Literarishe bleter · 1931-05-29 · 22 (29.5.1931) · p. Seite 428

ליטערארישע בלעםער נום. 22(369) זײט 428 אויף דער ארטאגראפיע-קאנפערענץ פון ײװא אין װילנע פ.־ן יװא ױנען א גאראנטיע, אז ױ אדשאג,־אפיע, װאש װעש רעקא׳ מענױרט װעדן הורך דעד קאנב-ערענץ און װעט בא־טטעט־קט ודעדן דערנאך זדרך ױ ,־ױ־טערד־קע קאנפעדענצן פון דעד פ־לאלאנ־שעד שעקציע, װעש אנגענומען װעדן דורך אלעמען. סיװערמ איינגעלאדן א־ן פדעז־דיזב ד־־ר מ. װ־ינױיך, ז. ד״זען, ש. נ־גער, נח פױלדצקי, ז. קאלמאנאװישיש. ױםף אפאשא־גו־, ג. פלו- דעדסאבער, ד״ד ם. זילנעדםארב, עז. לעװין <קאװנע> און י. בא־- לא־צ (לעטלאנת. עס הײבן זיך אן די רעםעראטן. נח פױלוצקי האלט אן אױם- פ־דל־ענן דעפעדאש װעגן אױסלײג און מוסטעד־׳אזיס־שפדאך; ז. קאל- סאנאװישעז - -,פאנעשײגזעד אדער קאגװענציאנעלער אויסלײג־־. ד־ דעפעראשן דעדן אויםגעהעדש מיט דער ג־עסטער אױםמעדקזאמק״ם. נאך ױ רעפעדאטן הײבש זיך אן ױ דיסקוס־ע, א־ן ,װעלבער ס־באשײדיקן ז־ך ם־ל פון די דעלעגאשן. אגעװאלדיקן אינטעדעס ױפש אדױס ױ נאבסיטאג-ז־צוגג, אױף װעלנעד םיװעדן אויסגעהעדט די רעפעראשן װעגן ײױיטן אויסלי־ג פון ױ העביע־־שע ױעיטעד. װעגן אש דער פראגע װערן ^עהאלטן דר״ ,־עפעדאטן - מ־ן נח פױלוצקי, ז. קאלמאנאוױטש און י־.ז. ניגער. ױ רעפיע״ענטן װיקלען פונאנדער דאם םראבלעם א־ן דער גאגצעד בױיט און טיף, באהאנדלען ױ פראגע װי פא,־שער, װיסנ- שאפכלעד, באדידן אויך די געזעלשאפשלענע, םאליט־שע זײט פון דער פדאגע. עס װערן אנגעװיזן ױ אלע שװעױק״טן םון דעס העבדעלשן אויםל״ג א־ן דעד ״דישעד שפראך, עס װעק אויך בא- דירט די פאלגן, װאס אזא מין ,־עפארש קאן האבן םאר ײױש. נח פױלוצק־ איז דעד אנהעגגער פון נאמוראליזירן ױ הענרעלשע װער- טעד, ז. קאײמאנאוױשש און ש. נ־גער - קעגנעד. ד־ ,־עפעראטן צינדן אן די גרױסע אויױטאױע. במעט אלע דעלעגאטן פאהשרײבן זיך צ.־ם װארש: שר־בער, װיסנשאםט-מענטשן, לערער, — אלע האבן דא װאס צו זאגן און װילן זאגן. עם איז א פ־אגע, װאס רודערט אויף, װאש ברענגט את־ס פון ױ סאמע טי- פעגישן פון הארץ און מ־ח םפק־ת, סימפאש־עס, גלויבן און עװ״פל. די ױסק־ס־ע, װעלנע ציט ז־ך איבער ז שעד״ איז זײער אינטערע- ס־אנש. עש רײדן רעדנער מיט ט־םן װ״טאג, מ־ט צישער און מורא פאר דער נ״ער רעפארס, עס העק זיך דראינגען, מאנונגען. פא,־אן אבעד אויך א־בערצ־יגונג אץ גלױבן, מונשעד-ױםן און באנ״סשערונג. און א ױ<דנעד אראפ, אדעדנער אױיף, - און דער עולם פאר־ נעמט דעם א־דעען-געראנגל, װאס קומט םאר אויף דער בינע. א״- ניקע שטעלן אפארשלאג - םארקירצן ױ צ״ש פון ױ רעז־נער, - עס פאלכ דורך. מיװיל דערן, מ־וױל זיך ארױםפלאנשערן, מיװיל קלאר מאנן די קלארע א־ן פלוג פראנע. און ארוש דעם 'פרט ששײען אויף גאנצ־ע פראבלעמען, װאקסן אױס גאנצע װעלטן. סיאיז געװען א גרויסעד און ה״סע־ שאג אויף דער ארםאגראםיע- קאנפערענץ. מאנטאג, דעם 5נטן מאי, דער המשך םון דער קאנפע־ענץ. עפ װערן באהאנדלט ארײ םראגן, ױאש האבן אשײכות מיט ארטאגראפיע. די פדאיע פון נדאפישע