באנרםן ױ ױננ־ פרי. ױ םראצעס־עם װעק באנלײט םון דער גאנצעד קידכן־םרא־ * אכרהס סײסלנײם, דער גאװאיססער ײדימער ארםים© און רעזעי״ סעי־, סעאסער״פןאימער און *ריסססשעלאר, איז זוםער 1930 געװען אויף א לענגעיער ססודיע״רײזע אין שסאניע. נאזוגדערם האם א* סײסלבוים זיך כאקענש סיס דעס ס&אנישן סזזםן, סיסן ססאניסן סעאסער, ס&אניסער קינסס און ס*אנישן פרײדיקן ם$ל;ס״לעבן. דער איגםיקער קא&יםל איז דער ערססער פין דער םעריע ארסיקלען, װ$ס א. סײסלבוים ה$ס םיעאיעל עוגעעױקם די ילים. בלעםער״. רעה