Literarishe bleter · 1931-05-05 · 23 (5.5.1931) · p. Seite 439

זײמ 439 ליםערארישע בלעטער נופ. 23 (370) צר; פאנדאסטש; פ ן ר<אלזם, ב*ז שדיא צ־יל־נכ :יז ער פאו ל־זש. ל. ־דאפ־רא א־ז א רעאל־פד ש־דיאל־סד. איער ער א־ז דד■ :ארא־פטז־נ־ק א דן־נשטלער, ער דאל לאזן זי־נע פדאכטפולע, רעא דישטי־נזע דע.־צ־*לוניען דד־לא און נאט־רלעך זדערן ד־דבאל־־נו ידער כעסטער רעאל־זט ,לעדט פ־מבאל־־ד דד־לא: פינט ט־ף וואקסט א־־ט אד־נברענ׳ ד־ז אל^־ן שאפ־רא אן אלמענטשלעבער :א־אקטערי; נק, •״י ... - •1 ״"<״ א 1 נען דאס ט־דבאייישע, ד א־ן זק : י״" קאי װעלבע■־ דנסטלער, ״ראק״. ער מוס עס װ־ אן אדהער ז י~ז -ל■ דאט־װ, נ־ט דן פאנ־ק, ,װעלבעד האט ק״ן נעדולד זאלן ר״דן פאר ז־ך. ךש״, האב ״נ ו ׳־א־כ דן בוך נאך א זאך: א־בערל״ענענדק א סט־־־ע;לט געשטאנען א־ן א־ך כעהאט דאס נעפ־ל, ור א־ך װא ^*•4••• *••*•*• ן*• %•• ןנפטלעױ ד־־ב פראבטפ־לע בילדער, װאס דער ק :אר, :א״... װאונרער: 14*•> ־ 1 א1 דער ק־נסטלער א־ז עבמ, ז״נע ב־לדער זײנק :אך ב־לרער אױף ד־ עבעס קאראבעט מ־ר, װאס ד־ פארבן וון נאט... א־ך האי דורא ז־ך צו ז־י צ־ורירן. א־ך זע נאך ד־ ארבעט, דעס £־אצעט פוי דאלן... סיא־ו נ־ט רךן ח־ט־ו;, נאר א נעפ־ל-זאך. און אן רע־ט ־־קער רערצ״לוננען נאך פיל א בע,־צ־ ז״נע אן אד־ ד־סטערווערדן א־ז ד־ע־צ״לונכ ״כעכעסענע טעכ״. א־ן א פאר צענדליק ־נו־טער כערר־קטע ז־טלעך ד־ט גרו־סן קלארן זא־ן האט ער פאר אונז כע־טילדערט א כאנצע כאלער־ע ט־פן יטיבה׳בחורש, פרדען. און דערצו עטלעבע לאנד־טאסטן א־ן ־ייו א־1■; בצ־דצום, א־ן עטלעבע ־ט־טר־כן און קאל־ד;. לייענענדק ד רערצ־לונ;, זעט דען ד ה־אנ: ׳****•%***% %%<*> יי• *'< *-1 ->< ו־א?.י < ׳ן. ער דע־ *א*י יי• א.ץ פאו טער, פ,־ן א ק־נסמלער, און ר״סט וד אזױ צוצוכ״ן צו ז־נע דאדעלן און דאטי נ־ט ק־ן סך און פא־רערט זיך נ־ט, נאר ע־ ד ד״־־פט-ל־נ־ע;. א: האט איר ז״עו־ע פנ־דער, דיערע נשדהלעד און ז״ערע ־ונכע ברבה־לבטלהדדע לעבנס א־נס שטעטל זאהא־א ,־דעטראק, ראס ד.אט אז־י געה״ס; צ־ליב ד ודנט-ד־לן א״ף ד אדד־קע בעת. ב־ענגען צ־טאטן א־ז אודדעכלעך, װ״ל ראס פאר א צ־ען : ... ) , ,< צ״דונכ איז עס א ־ט־,־־,־. א־ר זאלט נ־ט אד־סנאפן פון דעו צ״בענונכ ב<ן א דענט־טן, א שט־ב, אדער א לאנד־טאפט. װ״ל פאר ־נואפ־ראן ה״סט שר״בן - דאל;. יעדע רװרה איז א שטק פארב, א ליניע. ד א״כענע דעלוה ־טאפיראס ז״נען אױך אזד בולט א־ן זיין רעו־צ״לונכ ״מדהינפ־נוך״, װעלבע קאן קאנרן־ר־דן מיט ד ״כעכעסענע טעכ״ מ־ט א־ר קינסט- לעדשער קאדפאדך־ק״ט, צ־םצוס און םיט דער ז־בע־ק״ט און שפא־- זאמק״ט, ם־ט װעלבער זי א־ז געשר־בן. ל. שאם־רא א־ז םון ק־נסטלעד־רע־צ־לע ן , אינטעליכענטסטע באראוסטז־נ־קסטע; אונזער ל־טעדאטו־. נאדבעוה א־ז כעו־ען ם״־ן דעס שנ־ט־קינכטלער, א״רעד ער האט ז־ך אפכעגעבן א־נכאנצן דעס ״דשן זשורנאליזם. נאמבערנ א*ז א*ן דינע דערצײליננ<ן עצילאפ?1דיינזערו שאפי־א ק־אלטער, מער באראוסטז־נ־ק און טעבנ־ש-קינסטלער. ל. שאם־רא אלס ק־נםטלער קאנטראל־דט ז־ך ש־־ן אפשר צו- פ־ל, דערפאר קק ער אזו־ לאנכ שװ״גן. ד־ד שטעלט ױך פא־, אז ער דוז האבן א־ן קאפ א כך טעדעס, צו װעלבע ער האט ז־ך נ־ט זדכעדרט נאך און הו־פט זעכלעך צול־ב ז״ן קינסטלעד־שן א־נטעלעקטואל־זם און באװא־סט■ װען םיזאל ז״ן אזא כד־ס באדעדפענ־ש .