Literarishe bleter · 1931-06-26 · 26 (26.6.1931) · p. Seite 505

זײט 505 ליטערארישע בלעטער נוט• 26 (373) כאשש עם םעלן :ישש קיץ פאתיבערונגען, אז אױך אט דאם איינצ־ק זיכערע איז נאך גענוג אומזיכעד. נב♦ מט. קלוגע רייד זיינען באמת םון יערפ נאר דעםאלט, װען אױםער דעפ, װאם וײ האנן אלעסאל אזין, האגן זײ אלעםאל אנײעם זין. געסײנע נאטורן מאכן םון קלײניהײטן דעם גרעםטן ערנםט און ז״נען גרײט צוליב א קוצו׳של-ױד ױ װעלט אוםצוברענגען, און םון גמיסע זאכן טאכן זײ חוזק און זײנק זײ מנטל. נג. איך נין נאריש, אבער ױ װעלט, ־א, ױ װעלט, ד איז נאך נאױשער. איך בין הלוג, אבער ױ װעלט, •א, ױ װעלט, זי איז נאך קליגער• נד. אז מען האט נלויז םעל־ת א־ז עס אויך א חם־ון. נה. םון שנאה צו מ״נע פײנט טו א־ך זײ גוטם, און םון לינע צו ם״נע פרײנד - טו איך זײ שלעכטס. נו. און אז איך װ״ס נ־שט דעם זין םון ט״ן לענן, הא* דען מײן לענן קײן זין נישט? נז. םאנכע רענטשן אנטדעקן נישט אםער־קע נלויז דעדםאר, װײל אמעױקע איז שוין אנטדעקט געװארן. נ. אונז לערנט ױ װיםנשאםמ, װי װײניק ם׳איז צו גלויבן אין ױ זאכן, װאס מיר באנעםק זײ מיט אונזעדע חושים. זי איז אימשטאנד אונז צו געבן די איבעדצײגונג,■ װי אין דער אמתן זײנען דאטן און דערשײנונגק איננאנצן קאםויער םון דעם, װאס עם באװײזט אונז אונזער דעדפארונג. מיר זעען ױ זון דױיט זיך ארום דער ערד, אבער פאקטיש איז פארקערט, ױ ערד דרײט זיך ארום דער זון. מיר האבן, דאכט זיך, די דערםארונג, אז דער צוג שטײט אויף אן ארט אוז עם לויפן ױ טעלעגראף־םליםעם אאז״װ, און אין!־ער װירקלעכק״ט זײנק ױ םעלעגראף-םלופעם אופבאװעגלעך און דער צוג איז א־ן באװעגונג. דעד שטעקן, װאם װערט ארײנגעשטעלט אין װאסער, זעט נאר אוים בלויז םארן אויג אצעבראכענער אויף צוױי מײלן. איצפ איז עס ױ אויםגאבע םון דער םילאםאםיע אונז צו לעד׳ נען װי װייניק םיאיז צו גלויבן אין זאכן, װאם םיר באנעםק זײ מים אונזער שכל. אםשד נ־שט א״נער פון אונזעדע קלוגשאםט;, תותת און םיםטעמען זײנק א־נגאנצן קאפויער םון דעם, װאס םיר זײנק דעדנאנגק מיפ אונזער געדאנק. נא. אםשד ױ אײנציקע זיכערקײט, צו װעלכער עם קאן דעתק דעם מענטשנם שבל, איז נעטלעך דאם װאס קק זאך איז נישט זיבער, ױ. ז א ל א ט א ר ע ו*ו דער מארקם־און ענגעלם-אינםטיטוט אין מאםקווע ציאליםטישן געדאנק, איז תרבאוים םאדנונק מיט דער קערגישער לעבהאםטעד טעטיקײט םון דעם אומדערםידלעכן ד. ב. תאזאנאױ. מען מיז דא באםערקן, אז דערהויםט םארדינסט ריאזאנאװס אין דעס אויםגעםינק ױ אלע