Literarishe bleter · 1931-06-26 · 26 (26.6.1931) · p. Seite 498

אםערארישע בלעםער נום• 26 (073 זײט 498 ד. ע ע ר מ א ן / ב ע ר ל י ן ״ד■ דיטוואקאוושטשינס ווש־ט דעמאסקירט" אבער די הויפט-באשולדייןנג בראנשט״־נם קענן ליטװאקאװן איל באשטאנען אין דעם, װאם עד (ל*טװאקאװ> האט נאך עד-ד.'.־ש נישט תשובה נעטאן אויף אלע זיינע נישט-טארקםיםטישע און אנ- מי-פראלימישע איינשטעלוננען, װעלבע מוזן תייף ליקװידירט װעדן: (בראנשטיינם רעםעראט, אגב, איז געליענם געװארן נאך אײדער לים- װאקאװ איז ארוים סיט זק סעריע על-חטא-אדטיקלען ״באגאננענע םעלערן״ אין די לעצטע נופערן ״עמעם״). װ־ אזױ די קאמוניםםישע אקארעמיע האט דעאגירט אױף בראנשטיינס רעםעדאט - דעחרילם אונז נישט דער קארעםםאנדענט, מ־ר דערוױסן זיך בלויז םון דער זעלבער קארעםםאנדענ־ן. אז אין דער זעלבעו־ קאמוניםטישעד אקאדעמ־ע איז באלד נאך בראנ- שט״נם רעםעראט םארנעקימען אצװײטער תםעראט םון ב. אר- שאנםק• <וױדער אםאל םון דעד אזוינעדוםענער ״מינםקעד״, ד״ה אנטיליטװאקאװישע שימד,) אױף דעו־ טעמע װענן ײדישן םראלעי טארישן טעאטער. אויך ב. ארשאנםקי האם זײן טעאםער-רעםעדאט םארװאנדלט אין אביטעדעד אטאקע קעגן ליטװאקאװן, שסיצנדיק ױך אױף ליט- װאקאװם בוי ״םינף יאו־ מלובישער ײדישעד קאמעו־-טעאטער־. ״דאס דאױקע בוך - האט דערקלערם ארשאנםקי - םאר- מאגט נישט א־ן זיך קײן אײן מארקםיםט־שן געדאנק״. תרך א ר״ ציטאטן האט אדשאנםקי דעמאנםטױרט, װי אזו־ ל־טװאקאװ פארל״קנט דעם אינהאלט אין דעד טעאטער-קונסט װי אזוי ליט- װאקאװ שטעלט אװעק אנשטאט דער םראלעטארישער טעאטער<ונםכ די רע״־גיעז-״דישלעכע עלעמענטן אין דער קונםט, וױאזוי ער בארעב- ט־קם די עמאנסיםאציע םוןחסידישע תנועות אוןעסאיז כאראקמעדים• ט־ש-םא־ענױקט אדשאנםקי-װאם דאם בוך ״םינף יאר מלוכהשעו־יד- שעד קאמער-טעאטעד״ א־ז ױרכן מחבו־ געװידמעט א. נראנאװסקין און װאם א. :.־אנאװסקי האט םון זײן זײט נעװידמעט ליטװאקאװן ױ םאםע רעאקציאנעױע םארשטעלוננ: םרצעם ״בײנאכט אויםן אלםן מא־ק״... נאך ב. ארשאנםקיס רעפעדאט - רעדצײלט אונז רער קא- רעםםאנדענט - איז נאך אדך אויםגעטראטן דער םעק־עטאר םון ,.װאאםפ״ (אלפאו־באנדישע אםאציאציע םון פראלעטארישע שר״• בער> קאװאלענקא װעלכער האט נעםידט דעם םארזיץ, און דער- קלערט, אז ליםװאקאװם טעאטעו־-בוך איז נישט מער און נישט וױנ׳ :דקער, װי ״אן אױיסטױט םונס קלאםן-שונא״, און אז ״מען דארף םארענדיקן מיט דעד ליטװאקאװשטשינע״. און דער קארעםםאנדענט- נא-פאםטאודעץ קוםמ צום םרײריקן אױםםיר, אז ״ױ ליטװאקאװ- שטשינע װערט שוץ דעמאסקירט נישם נאר אין ד קריזן םון דער ײדישער פראלעטארישער נעזעלשאםטלעכק״ט און ניט נאד א־ן ױ ײדישע פרעסע-ארגאנען״, װײל ס־א־ז שױן נעװאק םא־ אלעמען קלאר, אז ״דער קיניג איז נאקעט״, ד״ה ״אז או־םן איצט־קן עטאפ םון םארשארפםן קאמף קעגן אלעדל״ מענשעוױםטישע און עקלעק׳ םיש-אידעאליכםישע ױכטוננק א־ן דער מעטאדאלאגיע םון ליטעו־אטור איז ױ לטװאקאװשטשינע באזונדעו־ם נעםעדלעך, װייל זי נײם או־װ מארקםיםטישע האלבװענן, םארשמ־רט רעם תוך פון ױ שלאכטן פאר מארקסיזם-לעניניזם אין דער ליטעראםור, דעו־םיתױק ױ קלײול- פאליטיק און םעחענלעכן