Literarishe bleter · 1931-05-01 · 24 (1.5.1931) · p. Seite 455

ױיט 455 ליםערארישע בלעטער נום. 24 (371) פלעד״ט, :אד אױף פדאנצ״ז־ש אין נא,־ײבעדט די סרא-צו־ז״טע ל*< טעדאטרר. מעםעדל־נד,, װאם איז געגו־ק ארן דערצרינן א*ן כעלנ־ע. איז א בדאנצו-ז־־טעד •טרםטשטעלעד. װאם די פלעמי־טע •טרםטיטטע׳ לעדם יטאםן, איז אטייל םון דער נ־דעדלענדי־טער ליטעראטוד - און אזוי א־ז עם מיט די אנדעדע פעלקער אין םאליטי־טע *טטאט;. װאס-דטע בל״בט צו טא;? איז ני־טטא דךן יעםע־ע, זיבע׳ רערע רפיאד, פאד דעם אריםדאלט םין ארנזעד קי־ם? סיאיז דא, אבער זי איז גענרי אננעצ־בנט א־ן דעם פראכראם םרן ״דעד ײד״טעד קולטוד׳געזעל־טאפט״, א•; ד־ אדט־קלען פון ד~ד זז״ב זבױטלאװםקי, אפילו ט״לװײז א־ן דעד פע״ן־באװענרני. (א־- בערזעצוננען ם־ן ״דיש), אין םיא־ז איבעד־ק װ־דעד אמא־ אין װידער־ אטאל עם א־בעדצװזזרן. דררך אנײטזף םארװאנדלט װערן אין גרטע םט-ליםטן אריך א־ן ערגל־־ט, - א־ז מ־ט װאם װעט דאם אינז ראטעװען? דאם, װאם א ־ר־טעד יצר״בעד װעט ־טאפן אױף ״דייט, דעט ז״ן ״ד־שע ליטערא־ טוד; און דאס, װאם א״ף ענגליש - אננלא״אמערקאני־טע ליטע־אט-ד. נאבמער: ר אמערקאנעד װעל;, נדם אדדעם־רן אים, פאדנעםן ז״ן ״ר־טק״ט ארן אים דרםן ״אמערקאנעד יטר״יעד', אנעדקענענדיק ילויז ז״ן ןענגל״טע ־טאפונג. דעד א״ב־קעד מיטל םיט ר יעלניע־, ״טװ״צעד און ל,אנאדעד רעדט גא־ קעגן נ. ױװקין, מדמ־• ר דעד• מאנטע ז״נען נ־־ט־ט ק״ן נאצ־אנאר׳ע, נאד םאליטישע םעלקעד. נ־־טםא אזא נאציאנא־1 יא־טעפיעניש װי בעלג־עד, קאנאדעד און ־טװ״■ צער: םיז״נען דא אין ז״ערע לענדער םראנצריזן, ענגלענדעד, ד״ט־טן ארן איטאליענער. דער װאלאנער ־טאםט נישט א־יף פראנצו־ז־־ט און ד״ר מעד. פרידריך װאלף / ־טטוטגארט אפאראגראף כארן טריבונאל װי נזקינס, *ין דער םעד־ד־גער ווין ננװי־םםזר דייססןר דרווססטורנ ד״ר סדײריך ײזלף, יזי סחני םונס נזריםםן עסיק .עיינקנלי*, *נגעקלןנס געררןרן *ין גערינס ם*ר ערויסגענן *רנעססלןזע םרו־ע־ *ייגעניסן *ויף *•*רם־. דער דןזיקער נ*ננ־שס ם*רענ• דיעסע- •■־*נעס *יז *ין דייםסלננד **רװונדלס נעװ*רן *ין * ריזיקער דעמ*נססר*זיע קעגן דעם ס*ר*נר*ף 218 *ון נעװאונען םיל *נהענ• גער זװן גענירםן״רענולירונג, װעלנע *יז שוין וורנבעזירם געװןרן *־ן * ר״ לענדער *ון הויסזזענלעך *ין רוסלונד. םיס דער ס*רש*רסונג ס־נם עק*נ*םישן קריױס װערם ד*ס •רןנלעס *קסועלע-. *ײך *ין ■ײלן לןזן ז־ך הערן שסיםען װעגן *ם וער •ר*נלעם. דער ױילישער שריפםשסעלער נ*י־זשעלענסקי ה*ם װענן דער פרןגע *נגעשיינן * ניך .ד*ס םרויען-גיהנים״. *ו־ך די נזנדיעינערין םרוי ו״ר נודזינםקו• םיל־*ק* ה*ס *ױיסנענענן װעגן דער פר*נע * ספעניעלע נרןשור• ס־ר נרעננען ו* ועם *רסיקל פון ד״■ פרידריך װןלף, *ין װעלנן ער ניס *װײ נײשיילן פון זײן •ר*קסיק *ין דערעײלס, *ננ, װענן ועי נענ־וננ פון דעי דײסשער גערינסם־סזנם נו *ים *ון זו י״ן סעסיקײס. דײסשלונד. ס'*יי *ים, ניי ועי *נסשײווננ פון נערינס, םויװערם גע־וןדן געװןרן *ײםנופירן זײנע ■־עםן. *ננ, *יז *יעס *ויך סןרנןטן נעװ*־ן *ײפעו• די דעו, ־טטלט געװען. בלייז די מוטער אלי״ן האב איך נעטראםן אין יטטײ רער