Literarishe bleter · 1931-05-01 · 24 (1.5.1931) · p. Seite 456

ליטערארישע בלעםער נוס 24 (371) זײט 456 קען מען דען מיר עפעם פארװארפן, װען א־ך פראנש, אז מ־ט רעפ דאזיקן פראצעם װיל מען אפאלימ״טן קעגנער, װעלגן מ׳דאמ םאמעריעל רוינידט, איצמער אויך מאראלי־ט פארניכטן דער• מימ, װאכ■ מען װארפמ א־ם פאר, אז ער האט אומבארעכטיקט אװ־ם׳;ענעבן אבארט-זר־נעני־מן? : אבער די דאז־קע פארפאלנוננ קעגן מיין פערזאן װעט אבער ני־נומ נעלוננעז בנוגע דעם פאלק, װאם איז פאר מיר די לעצטע אינםטאנץ סיאיז אויך קיין צופאל נ־־טמ, װאם נ־אד מיין קאלעדן, פרוי ד״ר קינלע-־אקאבאװ־טיט איז אויך באיטולדיקמ נעװאק... האמ א-ר געםענט אן אפעראציע ־א געל־נגק ארעי נ־־טט <צי א־ן אנרע,־ע קלינ־קעכ מרעפן ז־ך רען נ־־טמ פיל אזעלכע פאלןי:). אבער פר־• ד״ר ק־נלע א־ז ױ ־טט־מנא־טעד דאקםאר־ן, װעלכע ם־רט אן אום- ז־םמ ם־ט דעם ״פארבאנר פון נעבורטן-רענוליהננ א־ן סעקםו־ על-דיגיענע״. פארשטארקן די פראנטן אין מי־ן םפעצ־עלן פאל פאראיינ־קמ זיך בא־ט־־דיק־ננ און עפנמלעכער א־נטעדעם פא־ דעם פדאבלעם פונם ״געמי־טמן״ - מע■ ױצ־ן פיום םאע־אלער אונמער־טלאק. ־עדער הענמיט, װעלכער האמ נאר א־ט־־כות מיטן לעבן, װייסמ, אז אן א־בעמעױן, א םטענאמ־פ־םטין, אלערעױן, אױגםממײדל פא־• ל־רמ או־ננבליקלעך די שמעל אדער דעם פאםטן, װען ז־ מוז או־ם- מ־אנן אקינד״ אז זי מוז דאן צחאמען מיטן קינד לײרן עלנט, הונ- גער, אז ד־ קערפערלעכע ל־־ק און דער בלום-פא־לוםמ ב־ים האבן דאם קינד מאכן זי יטװאך און זי איז *טוין מער נ־־נ־מ פעיק ע־ דער ארבעמ װ־ פױע־ א־ן ממילא װערט זי בון לעבן אדדיםנע■ ־נמו־םן. אפנעװעדט שו־ן װע־.ן דער פרוי פ־ן אן א־בעמםלאזן מ־מ פ־ר ק־נדער, װעלכע דעדװארמ ־אם פינפמע. א־ך האלמ, אז םיא־ז מםינ־ אשאנד, װען מען ריז אי־עד אזעלכע פ־טומע זאכן אזו־ פ־ל ד־םק־מ־דן אין ױימ־טלאנד, װא־ ריזײנען פאדאן פ־נף מיליאן א־ בעטםלאזע: א־ך װי־פ, מען װיל א־צמ די דאזיקע זאך באנאמעליזירן: א ־טמראף-פאל װי הונ־ערט אנדערע. ױ דערן האבן ־אטעור.! ױ מאםן- פארזאמלוננען פוז האמביױ״ ביז ירעםלו־, פון קיניגםבערג ב־ז ראנהי־ם רײדן מ־ט אז אנרער שפראך. א־ן דער צי־מ פון פינף מיליאן איבעטסלאזע איז מק פדאצעם - אפראװאקאצ־ע. א־ן ד־ העכערע עדטער נעמט מען דאם ני־טט אזוי מדאני־ט; מען באמראכט דאם בלו־ז פאר ״אבערלינער דעױטי־נוננ״. אבער דער דאז־קער פראצער, װאם װעו־ט• אונז אויפנעצװאוניען, װעמ הונ• דעיםער טויזנטער עפענען ױ או־גן. או־ף א״ן זײט שט־־מ דאם רוימ־־טע געזעין, או־ף דער צװײטער ז־ט ־נ־מ־מ דאס באװאוסטז־ן פונם פאלק, - ױ ארמיי םוז מיליאנען ארבעטםלאזע. װעלכע בא דארפן װײמעד ב־ענגען קינדער אויף דער װע־׳ט, ארער ״זיך אפ האלטן״ דעדפון. דער מיליאן ד״ט־טע פרו־ען, װעלנע מוזן יערעכ ־אד זיך װענדן נאך הילף בײם אבארמ און װערן אז־י־אױם ״פאר י־עדערינפ״. אזוי זעק או־ס ױ פראנטןן עײן בױד, א־ז נ־־טמא: װילנער פארלאג פדן ב. קלעצקין ה. ל י י ו ו י ק הירש דעקערט דראמאטישע פאעמע אין זעקם בילדער. , פרײז 2.80 גילח• ג .23 1:1 ׳ו\316א ,3זי\823ז3^\ י"ז6ו1נ>ץ8״ .