Literarishe bleter · 1931-07-03 · 27 (3.7.1931) · p. Seite 523

ױיט 523 ליטערארישע בלעםער נומ. 27 (074 דיקן װײרױך, א.־ן אלץ װערמ אײננעדלט א־ן א ני׳ענדנד-מאנטאם- ט־שן נעסר. ד םראצעסיע דערכ־ײכט אי,־ קל־טאקנ. אײנעד םון ־־ רײט-פערד דע־שרעקט דך םלוצים, װערט ודלד, און לאזט ז־ך נדט זײן דײטער לדםן צוריק, אנטר,ענ; דעד קאדעטע. מיט אויפ- געהויבענע פאדערשטע פיט שנײדט עט ױך ארײן א־ן דער ראטע אדום דער ק־רכע. ױ קארעטע פארהאלט זיך. עש וױערמ א פאנ־ק. אבער זי ורערמ באלד אפגעשטעלט און דערט־ונקען א־ן דעט אלגעמײעפ או־פברױז םון התפעלות. דאט אלין חיערט בלויז א מינ־ט. אב־עד ז־ עיט;יך אזו־ אומ־ענדלעך לאנג... ױ פראצעם־ע ציט װײטער. די קארעט־ע ראלט פא־ב־. עם ציען ז־ך גאנצע מחנות מילימעױש־ע באגל״ט״עדט. א־ן עט ה״בן ז־ך אן צו װײזן ױ נאבםא־נױקע צתײנע,־ און םויערים-װעג;, הו־בע װײסע בויק געשפאנט צו עטדעכע פא־ שטא־דןע, םעטע אקם;. ױ או־בגעפ־צטע צ־גײנ־ער ױנגען, קלאפן סיט ױ קאסטאניעמן און גלאנצן מ־ט ד אויגן. אויף םארנױקע העםעבעטן און קוםעם בעט• געװאנט ליגן אױסגעלײגט גאגצ־ע פו־־עױם־מ־טפחות, מ־ענ־ער, װײב־עד און קינדער. ד בױדן ז״נען באם־צ־ט מ־ט באלדיכטענע ת־םות און בר־ענענױקע ג־רל־אנ־עט. ױ אקםן זײנען אױטגעםוצט. זײער־ע קעב• און העדנזןד ז״נען באצ־דט ט־ט בלעטער-קת־נעי. ױ ב־״טע העל שדעדע יאכן. און מיט א מא־נעד װע־׳ באלאדענע װעג־ענער אונט־ער דער ■ פיױנג ־ײטנױקע און םוםג״עױשע א־טן-טדײבעד. ױער אײנגעדעטט א־ן ד ױק״ט של־עפן ױי ד פזן ױ אױטג־עפוצט־ע ר־• םי־ןערױקע רעליג־עזע שטימונג צעשװ־ממ װ־ םון ז־ך אליי;, און ב־טלעבוױיז הײבט ז־ך ודױעד אן צ־צוג־טן ד־עד םר־יער שטדאם פון פרײד און לוםט־קײט. װ־ױער װעדט אל־ן פארװאנדלט א־ן א קאלידפול;, ױך מיניענױקן פאדאד. דער זײג־עד ־א־ז שו־ן נאך אײנט, אב־עד ױ אמתע שמחה ה״בט ז־ך עדשט אן. עס קומט אן א גרופע אקסן-ק־עמפער א־ן ז־״עדע ד״ט־ע גאיד- און פודםור-געשגױקטע קאסט־ומ־ען מ־ט די קו,־צע הענג־ענױקיע פע דעױגעס. מאדגן ודעלן זײ א־ן ױעד סעדיל־עד אפענ־עד או־ענע דיילן ז״ער פלינק״ט און אומדעדשדאקנקײט א־ן קאמף מ־ט ױ צעד־לדע װ־עטע, ױונשטאדקע אקפ;. מאהן ודעט דעד זעלבעד, א־צט פא ראױרנױקער עולם, דאם דעט אנפילן דאט גרו־כע שט״נעדנע אד פיטעאטעד, טיט װילד־ע, בלוטדורשט־קע צידופן ז״ אנרײצן