Literarishe bleter · 1931-06-26 · 26 (26.6.1931) · p. Seite 504

ריט־־ראי־ישע בלעדער נום. 26 (373) זײט 504 צו די אינפעדעםאנטסטע נילדער סון דער אױסשטעלונג געהעי דער םארטרעט פון פרױ 6. ננוםג אס, דאס א־ז אװערק מ־ם גרויםע ק־נ׳ סטלערישע מעלור״ פון שטאנדםונקט םון םארב, קאמפאזיציע א־ן ל־כט. װאונדעדבאר ז־ינען צונויסגעםארט ד־ או־אנזש-טענער מ־טן לך־יד-װי־םן פנים. עס שאםט אן אטחע סיטםאנ־ע סון םארבן. או־ך דער םאדטרעט נ. סז, ב־י װעי׳כן דעד ה־נטעתרונט א־ז צונו־פ- געזעצט פון פארשידענע םאדמיסם־שע םלעקן, א־ז ם־־ן געבינק מ־ט דער אל׳געס־ינער םילועםע. דער םייזאזש נומער סז האט אסך שט־- מונג. דעד קינםטלער האם דא גוט םארשםאנק די םט־ל־זאצ־ע און האט אלױ-ארום געשאםן א א־נטערעםאנטע א־יפגאבע םון מא״ לערישן פי־זאזש. אםעלבויס האם זיך צוםרידנגעשטעלט בליױז מיטן מאלן פארט־עטז, ם־זאזשן אדער שטיללעבנס. ער ד.אט אל־ן געמאלן. םיזעט בי־ א־ם אויך הויז-חױת, װ־ ה־נעד, ק־ א־ן םערד. אםעלבױמס או־םשטעל־נו איז אװיכט־קע געשעעניש א־ן אונזער ק־נםםלע.־־שן לעבן א־ן װארשע. ד• או־םשטעלונג דארף אומבאד־נגט באזוכט װעק םון בדי־טן ־דישן םובליקום. באל־זם. ד־ ליניע א־ן דעקאו־אם־װער םלעק האבן געס־נען אן אויסגע- צי־כנםן אויסדדוק א־ן ד־ן קונסם. שפעטער ה־בט דך ב־ אבעלבױמען אן די תק־פה פון קוביזס, א־ן װעלכן דער ק־נםטלעד לעבט דך אק א־ן נעמט ז־ך דערמ־ט ט־ף א־בער. עם א־ז געװען ב״ א־ם אן א־בערנאנגס-צ־־ט. אבער אםעל־ ב־־מס קוניזם א־ז נישט געװען םון מאלערישן שטאנדפונקט אאנ- ט־טעזע צום א־סםרעם־אנ־זם. נ־שט געק־קט דערו־ף, װאם ער א־ז דא געװק ז־ער עקםטרעם, א־ז ער דאך געװען ט־ף פאר,װא,יצלס א־ן רעאליזס. שםעטער האט מ. אפעלבו־ט פרעזענטירט נאך א ד־כטדנג - א דעקאראט־װע. ד־ דאו־קע גל־כל־נ־ק״ם און פלאנמעם־ק־ט פון ־ער קאספאז־צ־ע ד א״גפאכק״ט פ־ן דער צ־כעטיגג, פון דע־ םארב, ד־ פשטוה פון רו־קן זשעסט - דאם דנען געװען ז״נע מעלות. ג־שט אלע ב־לדער אפעלבויסם ז״נק דא פרעזענט־דט אויף ־ער ־זכ־ר-א־־םשטעלוני״ ם׳פעלן דא נילדער, אדאנק װעלכע מ׳װאלט ז־ך געקאנט באקאנק ס־ט ד פארש״דענע פאזעס פון ז״ן שאםן. מ. װאנװילר / װארען ס ט זוך נישמ אומזי קלאץ־קשױת, שכרוכן, שטימונגען, סענטענצן, מאקםימען און באטראכטונגען בילד פון דער ה״נטיקער צ״ט גאר אן אנדעד אויפזען און א־ז א־ן אםך זאכן א־נגאגק נ־שט ענלעך צו דעט, װאס מיר זעען א־צט מ־ט אונזערע או־גן. בד צ־ זען ד רעאל־טעט פון דער װירקלעכק״ט,מוז מען קודט- כל םון דער רעאלעד װירקלעכקײט אבםםראה־־ן. מד. םיאיז שו־ן אזױ זעלבסטםאישטענדלעך, אז מען םארשט״ט עט נישט. מה. ד אב־עקט־װע װעלט םון אונזער באװאוםטזײן נעסט אדם אסך װ־רקלעכקײטן. ד װ־רקלעכקײט .