׳נ1)ז6ק3 מיט ױ פים, געיטדאגן מ־מ ,אפע: ב־וה געװעזן ז־ך א־ם אנמקעגגצו־טמעלן. ק״נעד ־גזמערן, ז־ א־ד ראך זײן םױ־. פרו־ פ־ן רעם באאמטן האט ראם א־־ן מ־ר מ־ט אפאר- קאן ראך א־ם ב־טער־נג רערצ״לט, אזױ ־טט־ל און קלאגנױק, פלוצלוננ אנמ־טלאםנק״מ אויסגערופן: נ״ן, ני־ג־מ צװיננע;, איך זאל ידענגען פאמער, װעלכער װעהגט מ־ך ן״נער װעט מ־ך קול א־־פגעהו־בן א־ו ב-־ז א ו• - ו׳ אנמקעננקומען? א־ז יאז־קע פרו־ צװ־נ- -ו'-; -־■ ו אד, ײי האלז אוז 9 ׳^**"♦*,* *־ ׳!<' ־•־' *■״<> מען רעד קאי ןן ^•■••*^**•*♦*• ^*•% *•***^•ז *ן*ן***• *ײ* 9 פרן פאראנ,־אף ױערז ריי פארש״טפמ. ״אין :א״ וד־ לײמ די ראליקע פיר דערמער ראק :אך א זין -־ 1*־. - מען פין פאי געפארן א־־ף ־ער ,ס 'אי נען מ־ר פר״גע־ג־פראכן. דעם ,זזטן פעבױא; יט־ק גענעראד-פראבע פ־ן מ״ן ה-י.."־־•■ :•אם-מ״ן. פלוצדוננ האכ פראנרפו: העל״ע־ נענעב;, אז ױ ־א־מ־קע פאד־צ־י האמ באקומען א באפעד מ אהעסמ־דן. א־ך האב דאם דערצ״־מ העם מעאמער ־ו־עקמא א־ן או־ך עטדעםע אקמ־ארן פונס םראנקפורמע־ ״נ״עמ טעאטער״. -ו צוױקנעקומען גירואד ״פארדעכטײך. רע־פון או־םגעלאכט. םעג אר אין עטלעכע א־ן ױרער גאר: :עפאקכ א־׳ א־־עפמירמ נעױארן, ודײ־4 א*; נאך א־ן דע־ זעלבער נאכמ האמ מען מ־ך אן אײמנד-עעלע ם־גם םא־־צ״יבאצי־ק װעלכעד אי•;דל נעוועזן מיט מ״ז; צומארגנם א־נרע־פ־• ז״גען ט־א•; מ״ן רידע״טםאנ־ גע- מאםמ נעװאדן אפדױקן םון םײנע פ־ינער, הע־נאך האט מען מ־ך אױ־גגעם־רמ א־ן א־ט־עקלעך ־נ־ם־ציקע־ א״נצל-צעלע פ־ן דע־ א־־ם■ פא־־טוננס-־ם־םה. אױך י״ באהאנדלוננ איז רארמ נעװעזן נאר באצי־נן ׳טהעקיעך, מ האמ מיך ״מ א־ן . מיהאמ דן און באלײד־ מעגמ מרימ. איך םױ אונטער- ־נ־טר״כ;, אז דאכ לעבן ־א־ן הער האז־קעד ־פיםה קאן בדשך פון נאר אקורצער צ״מ רע־הױע־נען רעם ־טמאיק־טן מע־נמ׳ט. קודם• פא־• די באשו; דיקונג העם או־םםאױט נגם-ר־םמע־ האם איך פ־אטעפמירמ רעד ־אכױױ־־קונג װעגן ״אבארטן״. מען דא־םמ מיר פאו אז א־ך האב א־ן ־עננזא־ן צ־ ם״נע איבעריקע קאלעגן ױ :,״עםטע צא־ צ־נענ־־טן געגעבן, אי ערך ס,ז ב־ז 60 נמשך פון אנרעההאלםן ־אר. א־ך האב געע־נטפערט, אז א־ך ב־ן נעװעזן רע־ אײנציקער ראק- טאר א־ז ־טטוטגארט, ,װעלכער האנ־ אן א ־גױע־ר עפנטלעכע פארלעזונגען נעהאלםן א־ן ױ גרעםטע זאלן, א־־ף קורסן, ארבעמער-הױכשול;, אז א־ך ב־ן א־ן מײנע שר־פטן א־ן א־־ך א־ן אפ־עםע אפן ארו־ם־ נעטראטן קעגן רעם פאראנראף 18״ און אהאנק דעם טאקע האב א־ך נעװאוגען רעם צוטרוי פון דער ארבעטערשאפט. א־ך שטר״ך אונ- טער, אז אין אלע מ״גע פארטראגן האב איך געװא־נט פאר אבארטן און םראפאנ־רט ױ געבורט;-,־ענול־דונג, אז א־ך האב מ־נרםטגם פונקט אזו־ פ־ל געזונםע פױ־ען ם־ן אנעזיםערטער לעבגפ-לאגע אפגעזאגט ארױםצונעבן אבארט-דערלױבענ־שן, אז מײן האגא־א־ פאר אן אונטעהדםונג פל־ם צ״נענ־ש האט באט,־אפן העכםטנם פון ס בױ סז מארק און אז אומפארמענלעםע האנ א־ך ױ ציינענישן אױיס- נעגעבי או־ז־םט. אהו־ן דעם א־ז פאדאן בײ מ־ר ־אנאנצע ר״ דאנק׳ ב־יװ פון פרו־ען, דעלבע א־ך האב געיאטן די קינדער אויםצוטראנן.