קאמף״. ״און דאפ װאס דער קאמף איז איצט נעװארן ױ זאך םון דעד ברײטער (נישט-ײדישעד) אלםארבאנױשעד פראלעמאר־ש-לימעראד- שער געזעלשאםטלעכקײט - פא־ענױקט דער קארעםפאנדענט - װעט אויך נויטן ױ שלום-מאכעד און םארשמירער אין ױ *־אנן אונטעד אזא מין שרײענד־קן קעפל ליענען מיר אין מינםקער ״אקטיאבר״ ״אבױװ פון מאסקװע״ געצ״כנט פון אײנעם ״אנא- פאםטאװעץ״. װער ״נאפאסטאװעץ״ דערצײלט מיט צופרידנקײמ װעגן צװ״ עכ-נטלעכע ארו־םט־עטונכען קענן ל־טװאקאװן, װעלכע זײנען או־־״א״ נ־ל־רט נעװאק אין מאםקװע נוםא, װאו לטװאקאװ דאם נאך בלומרשט א שט־קל השפעה או־ף א״נ־קע ״ױשע און נישט-״ױשע לטעראטוד• אין קולטור-טוער. ױ עױטטע ארויםט־עטוננ איז םארנעקימען א־ן דער קאמונים- ט־שע־ אקא־עמיע יאויף ױםיש, פא־שט״ט זיך) אין זי איז באשטאנען כ-ון א.־עפעראט ״װעגן דער ״ױשער פראלעטאױשער לטעראטור או; א־- לאמף פא־ העגעמאנ־עי׳, געל״ענט דורך דעם ־דננן מארק- ם־םט־שץ לטעראטור-קריטיקעװ י. בראנשטײן <פון דעד ״מינסקער״ ״ױטד,). ״אין בראנשט״נם פא־ט,־א: - דערצ״לט דע־ ״נא פאםטאװעץ״- דאט אנרויםן אדט פארנומען דער קאמף קענן ױ אםארטונ־םפן און נאצ״אנאלםט;. קענן ױ עםטעטן און פארמאליםטן אין דער ײױשער לטעראטור, ליטעדאטור-קר־טיק און לטעײאמור-פאלטיק: דער קאמף קענן דאברו?ױי-א־־םלענדע,־ס שיטוח <םון ״דך מאכן װ״מעװאטע״ צו דער ײױש-פראלעטאױשער ליטעראטור), קענן י. נוםינאװם ם>*לשע טעאייעם זװענן דעם קלינב־רנ־ע־לעכן מז־״־ח אױך אםילו פון דער ״ױשער םראלעטאױשעד ליטעראטור), קענן שכנא עםשט״נס םעלערן ופון בכלל נישט פא־שט״ן ק״ן ל־טעװאטו,־), קענן פעלדמאנם טראצ׳ קיזם און בונױזם אאז״װ אױיגל. אבע־ דער נרעםטער ם״ל םון בראנשט״נם רעםע,־אט א־ז געװען נעװידסעט משה לםװאקאװן. ״ד האמםן פאר דער פ־אלעטאו־ישער לטעראטור - האט נעטענדט ב־אנשטײן - ז־נק אײך נעװען קאמפן מ־ט דעם יקאמו- נ־םט און לטעראטוװ-טוער לטװאקאװ. אנשטאט צו שםיצן ױ ע־שטע שפראצונגק םון ױע־ פ־אלעטאױשעד לםעראטור - האט לטװאקאװ נעז־כט זײ צו דערשט־ק;. שאפן טאחמאזן םא־ זײ, ארױס- רוםן קענן ז~ אנדעדע נרופ־ר־ננען. עם א־ז נענונ צו דערראנען מימ װאם פא־ א; אוסצוטױי דער ־ע־אקטאר פון ״עמעם״ - לטװאקאװ- דאט געשױין װעגן דעך ״אי־־זאױשק״ט״ םון דעד ״ױשער םעק- ציע ״מאפפ״ ימאםקװעד אםאצ־אצ־ע פון פראלעטאױשע שױ־בער), װענן דער ״א־מםארמיידלעכק״ט פ׳־ן איר קראך״. חוץ ־עם דאט נאך ב־אנשט״־ ־;ךך אנגעװיזן אױף לםװאקאװם באצ״יננ צ־ ױ נרונט׳ל־נע־ פון ־־״ . נזעד ם־אדעטאױשער לטע- ־אטי־ <א־ן זק ארט־קל ״נעמאכטע לטעראטור,) און צו דער פראלע- טאױשער ־1•טע־אט־ר בכלל (יאצ״כקענױק םעראםימאוױטשעם בוך ״װעװ א״זערנער שטראם״, װ־ אװע,״ק, װאם לאזט נ־שט איבער קײנע שום קינסטלײרישע שפוק). ז־ן קל־נער דשפחד אױז. ער דאט ז־ך שוין אויעעקליבן אםלא־ן פאר ז״ן א״נענעם קכר און א־פ צװנעגרײט און אמאל, אז ער ,װעמ ־ארט לנן• א־ז ש־־ן םון לכנה און שטעק, װעלן ױ שטערן צו זיך שעפטהױע;: ״אט ־א א ־ דער א״נזאמער קב־ פון קנוט האמם־ן; ־אם א־ז נעװען דע־ א״נציקער, װאם האט געשריבן הערלעכע ביכער און האט דערנאך שכל נעהאט צו שװ״נן און צו פאראכטן. װער האט אזו־נם באװ־זן םאר און נאך אים?"