אדן אױפ מונטעק צום םבנותױקן קאמף. א־צט אבע־ רופט ז״עד דערש״נען ארו־ם בלויז א שטדרעם ם־ן טטומוט־קעד, פדייױקעד דתפעל־ת. מונטער שמײבלענױק, מ־ט לאבנדיקע אויגן ענטפע־ן ז״ אפ אוף ד־ װא־־עמע באגד־ס־נג־ען, א־ן כאפן פלינק ױ פ־ן אליע זײטן צי געדאדפענע בלומען. וױרער באדײזן ױך ױ ױיטנױקע קאדאזשעראט אדומגענומען סון זײערע פ־טארעסקע סעניאױטאס. װ־דעו־ קומ־ען אן ױ באזעצטע װ־עגענ־עד. אבעד א־צט שפױנגט מען שו־ן אדאפ. און פאדדײז, גדופעםדײז שטעליט מען ז־ך טאנצן א־נמ־טן גאם צו ױעד באגל״טונג פון ױ אג־אל־דשע און םעוױליאנ־ש־ע קופל־עטן. די אדעמע טד־אנא א־ז א־צט װי דורך א ביש־ף פא־װאנ־לט געדאק א־ן אײן גדו־טן, בל־ענדנד-באלו־כט־ענעם מאנ־ן-זאל, א־ן .דעלכן עם טאנצן ציג״נעד און ס־עג־אד־טא, א״זלטד״ביעד א־ן ה־־אלגא, ד־סטינג־דטעד דעגד־ און אדעם צ״גאדעמן-מ״דל. אל־ן צעשפ־לט זיך, אל־ן צאפלט ז־ך. אל־ן וױגט דך א־ן א״ן םאדב־קן קא־אהא־. מען טאגצט נ־שט בליז ט־ט ױ פ־ט. עם טאגצן ױ אן־גן ױ העגט און דעד גאנצע־ קעדפעד. אלצדיגג איז איץ פלאקער, א־ן װעלכן עט שמעלצן ז־ך צוזאמ־ע, גוף א־ן נשמד״ און א־־ט טיא־ז אטת, אז טא:־; א־ז א לד א, ,װעדטעד, ודערט א־צט א־ן ױ גאטן און ג־עפליעך פון טױאנא אױטגעזונגע; דאט העהענטטיע לד, װאס ־אט מענטש אט איז א צוױיטער גדױסעד םאמיליען-אויטאמאב־ל. ־עם זיצן אױסגעזעצט ױ קלענערע קינדער, ארסגעפוצטע, ש״נענרקע. ־עם ז־צן ױ דערװאקםענע שװעסטעד. זײערע כעלעבטעדט אזן םר״- לעכע עותםן קלנגק העל און םרײ, אבער אינגאנצן א צאםלױקע און אן אויסתפנדקע, זינגענתק הײם און לידנשאפטלעך ױצט א־ן םאםע אױבנאן ת עםװאס׳תקלעכע מוטעד. אירע װײסע ז־ל- בער-האר גלאנצן םון אונטעו־ דער נעד־כטעד מאנם־לא און שװעק ראט. אירע שוין האלב-מוטנע ארגן צעםלאקעק דך איצט אויםס* נ״ און םינקלען אין דער םארבישוםטער, ױיצנתקעד נאטט. אין דעפ מיש-םאש םון טענער און אױטגעשדײען הײבט דך וד אומבאםערקט אן אױינצותםן דעד ,־ױ־םעד געקלאגכ פון ױ אדומיקע קירכן-גלעקעד. ת פדאצעםיע ק־מט אן. אבעד או־ך ־י גלעקעד קלינגעז נישט שװער שרעקנױק. פדײלעך און טאגצנױק א־ז זײער געקדאנג. ס׳א־ז ױ םדאצעםיע םון דעם ״ױם-טוב ם־ן ראםע״, אוז ם׳איז שװער צו באשטימק, צײ א־ז עס ארעלגיעזער ױם-טוב, ב״ װעלבן ר ק־רבע דערלאזט א־־ך ױ םר״ה״ט פון עולם-הזהרקעו־ פרייד, אדער עם א־ז אן