פונם לעבן פון דער עםםידשער דע- אל־טעט א־ז נ־שם א״נערלײ םיט דער װירקלעכק״ט םונם בוך? און ד װ־רקלעכקײט םונם בוך א־ז נישט אײנערל־י מ־ט דער װ־רקלעכק״ט פון דעד ב־נע, סיט דעד װירקלעכק״ם פ־נכ טעאטער, פ־נם קינא מו. אגרו־סער געגנשםאנד איז גרעסעד. װאט נענםער ער איז אונז; אבער אגת־סער מענםש א־ז נתסער, װאט װײטער ער איז אונז. מז. בײ דעט װאס האט טאלענם דנק אױך דנע חסרונ־ת א מעלד״ און ב״ דעס װאס האט ק״ן טאלענט נ־שט, דנען אם־לו דנע מעלות - אחםרון. מח. ,װאם א־ז גוט א־ז ש*ן; װאם א־ז ש־ין א־ז אמת; .װאם א־ז אסת א־ל םארנינםטיק; װאם איז םארנינםט־ק איז מענטשלען־; ,װאם איז מענטשלעך איז גאטירלעך; װאס איז נאםירלעך א־ז װירקלעך; ,װאס איז װ־ו־קלעך איז נויטװענד־ק; װאס איז נו־םװענדק א־ז אב- םאלום; װאכ איז אבםאלוט א־ז םולקום; װאם איז םולק־ם א־ז גוט. <ס ו ף) מ. נ־שטא פאר דעדװאהסענע קךן גדעםעד גליק װי סען האלט זײ װי קינדער. מען רענקט םאר זײ, טעז ה־ט ז״ אם, מען זארגמ פאד ד, מען סאכט ד גליקלעך. דערמיט ג־ט טען זײ ד פד־הײט. נ־שטא פאר דערװאקסענע קײן גרעםער אוםגל־ק ,װי װען מען האלט ד װ־ קינדער. סק דענקט םאר זײ מען גיט או־ף ד אכ- טונג. סען זארגט פאר ד, מעז. מאכט ז״ גל־קלעך. דערמ־ט נעמט מען פ־ן ד צ־ ד םרי־הײט. מא. קא־אסאל אוסנלו־בלעך. פון אנה״ב ב־זן פ־ף קל־גגט עם װ־ א װאונדע־געש־כסע. אב־ער דאם א־ז אז או־טעגט־שעד פאקמ, װאם האט מ־ט מ־ר אלײן םאם־רט. א״נםאל א־ן אםארנאכט, ד זון.האט שוין געהאלטן בײם אונ- טע,־גײן, האב א־ך דך אװעקגעלאזט אײף א ,װײטן שפאצ־ד. אד־ א־ך װײס נ־שט װ־ אזױ סיא־ז געק־מען. א״דעד כ׳האב ז־ך אומגע- קוקם, זע א־ך, אז א־ך געם־ן זיך צװ־שן מענטשן, א״גער אלײן צװ־שן מענטשן. דערװ״ל םאלט צו ד נאכט, און א־ך בלײב מיט ד מעגטשן צוזאמען, א־ך עם מ־ט ז״ צוזאמען ב״ א״ן ט־ש, א־ך שלאף מ־ט ד צוזיאמען א־ן א״ן דרד״ און װען ם׳א־ז אש־־נער טאג, גײ א־ך ס־ט ז״ צוזאמען שפאצ־דן, מ־ר פארבדענגק צוזאמען, און א־ך ~־ד ס־ט ז״ װעגן פא־ש״דענע זאבן. און :אך אלעמען לעב א־ך א־ן ב־ן געזונט א־ז א־ך פ־ל ז־ך גאנץ גוט, און ד גאנצע מעשה ק־סט ם־ר כאר וױ א ו4וט. מב. װאסעד גי׳־ק א־ז עכ צו ז״ן גל־קלעךי מג. אז םען באטראכט דעם תוהו ובוהו פון דעד קעגנװארט א־ן ד ,־אמען םון אפ־ל טױזנט-־עדקער אנטװ־ק־׳ונג, האט דעמאלט דאם