Literarishe bleter · 1931-05-05 · 23 (5.5.1931) · p. Seite 434

ליטערארישע בלעטער נום• 23 (370) זײט 434 אן אױםהער. עב ר־ידן •טדיםט׳שטעלעד, עם קוםען צדס װארט לערעד, עס ױסקוטיק קןלםוד־טוער. זאגם ירינעז־: ״־־דיש האם שו־ן לאנ: א־• בערנעקאכט אין ײך די העבדעלשע עלעסענטן. םיל העברעלשע װער• מער האבן א־ן ־ידיש גאר אן אנדער באד־־טונג, זי־ זי־נק אזוי גע״ ענדערט געװארן, אז עט א־ז אפטטאל שװער צו רערקענען זי־ער העברעלשן מקור. די גרויסע רעםאדם א־ז געװען, װען אנשטאט העברעלש א־ז מען געקומען צו ײדיש. ד־ איצטיקע רעםארס א־ז נא־ דער דמשך. אויב מען האט געקאנט פון העברעלש אריבער צ.י ־ר־ש, קאן מען א־ן ־יד־ש אר־בער מ־ט ד־ העברעלשע עלעםענטן צוס ־ד־־ק אױסלײגד אנדערע פאדקעו־ט דערװ־זן, אז דערמ־ט םארגרעםעק מ־ד דעם כאאם װאם העדשט ב־י אונז א־ן או־סל־ג. מ־ר טארן נ־שט ארו־ם• נעבן רעזאלוציעס, װאס װעלן נישט רעאליז־רט װעק. מ־ר ז־נען נישט קק קלוב םון יח־ױס. סיא־ז נ־שט קײן םראגע םון פױנציפ, נאר פון באקװעמלעכקײט, פ־ן אױסגלייך. ״דיש האט דך ױן טרא• ױציע, טאר מען נ־שט גלאט אזו־ ברעכן ױ טראדיציעד און עס קומען ױיד ביז טרער;, עס קומען האיבע, װארענ־נגען, און דעד זאל װערט אויפגעציטערט ם.־ן ױרנדיקע װערטעד, װאס קלינגען אם ב~ א ױי רעדנער... עם א־ז שוין נײן א זײגער, און צע;. דער כרויםער זאל איז אל׳ן געפאקט, דעלעגאטן און געסט זיצן װי צוגעשט־דט צו ױ• ערע ערטער. לײגם עמעין פא־ איבעדצוױיםן ױ ױסק־סיע, אבעד דער פא־שלאג <אדער װי ױ ױגעד זאגן - דעו־ םא־ל־ג• םאלט דורך. סײ ױ קעגנער, סײ ױ אנהענגער םון דער ,־עפארם ױנען גרײט צו הערן נאך און :אך װערטעד א־בער דער םראגע... ערשט ארום •■ו בײנאכט צעגײט מען זיך פון דעד זיצונג. און אלע האבן דאס געם־ל, אז עם איז געודען נ־־טיק, נ״ט־ק ביז גאו־ אט ד־ ד־סק־סיע, װעלכע ד,אט אתיטגעװא־פן לאסטן און אראפ• געװארפן לאסט;. ־עדנםאלס, אזױ-צי-אזוי, נישט אזוי לײכט און ל־־כט• דניל ק־מט מען מאכן נ־ע שר־ט א־ן דער ארטאגראם־ע. אגעװאדד־קע שפאנונג האט ארויסגעדוםן אױף רער קאנםערענ־ן ד־ אפשט־מונג םו; ױ .