םאטעױאלן, װעלכע זײנען םיתב געװען םאתראבן און באהאלטן אין ױ הײמישע ארכיװן םדן דער דײטשישעד ם. ד. - באשטײט אין דעם, װאם ױאזאנאװ האט א־ן משך םון יארדענדלירער געארבעט אױף די אריגינאלן, זיך דערצויגן אויף ױ או־טענפישע כתב-ידן םון מארקםזם, דעריבער א־ז ער געװען אויםגעצײכנט אינםאחמירט און גאנץ גוט געװאוםט, װאו מק דארף אין א״ראםע זובן מאדקם יתשד״ ער האט געװאוםט, װאו זײ יע־ םינען דך. ױאזאנאײ האט גענישטעדט, גקוכט און םוף־כל־םוף ארוים־ באק־מען דאס, װאם ער האט געדארטט. ער האט אין זק באריכם װעגן אײנע פון זײנע עקםפעדיציעם דערצ״לט, װי אזוי ער האט ב״ עדואר־ בעדנשטײנק ארויםבאקומען ױ טײל םון מארקם ״דײטשישע א־דעאראגיע׳־, װעלבע בערנשטײן האט אויסבאהאלט;. און דערקלערט, אז מײז האבן א תל געמאכם םון דעם בתב-־ד. און טאקע נאר אדאנק תר ענעתיע און באהאװנטקײט םון ד. ב. ריאזאנאװן - האט רער אינםטיטוט באקומען דאם אלץ. דער א־נםט־טוט האט ארײ שא־שטייע־ א־ן גאנין א־ראםע. אט ױ אגענםן געםינק זיך במעט אין אלע לענדער, און ז״ער אױפ- גאבע איז צו האלטן אין אק נאבזוכן, םארשן ױ אלע קאטאלאגן, (ם ו ף) דערנאך קומט דער ארכיװ. עד געםינט זיך אין ארײ לוםפיקע ליכטיקע, זויבערע צימעק. דער טארקםיזם איז אנטשטאנק אין םערב- אײראםע, - אוי ױ גאנצע יתשה מארקם, װאם געםינט דך אינם אינ- סטיטוט, איז אויף עננליש, ױיטש און םראנצויזיש. קגעלם האט געקאנפ 17 שפראכן, און םונאנדעדקלײבן זיך אין זײנע םארשײדן־ שםראכיקע בתב-ידן איז ניט פון ױ לײכטםטע זאבן. אין ױ װ״סע, אײזעדנע שראנקען געםינען זיך .>סס,.ז1 ארי־ גינאלן פון װערטםולםטע מאגוסקריפטן, 175.000 פאטאקאםיעס םון דאקומענטן, װאם געפינק זיך אין םארשײדענע ארביװן פון גאנץ אײדאםע און ססס.5.ז םאטא-קאםיעם םון ױ אריגינאלן םון מאדקס און עגגעלם װעדק. פון װאנען האט זיך דאם אלץ גענומק? װי ארום האבן זיך אהער אױפגעזאמלט ױ אלע אוצדות פון דער מארקסיםטישער װיסנ- שאפט? אין יאר 1921 האט לענין א־ן אקוױן צעטעלע אנגעפדעגט ד. ב. ריאזאנאװן: ״צי װעט מק קאנק אפקויםן בײ שײדעםאן עט קאמם. מארקם בריװ, אדעד אראפנעםען םאטאגראפישע קאםיעם פון די?״ אט םון דעםאלט אן האט זיך אנגעהויבן ױ זאםלונג םון ױ אלע אוצתת. ױאזאגאװ האט אנגעהײבן אםט ארויסצ־פא-ן קײן אויםלאנד און םלעגט דך אלעמאל אוטקעק ם־ט נ>צצע אוצרות. און דאם איז ניט געװק םון ױ לײכטםטע זאכן. דאס גאנצע אויפ־ זאמלען פון ױ אלע םאטעדיאלן, ױ גאנצע םארקם און ענגעלם יתשה און אלץ, װאם האט אשײכות טיט דער אנטװיקלונג םון דעם םא-