אדער אנבאט או־ ק־נסטלער קענען עם אפשד נ־ט ז״ן; ד־טעלמעם־ק״טן שארט ניט, ראם ז״ ז״נען און םיא־ז אפשר בעםער ז״ זאלן ־א דנען א כע׳ דסן אםת. אבער ל. שאפ־דא איז ניט ק״ן טענדענצ־עזער ק־נסטלער. ער א־ז א קינםטלער מ־ט א םאצ״אלן געוױסן. און דאם איז עפעס אנ׳ דערש. עם פארבאפט א־ם אפט א םאצ־אלע פראבלעם א־ן אזױ וױ ער א־ז א ק־נםטלער, דדקט ער ד פ־אבלעם א־ים א־ן א ה־נםטלעדשער פארם. א־ן דעם וױכמ־קן פרט, וד אױך אפט א־ן ז״ן םטיל א־ז ל. שאפ־רא רוםיש. װאכ עס צ־־בנס אזוי איים ר־ רוס־שע ראמאנ־םטן און נאװע׳ ל־סטן אין דער װעלט׳לטעראטור איז, או־סער ז״ער נרו־סעד קונםט, ז״ער םאצ־אלער געװיסן. דעפ רוס־שן שד־בער, װי כרױם אלם ק־נםטלע־ ער זא־1 נ־ט ז״ן. דוטשעט עפעס שטענדק א פם־באלאגישע, טעאלאג־שע אדער סאצ־אלע םראבלעם. די דםישע שדיבער - אנםאנכענד־ק פון ר־ עיטסטע ב־ז ד י־נכסטע - ז״נען ניט ק״ן טענדענצ־עזע שר״בעי, נאר שרייבער מ־מ א ביענענדיקן םאצ־אלן כע־דםן. דעיפא־ איז דער דפ־שער רעאליזם אזױ א־נטענם־װ א־ן פארכל״ך מ־ט ד,ש ק־נםט׳ ־ע־־ש-א^עקילמן א״ראםע־שן רעאל־זם. און ל. שאפ־רא א־ז א־־נער פון ד ״והוםן״ א־ן אונזער ל־טע• דאטור. או־ך ס־ענעד פלעכט זיך שטענדק דוטשען ראסטא־ע,װסק־ש ד־ט פארשיידענע פראבלעדען א־ן זיינע בעלעטדסט־שע װערק. ל• שאפ־רא האט אפשר טער מודנענ־עװס טעדפעראדענט, אױך ״ד־ין׳ ק־נםטלעדשער״, אבבער דם־ש א־ז ער. ל. שאפ־רא - װ• •. ח. ברענער א־ן דער העברע־שער •- א־ז דער עבמ־׳דס־ש׳״דשער שרייבע־ אין ד.י;ר ״דשער ליטעדא׳ ד ״דשע לטעראטור, װ־ אלע אנרערע ל־טעראטדק, א־ז פון :•ארשיידענע גאצ־אנאל׳קינםטלעדשש טעדפעראדענטן באא״נפלוסט יעװארן. מענדעלע און שלום-על־בם ז־־נען רוםיש־״ר־שע שד־בע־. םרץ און שלום אש - פו־לישע. ד־וען און בעוהעלסאן דנען דם־ש׳א״ראפע־ש. אבער א־ן דעד צ־־ם, װען מענדעלע און שלום׳על־בם האבן ז״ער ,דס־צ־זם ודעם איינפלום פון גאגאל און שטשע־ר־ף אזו־ נ־ט רערקענבאר פא,־״ד־שט, דנען ברענער און שאפ־רא יאו־ך צוליב דעפ מעבם־קעק א״נפלוס פון ד שפעטערע ח־ס־הת ש־״בערו :ע׳ :ל־בן ד ״עבטע רוםן אין א־נזערע ל־טעראםדק. ברענער האט פון דן נעװ־םן ניט געקענט און ניט כע׳ ־א־^ט אנטלו־פן. אויך דער דוןקערעד און כעלאסענער שאפירא קען םון דן באצ־אלן א־ן נאצ־אנאלן געודםן ז־ך נ־ט באםרייען אינכאנצז. אוז אפ־לו א־ן ז״נע רוןקסטע און קינסטלעדשסטע דעדצ״לונכען. או־ך א־ן ז״ן טעכנ־ק א־ז ל. שאפ־רא בדעט שטענ״־ק כע׳ ״יסנהאפש ל. שאם־רא א־ז א אמתעד ק־נסטלעד. אזױ פיל אדתער קינסט׳ ־1ער, אז םישארט א־ם אזש א ב־םל. ס.ק ז״ן י־עדער דעדצ״לונכ פ־לט דען עס אחו־ם. ■ דען זעט בחוש, ל״ענענדק א־ם, װי ער ר״גפ אויעערעבנט באװאוסטז־נ־ק ד פאדבן םון דנע לאנרשאפטן און דענטשן: מען זעט וד זארנפעלט־ק און געװ־םנהאפט ער צ״כנט ז״נע ט־פן און מאט־ק. אט לייכט ער אװעק א פרנע גרו־סארט־קע "1ינ־ע. א לינ־ע םון א נח״סן ד״םטער און קאלאריסט. און ער זעט אלי־ן, אז םיא־ז גומ, און ער ג״ט װ״טער, פאר־ ס־פס דך א־נם כאראקטדק אין דער קאמפאדציע סון דער דע״-