פאטער א־ז נ״טט גערדעזן. דאט מײר:1 איז געלענן פ־נקט אזו־ ־טמאר און •ט״״ננדיק, װי דאמא־׳פט נ״ מ־ר א־ן קאב־נעט; א־רע ״יפן ז״נען געװעזן װ״ם. אויך ױ סוטעד האט נישט אויםנערערט ק״ן װארט. איך האב זי גארנישט געפרענט. זי אפעלירט״־צום מענטשלעכן געװיסן ״הער דאקטאר, איר םוזט מיר העלםן: א־ך קאן נ־שט װירער אמא־1 ברעננק אן עפילעפט״ט קינד א־יף דער װעלט: און איך װ״ם גענוי, אז אויך דאם קינד, װאם איך טראנ רעם צװ״טן תירש, װעט ז״ן םונקמ אזוי. װי דאם םרערריקער - םונװאנען קענט איר עס װיסן? - ״איך װ״ם עם באשטימט, נאנץ יאשט־מט, הער דאק׳ מאר• סיװײזן ז־ך גענוי די זעלנע םיטנים װי ב״ דעם ערשטןר ד איז א פרוי םון א באאמטן; אין א״ל־קער צ־טערני־ט דעדצ״לט ד מיט א םיינלעך־םארביטערטן טאןל א־ר מאן איז ״אםארא״נם־ מענםש, אמימנליד םון אםשד אטו•; פארא״נען; ער קאן נישמ פארטראגן ק״ן אלקאהאל, און דאך ט־ינקט ער יעק אװנט. װען ע־ קומט אה״ם אשינורער אינמיטן דער נאבט, א-ן זי מאכט אים נאר דעם מינדםטן םארװא־רף, אזוי ה״בט ער א־ר אן שלאנן. ער ם״ניקט זי אויםטערליש, װען זי שטויםט אים אפ םון זיך אין דעם דאזיקן צױטטאנד. מו,־א האבנרק, אז ער זאל זי נישט אװעקװא־םן ארעד נאר ד אױםגעבן םאר דער םאליצ״, האט זי דאם ערשטע קינד אויםגעמראגן; דער רעזולטאט דערםון: אן עםילעפםיש און האלב־איראטיש קינד. איצט קומט שזין דאם צװ״טע קינד. איר מאן אױ וױרער אה״מ״ געקומען שינור און םונקט װי םרער האט ער ד אויך דאס מאל ד׳ר װ*לף װערם *•*ס שס*רק ס*ױם*לגם *ין *ו ■ר*קםיקירן• ס׳וױן *־יך *־ן גונץ דײםפלונו פ*רװ*רם פירן .*י*נק*ל־״ *ין ײדי*. העלפן איז געזעצלעך פארבאטן מיט זיין יאר צ־ױב האב א־ך פראקט־צירט אינט •טטעט־1 װד־ טעמבעת. א״נמאל, בעת ר אויפנאמט־שעהן, א־ז געקומען צ־ מ-ר אין קאבינעט אר־ין אםויער מיט זײן *ינגער, אפשר פופצניארקעד טאבטער. דער פײער א־ז געװעזן אױז. עד האט דאם מ״דל געהאלטן באר דער בלוזקע פון הינטן, צװישן ר פלי־צעס, פונקט װי א נעשאטענעט האז. דעיגאך האמ ער זי האםט־ק אװעקגעזעצט אויף ־ער שטול, גענעבן א־ד עטלעבע קלעפ גל־יך א־ן םנ־ם ארי־ן און אױםנעשרען: ״ב׳וױל איר זאלט אין אד אומב־עננען דעם מענטשר איך האב דך אויף איט אנגעב״זערט און פארבאטן אזוי זיך א״טצופירן ב״ םיד אין קאבינעם. ״אקינר באדומט אמעגטש.׳־• - האט ער נעברוממ און יע־ שטוםט דעם מ״דל ר םויםט אין פניט ארי־ן: ״אױםװאורף״. דאט מ״דל האט נישט געענטפערט ק״ן װארמ, זי האט קײם געאטעםט; מ־ט צעשראקענע אויגן האט זי שטאר געקוקט אױף דער װאנט אי״ בער מ״ן שר״בטיש. ד האט געהאט אראז, יטמאל, הילםלאז קינ- -ער־געזיבמ. איך האב דעם םאטער געדראט, אז א-ך װעל א־ם אנ״ ק״אגן א־ן גערבט, א־יב ער װעט דאם קינד א־ן דעם דאזיקן צו״ יטטאנד שלאגן. אין צװ״ חדש־פ ארום ב־י א־ך גערםן געװארן צו דעס זעלבן מ״דל. ד א־ז געלענן אין בעט, װ״ס װי ר קאלך״װאנט. ד האט נעמפילט. בעת איך האב זי אונםערובט, האב איך געזען, אז איר :אנצער קערםער איז באדעקט געװעזז םיט בלוט־םא־גליװערטע װאונק. מיהאט ד װ״זט אוים פםעציע■1 געשלאגן מיט םויםטן אדער;א־ מיט עפעם אנדערש. איך האב זיך נעפרײט, װאם ױ בלוטונג איז שוין א״נגע״