־עזאל־צ־עם״רעקאמענדאצ־עס. עס װערן אר־־נ- געטראגן אצו-13 רעזאליוצ־עס, צװיש זײ או־ך גאנצע װ־דױם, אױשי. קלערונגעי, א,־ז מאנ־םעםט;. ט״לט מען א־־ס אקאמ־ם־ע. ראס זאל אויסארבעטן פ־ן ז־ אלע אג-3 ײ־םט -,־עזאלוצ־עס װעלכע מיזאל שטעלן צ־ס אפשטימען. נאך לאנגע אונטערהאנדלונגען װע,־ן או־ם• געאי־בעט פאלגנױקע דד־י רעזאלוצ־עם, װעלכע ײעק נאמענטלעך אפגעשטירמ. מק טרעט צד צו שס־מען. א־ן זאל הערשט א םײערלעכע. עדנסטע שט־רונג. עפעס קומט אױפי רע־ון ־עד צ־ונ־סט־שעד או׳ :אנדע-קאנגרעס, ײען ־עד ..־א״ א־ן ״נײי״ האט באט־־ט אשנ־ט א־ן ײד־שן לעבן... די עדששע ,־עזאלוצ־ע (אר־נגעטראגן ױרך ס. װ״נר־־ך, ש. ניגער, ז. קא־מאנא־־טש, ױדל םא.־ק>: ״ױ קאנפערענ׳ן געפינט, אז ב~ ה־נט־קן מאםענט א־ז נ־שט צװעקמעסיק אײנצ־םירי רעס װאקאל־ז־רטן אויסל־יג םון ױ העבדע• יזמעך• ױ רעזאלוציע באקומט 14 שם־מק םאר. 32 קעגן, ג• אםגע• הא־מענע. ױ צװײמע רעזאלוציע (ארײנגעטראגן ױרך ז. ,־ײדען. נ. פײז־ל, א. גאלאמב, י. ג־טערםאן, ב קלעצק־ן א״א>: ״ױ אויסל״ג קאנםערענץ, צוגײםי.ערוםן לויט דער א־נ־ציא• טיװ פון ײװא, שמעלמ פעסט ױ נײט־ק־ט םון םארא־נה״טלעכן ױ העבו־ע־שע עלעמענטן מ־ט ױ איבעױקןע אין דעם ײױשן א־־םל״נ. ױ קאנפערענ׳ן גיט ד־ אם ארעכענדגג ם־ל ױ אלע שװעױקײמ;, װעלכע ז״נק םארבונדן סימ דעאלידרן ױ רעםאדס, װען עס א־ז נ־שט צוגעגױיט װ־ געדעױק דער באק. ױ קאנםעתנין רעקאמענד־דט ױ אלע אינסט־טוצ־עכ, װעלכע ז״נע; פארבונרן מיט רעם נעבת־ך םון דעם ײױשץ װארט. צו שטעלן ױ דאדקע םראגע אד־פן סדר־הױס״. פ־ן ױ פאלקס׳מאסן ב״ס באר,אנדלען אדן באשמ־םען ױ מוסטער• אד־סשפראך. ״דער בודז פון ״ױש — זאגט א־ן ז״ן װארט ז. רײזק — א־ז, װאס ז־־ן ארטאגראפ־ע א־ז אפשדטע. פא־ש״דענע װאקאלן װעק פארשײרן ארד־םגערערט״. און או־ך ױדל מארק װארנט: ״מיר טארן :־שט געבן ק־ן נ־ע .ז־רה. מ־ר דארפן פא־זעצן רעם אנגענדמענעם אד־סל־־ג. נ־שט סר,ס שאפן אנ־־עם פראיעקט, .נאר אדיעל״כן, פא־• א־נה־טלעכ;. ־ע־דער א״נער םדן ױ פארשער קאן דך םארג־נען ױן ד־־־סט און אהר־־הלאז, פ־ר אבער האבן פאר דך ױ או־פגאבע פון םראקט־שע טוע־ד מ. װ־ינדײך פארטײד־קט ז־ן פרא־עקט, װאס ער האכ בר״ט פונאנרע־געװ־קלט אײ רעס או־סלײג-זאמלבוך: ״פאר• אײנהײטלעכונג אנשטאט רעםארמען. ױ ש־טה אויף דעם םאמענט א־ז: װאס װ־נ־קער ש״נדיםי״ אדן עס ,־ײק נאך אדן נאך רעלעגאט;, .