Literarishe bleter · 1931-05-05 · 23 (5.5.1931) · p. Seite 445

ליטערארישע בלעמער נום. 23 (370) זײט 445 נאך מער סארשפױ־טן און אם־דטױשן דעש ״ד״נזן ל״ענעד פו; דער א~דא£עלשעד ליטעדאטדד אץ ״דיזז צו דעד פױל״טעד א־פעחע־ צונגט־ליםעראטור, צו דעט ל;יכ, א־־ף ,־ועלען ער ־טט״ט •טו־ן א־עט ה־ט א־ן פ־ט... א־־ף ד־עט וועג, װאט פידט פון ־־די־ט, ־ודך :־טאדנאן צו... לעלכעד ־טפדאך א־ד ,ל־לט :אד־ קאזשיםיעזש טשאכאװסקי װעגן א&אם^שוס א־ן לעצטן נורער פון דער ל־טע־אד־־ט-רךנטטי׳ער־־טעד צ־ט ־טד־פט ״ױ־א־א־א־טט״-ױ רוזיטיטנע אי ל־טעדאצקיע״ ד,אט דעד בא לאוטטעד פו־ל־־טעד ־טד־פט־טטעלע־ קאז־טיר־עז־ט ט־טאבא־םק־ פא־- עפנטלעבט אגױעטע־ע נאט־־ן לעגן דעד נאד לאט דע־־טינענע פו־ לי־טעד א־בערזעצונג פון אפאטא־גלט דאראנען ״63א1״. ר־ר ג־בן דא ד־ דאז־קע נאט־־ן א־ן עקםטענזא: ״א־דייטעד ראראן או־פן פאן פונט א־־פ־טטז־ט־ א־ן ־א־ .:<־•*׳ ו א־ז ־טו־ן פאד ז־ך זעלבםט אגענוג א־נטע־עטאנטע דעד־ט־נ־::, אז ד־ פו־ל״טע א־בעדזעצונגען פ־ן דעם בוך זאל אנערקענט לעדן פאד אנויטלענד־קע זאך, בפדט נאך לען דע־ רחבר לײזט ארו־ט אן אוכגעה״ע־ע קענטענ־־ט םו:ט געגנ־טטאנ־. ריט ־טטאדקע־ פא־ט־ פונג באדאקטער־ז־רט אפאטא־ט־ די גע־טטאלטן פ־ן דער או־פ ־טמאנדט־ד״קופה און ר־ט באד־־טנדז טאלאנט ־טילדערט ע־ א־טט־ק גע־ט־בטע, א־ן דעד צ־יט פון לאנגעװיט־טעם דיקטאטור. דאט באצ״ט ז־ך הױפטזעבלעק צ־ דעט ל־עצטן ט־ל, לאט א־ז אר בעםטן באאדבעט און ארבעטטל. או־םגע־טױבן זר־ט דעט דאז־קן ט״ל קאן סען בלויז פאױ״ל־־בן דעט עפיזאד ריט די ייד־יטע ־טר־ג״ע־, ר־ט װעלבע דעו־ הויפט־העלד פונם ראראן םרדני, װעליע־ ב־א־ ט״ליקט זיך אינם אויפשטאנד, טדעפט זיך צונו־ף א־יפן װעג פ־ן פא ■ ױז ק־ן פ־ילן•. ־טדאבער א־ז אויטגעפאלן דער עױטטעד ט־ל, א־ן לערבן טיפע־־ן אבער או־ך נ־־טט ק״ן גלענצנדע א־נצלה־טי פונם דאראלםד־קן עמיגראצ־ע־לעבן אין םאד־ז. דעט דאז־קן ראגרעױאל האט דע־ רחבד נ־־טט אױ־ ־טטאדק באהער־טט און אזו־ פ־נקטלעך ־טטוד־רט, װ־ מ־ד זעען עט א־נט ב־לד פון לאנגעװ־ט־טעט לאגער. ד־ םענסאצ־ע פון דעם עדשטן ט״ל, א־ז דאם גע־טטאלט פון נאדל־דן, לאט איז ז״ע־ א־נטעדעטאנט געצ״בנט דורך אפא ■ טא־ג־ אבע־ נ־־טט אורעטוט פול. דאט לאם ר;ץ רוז אבעד פול־■ קוט אונטע־־טטױ־נן לטונת דעם רחבר, א־ז דעד פאקט, װאט עד האט םון דעם היטטאר־־טן מאטעױאל באליזן א־ו־סצובדענגען א ױי נאמת א־נטערעטאנטע מארענט;, בא־ו־בטן ז״ פױ־ט, אױג־נע־ - גאנץ אפט ט־עםנדיק א־ן םאמע ציל פון די גע״טעענ־־טן און פראבלעמען. מ־ט א״ן לארט: אפאטא־ט־ האט געגעבן אנוך אן אריג־נעלם ז״ער א־נטערעםאנט או־פגע־טױנן און װ״ט נ־־טם מ־ט ק״ן דודב־ שניםלעכן טאלאנט״. ווילנער פנארלאג פון 3. קלעצקין ה. ל י י ו ו י ק הירש דעקערט דראםאטישע פאעםע אין זעקס בילדער. פרײז 2.80 גילדן• .23 }>|־\\6(3א ,3׳\\523ז3^ו\ ,"ז6ז1פץ8״ .12){סק3 אן אננעװייטאגטע פראגע, מען מוז דאך נעם־נען װעלכן ניט א־ז ענטפער או־ף א־ר. װיפיל נ־כער נערען ױ ל־יענער. ױ באהארצםע פראוױנץ-ל״ענער א־ן האנט און לארפן ז״ אלעק א־נמ־טן ל־ענע;? װ־פיל עט-הארצות האבן אט די ..