ע־ױשער ױם-ט־ב מיט אלע ר״צן און ל״נט־ק״טן םון ,װעלטלעבעד הנאה, ב״ װעלבן עם נעמט אויך, אגב-אורחא, אנטײל ױ קירבע. דער גאנצער םאראד און זײנע אנט״לנעמער ה״בן ז־ך אן צו דרענגק ארום דער נעשלענגלטער שמאלער םאן-באהע-גאם, װאו ױ םראצעםוע דאדף ױדכציען פאדנײ דעד םאן-באק־נטא- קידכע, װעלכע ,זעט באגריסן ױ אהײמגעקוםענע הײלקע קארעטע. ױ קלעריק הײבפ אן אר״נצוטרעטן אין איד ראלע און ױ נישט גח־יסע קידכע װערם מיטאטאל דער צענטעד ם־ן אױסמעדקזאםקײט. ם׳הײבן דך אן צו וױיזן ױ ערשטע ױיטער, ױ קליסטער״ל״ט א־ן זײערע שװאדצע ױימער-מונױק מיט ױ באגילז־עטע שטעקכס און ױ אינםיגנעס םון דער קידנע-דער ערשטער ערנסטער אקארד אין דער ב־ז א־צט גראציעו דך ציענױקער ם־״לעבעי ם־פםאנ־ע. ױ פנימער בײ ױ רײטער זײנען טונקל םא־ברענם או־ האלב אנ- נעכמורעט. זײ זײנען מיד ם־ן דעם לאננן אױםמאמעדױקן װעג. אלן אדופ שטעקפ דך מיטאמאל אן ם־ן דער םארשמ־לםעד עתםט- ק״ט. עם קומט אן ױ צװ״טע ר״םער-מחגה מ־ט ױ םענעד םון דעד ק־דבע און קירבן-פראמעדנימעט. ױ אנגעצ־ױגנק״ט און אנגע- שםדענגק״ט ב״ם עזלם װאקסם צו־ארען ם־ט דעם, וױ עם ,װאקםט דעד געלןלר&ער םון ױ סערױשע פ־ם, װאם קלאפן אזו־ דט- ם־ש ס־ט זײערע אײזעתע קאםיטעם איבער דעם שט״נערנעם בתק. עפ עםענק ז־ך בו־ײט ד טידן םון דער קידבע, .װעלבע גיט א־צט א בלענד מיט דעם גאנצן אנגעצונדענעם חלל א־ק, װאו עם בלאםקק און בלצן ת גלדערנע און זילבעדנע קירכן-בלם און א־לומינירטע בילדעד. עס קומט אדױס ביז צו דער שװעל ױ נאנצע פאדאםאנאלע גלחים און ג״סטלעכע םיט ױ הײלקע פענער. א ש־טדאם התלהבות צעגיסט דך איבער דעד מאסע. םים א שװעק, שטדמם־קן געדאל ק־מט אנצ־םאדן ת ״קאדעטע״, דעד ז־לבערנעד קירכן-װאגן געשםאנט צו צװיי סאר שװע־ע, ב־ייט- ר־ד״־ק־קע אקם;. ד קארעטע בו־ענט מיט הונדעו־מער לכטעד און א־ז אדומגעתעלמ מ־ט א מחנה םרוטע װ״בעד און מענעד לכט- ט,־עגער, װעלכע טרעטן שװער און מ־ט עקזאלט־דטע םנ־מעד א־ום א־ד. אלץ אתם םאלט אױף ת קני. ת נלאקן קלנגען א־צט שטזרמיש. ױ ארק/םםערס שםילן שאלגױק. ת םײקלעד ם״קלען. ד־ ראקעמן אױף ױ קידכן-װענמ שיסן א־־גצ ס׳װעדם א נעמיש, א געםלאנטער, אין װעלכן אלץ הודבעט זיך צ־נױף אין א מאד- נעס תװידעדלעףאנטציקנױקן געקנויל. אלן שױ־ט. ױ קאלרפע מאנגעז־ע-לכטעד פלײצן און מישן זיך אױס םיט ױ װאלקנם שמעקנ-