־עלכע באױק ארײ פראגן, װאס ז״נען פארבדנק מ־ט דעד א־טא- גראפ־ע-דעפארס און מים דעו־ מוסמער-או־סשפראך. און א־נטערע• סאנט א־ז, װ־ םון רער פוסטער־א־־סשם־אך או־ף רער ב־נע א־ז מען געקומען רײדן װעגן אונזער ־ױשער ב־נע װעגן דעס בינע-ױא• לעקמ בײ אונז פױער און א־צט. ראס ה־סע װארט םון דעם ײױשן ארט־סט האט י״עהאט א. סארעװסק־. או־ב א־ן ױ רעבאטן אר־ס רי ערשטע צ־װ־ רעפעדאטן האבן ז־ך ארדיסגערוקט פארש״רענע א־נטערעסאנטע געראנקען, השערו־ אדן פעדסםעקט־װן, האבן ד־ װײטערד־קע ,־עפעראטן דעגן דער נא• טדראי־זאצ־ע פון ר• העברע־זמען א־ן דער ־ר־שער יטפראך אױפגע- הו־בן ד־ קאנפערענץ א־־ף א גאר הדיבער מררגה א־ן גלײך געהו־בן ־• טעמפעראטדד א־ן זאל. עס א־ז, רוכט ז־ך, גאר אםשדטע, טעכ- :־שע פראגע, אבער נעמט מען ױ פ־אגע ט־פער, דאן א־ז עס א אזו־ קיטע, פא־קנדילטע פראבלעס, װא־ אי האבן א־ן ז״ערע רעפעראטן נענוי אדע לוילערילךטן, לערבע ־ױכן אריפן .*זע; ״:אר פאר לאש קרמען פלן דעד סדעמד- •דאט *ידייצ איז גײ ז- איז ך אפגע״טטע לאלסאנאלימ״י נ־יויז אריטל, פראפאגאנדע מימל פאר רער פאליטישעך פארטיי, מן ד.יעע:ע׳ א־ז גרינג׳ צד;יין אויף אזעלבע .יעפארמעז. ראן דאר^ רען ליך אױב אבער איז אזאך פו א־לן מ־ט ,־עפא־מען, ,װעלבע ענרערן א־נכאנצן רעס נא״־אקט־ג־ פון דער שפראך. מע; ג״מ רערמ־מ שאפן אנ־עס זשאװנאן, מען ,דיל אפר״פן ייד־יט פלז ז*ע *ממאט. ריר טארן זיך ניבזמ אפמיילן םדנפ העברעייטן רלךר. רי ראבע ודעט עס :יבוט גוט א־יפנערעי.״״ אאז״ױ. ראס פא פראגע גת פר גאר אנ־ערש פאב ,עברעלשע װערטער נאטוראל־זירט. פױלוצקי ,װאס ער פלענט :אקומען פון *ן• ,ט אר פשוטע ײק. זעלטן װער פון ױ פשוטע ״רן און ־־ענעס קאן או־ס- יבן אהעברעלש לארט ס־ט רער רעברעלשער א־טאגראפ־ע. :א- ערב א־ז;־ט־ק ױ רעפארס צול־ב א־נזערע ־ױשע שולן. מ־ד האבן װײנ־ק שול;, דארפן מ־ר ט־ער האלטן ױ צ־ט פון ױ ש־לער. - ׳ץ ■^י . ן, 1 '-1 1 << י ׳ס• 1 מען רארף אל־־ן :־שט באשװערן רעס ל־מ־ר פון ײױש.. ־־ רע• פארס א־ז אגעבאט £־; רער שעוע א־ן אזו־ װ״מער. ױ רר־ דעפע־אטן װעגן פארײױשן רעם העברע־שץ װארט ־אבן ױ ארטאגראפ־ע-קאנפערענץ פארראנדלט א־ן אקולמור-קאנפערעגץ. ױ פ,־אג;, דאס ױגען באױרט געװאק ױרך ױ רעםערענטן ארוס רער רעפארס, האבן אױ־סנערוםן ־עס גרעסמן א־נטע־עס בײ ױ ־עיעשאטן און געסט. במעט אלע דעלעגאטן םארשױ־בן ז־ך צוס ך אן א א־נטע־רעסאנטער א־דעען-און נע- יאס שמ־רט ממש צװ דעם עטלעבע ד״־נרערט לל מ־ט געדאנקען, ספקור״, ם־מפאט־עס שװ־מט .ן שעה װארט, א: . ׳•*••* ״.*•••**•* *^<ן -״<> ׳ דא: ארו־ס א־ן רער ױסקוס־ע, .װעלנע האט ז־ך געצ־ו־גן גאגצע י־-