פאראינטעל־גענטעװעטע״ א־בעד״ זעצונגעץ אד״נגעבראבט א־ן דער םראװ־נ•;, װים־ל םארקריפלטק״טן, װים־ל צעקאלעטשעט האבן אט ױ א־בערזעצונגען צוזאמען מ־ט דער צ־טונגם-שםראך פון דער ידייטער פדעםע, די זאםט־קע ־טפראך םון דער ״לינער םראװ־נץ״? אט דעד מנול ״פראבלעסן״, ..ערפאלגן״ ״קארפעדאט־װן״ - צ־ האבן דען א־ן דעט ניט ק״ן חלק אט די אלע, װאס ״מאנ־פעסט־וץ״ ז״ער ״ניט ,לעגעטירן״ ריט דער ..קאנטער- פלירנדיקער רו״? צ־ װעט ױ ״ױ־צרע ־טפראך נאך ױ אל־ע ״האט ערין״, ״זאל ערן״ און ״םלעגט עו־ן״ נ־ט דאדפן אנקורען צו א פלעגעױן, ז־ זאלן זי אויספלעגן פון דעי־ ־טװערער רחלד״ ,לאט אט ױ מחנלים האנן א־ר פאױטאפט? איך מיץ, אז א־צט, דװקא א־צט נ״ט יטארםן קר־ז־ם, לען ױ ״םראתקציע״ פון ד־ בלערליי פארלעגער, װעלכע ז״נען אויפגע־ ־טװאומען פאד ױ לעצטע עטלעכע יאר װעט מוזן און װערט ־טוין א״נגע־טדורפן און װעט מ־ט דער צ־־ט מיזן םטאביל־ז־דט װערן, מוז מען ־טדין איצט אמראבם טאן װעגן דעם, װי אזױ געױנט צל מאבן אט דעם געביט אין דעד ״דישער ליטעראטור, .לאם קאן מ׳טפיע ז״ן אױף אונזעד ׳טאםן און אויסבױיטעדן אונזע־ע האױ־ זאנםן. מען מוז אננעמען ױ קאדױנאלסטע מ־טלען, אויםאינן א דרוק אויף װעמען עס איז נאר מעגלעך, נױ אפצו־טטעלן אט דעפ װילדן שטראם פון עם־הארצות, װעלכע האט שוין דערפירט דערצו, װאם מען קעדט זיך אפ םון ױ ״ד־שע אינערזעצונגען. מען װיל ױ ביכער אין ד,אנט ניט נעמען. מען םוז צוױק געוױנען דעט צוטרױ פון דעם לײענער, אויפהײנן ױ חש־בות פון ״ױשן נוך. י און טאן דארף מען עם דװקא איצט, אין דער צ״ט סון דער ־רידה - מען מוז א״נמאל םאר אלעמאל אנװ״זן, אז קולטור־אר־ נעט מוז געטאן װעו־ן ריט דער גאנצער א־בערגעגעננק״ט א־ן לינע. מיר האנן של־ן. װאם אן ארת, העט הינטער זיך ױ הערמאלין־און ױנה םאל״־מגפד״ װען ױ בעםטע נ־כער פון דער ,לעלם-ל־טעראטוד ױנען ױרך ז״ א־בערגעק״ט און אונטערגעטראגן געװאק דעט ״ױש־ ל״ענער אין דעד עט-הארצ־שםט־ער זשארגאנישער באארבעטונג. מ־ר האנן איצט םאד ז־ך אויך ױ ״מ־סטערד.אפטע א־נערזעצונגען״, װען פון ״םרעדא יעװא זא־עלא״ <ױ םבינה האט איס פארצערט• װערט ״דער מיטלםונקט האט א־ט אױםגעגעםן״, נאך גוט, װאס דער ״א־- בערפ־רער״ האט גענומען ״םרעדא״ דעט ריטן, דעס ״ריטלפונקט״; װאם ,לאלטן מיר געמאן, װען ער נעמט און זעצט א־בער ״דער ריטװאך האט איט אויפגעגעםן״... אדעד ״טאזשע (אוץ־) זשענשטשינא (אםרוי) ם (ם־ט) סדעדסטװאמי (ט־טלען״. מיד האנן אנעד שוין אונטער ז־ך אויך אנאנצע תקוםה פון א־יםגעצ״כנטע אינערזעצונגען, מ־ר האבן שוין אויך א תנ״ך-אינעחעצונג םון יהואש, ױ ״ױשע אגדות פון ביאליק און ראװניצקי, ױ אינעחעצונגק םון ר־ מרדכילע - טשע־ מעױנסקי, פ־ן ז. קאלראנאליטש, פ־ן ל. שאפ־רא, נאױדם ..פאר־ זונקענער גלאק״, נ. שטיםם און ס. װיינױיכס א־נערזעצונגען ובד. אנער דאך שט״ען מיר ערשט נ״ם םאמע אנהײנ פון אט דעס סםאנטאנען נעװיםער, װאם האט זיך לעצטנם װי אגעוױםער אלאז געטאן און האט אלץ צעמישט. אלנפאלמ אױנ מיר װילן זיך פארה־טן םון א זשארגאן־א־נ־ װאז־ע, מוזן מיר זק םארא־נטעו־עס־רן װעלכן נ־ט אױ אויטאריטעטן ארגאן, װעלכער זאל מיט דעו־ שטרענגםטער האנט דװ־כפ־דן ױ קאמפאניע פון אויסריינ־קן אט דעם ״װ״נגארטן״, זאל דץ אפילו, װען צלפעליקע נ־כער װעלן מוזן ארויםגעשמיסן .לערן. עם װעט זיך אל־ן לוינק, װארעם אויב נ־ט, װעט ז־ך ױ מגפה