צ״ננס, פ־ן םונקטאצ־ע א־ן ״דיש און נאך און גאך. פיװעק אױך אםגעשטימט ױ םארשײדענע פארשלאגן, רעקאמענדאציעס םון דער קאנםערענץ. - ראס אלץ װעט ז״ן דער מאטעױאל, לויט װעלנן ױ פילאלאגישע שעקציע װעט זיך באנוצן, כדי אויםצוארבעשן דעם אײנהײםלענן פרא־עקט פון ױ<ד ״ױשער אדטאגראםיע. גענויעד װעגן די רעפעראטן און ױ דעבאטן - אין קומענדיקן נומער ״ליט. בלעטער,. מ. ױ ע״ששע־ קאנפעדענץ םון ״װא, װאס א־ו פא־געקומען א־ן אקשאבער גיג-פו א־ן װ־לנע, האט אונטערגעפירט אפונ־אמענט פאר דער ארגאניזאצ־ע פון ״װא און געגעבן רי מעגלענק״ש פאר װ״• טעהױקן װא־קנ. סיאיז געװען די געזעלשאפטלענע א־ן או־ך װ־סנ- שאב-שלענע באפעשט־ק־נג םון דעס ״װא. ױ ה״נט־קע אדשא- גראפ־שע קאנפערענ־ן א־ז ש־ין אװי־שערדיקער עשאפ א־ן דער א־נעװ־־נ־קסטע.־ אנשװ־קלונג פ־ן ״װא, אין דער תאדיזירונג פון פ־ן ״װא, א־ז ־עס אינסש־טוש. ״א־יפגאבן פו **•י ♦***•*. ע ״ױא-לאנפע־עג־ן מ־ט א־בער אנדע־האלבן יאױ ־יך האש ױ א־צש־קע אדטאגדאם־ע-קאנפערעגץ באװיזן, אויף װי-װ״ש רער אנ־עץ פוז ״װא א־ז גרו־ס א־ן דער ײד־שער װעײט; עס א־ז רעױ עצש פאקט פ־ן דעס צונו־פקום פון רי ׳סנשאפטלער א־ן לערער. נישט געקוקט;אנאמ־שע נאד־נג־נגע;, א־ן װעלנע מילעבש א־צט, ךיי* •**יי 0*4■■ *••••<••** *י 1 י ״י' ׳■ ׳ נ־שט געק־קט א־־ף דעױ פא־צװ״פ־ונג, װאס הערשש א־ן ױ ״ױ- ־ג־ע קולטור-א־נסש־מ־צ״עם, ז״נען דאך געק־מען ־צו דער ״טרוקע- נע,־״ ארטאג־אפ־ע-קאנפע־ענץ א סס רעלעגאשן פון פו־לן, ליטע און לעשלאנר, חוץ ױ חש־נע געסט פ־ן אמעױקע ־. אפאטאשו און ש. ג־גער, װעלנע ז״נעי או־ך צו דער צ״ט אראפגעק־מען ק״ן וױל- גע. און א־יסע־ ד־ דעלעגאשי פילן אן דעס גױיסן זאל פון גרו־ס- פאה־לאנקע 18 עשלענע הונ־ערט לערער, סעמינאױסטן און פױינד פון ״ױש ד־ גאנצע צ״מ װאס די זיצונגען צ־ען זיך. און ױ זי־ צונגען געדויערן צ־ו ס-ז שעת אן איבערר״ש. די פראגע פון פאױא״נהײשלענן ױ ײ־ישע ארטאגראפ־ע א־ז אן אײשע, - ש־ר נישט אזוי אלש װי עס איז אלש דאס ״ד־שע דדוק׳ װעזן. הונדעױשער יארן קומט פא־ דער פראצ־עש פון רעפא־מ־רן ד־ ״רישע ארטאגראפיע, ער לומט פאר פאמעלענװײז, בהדתה און אפמ- מאל - פפאנטא;, האשטיק, מ־ש אמאל. סען א־ז געװען א־בעד־אשט צװ טרעפן אזוי פיל דעלע- גאט;. סיא־ז אבער ט־גױקאװע: ױ ״װי־טע״ ל־טע, קאװנע, איז פאד- שראטן שטארקער, װ־ ױ ״נאענטעי׳ װארשע, — נימ״ן ױ ,װאד־ שעװעד ״ױשע טאג-פרעסע מ־שן ױ־א־שעװער ״ױשן ל־שע־אטן- פארא״ן, װעלנע האט נ־שט אזא פארשטענדענ־ש פאר רער זאך, װ־, למשל, דע־ ארט־שטן-פאױא״ן א־ן דער דדוקער־פארא״;. מ־לא װעט ז״ן ױ שמחה אן א־ס. אגנ, פ־ן װאדשעװער ״פען־קלוב״ רער װארשעװעד ״ױשער פרעסע — א־ן פ,־ל<עפאקטן זאדי א־ז א געהו־בע־נע שש־מ־נג. פ״ע ן 1 ־•-־׳' 1" א | א־ז געק־םק נח £־■■*-(. ״ '.־.ל קאנפערענ־צ;. פ־״נט און חבױם, :■־״ ־ארן או־ף ״ױשע צוזאמענפארן, בא- פאר- או־ '1' לער׳ גױסן :יך הא־צ־ק. פנימער ש־נע;, אױגן שעמעױרן. ,ת:.< א־־נ־קש, ארבעט ב־נדט. סיקומען אן אן או־פהער באגױסו; רעפעשן פ־ן דער גא־עױ װעלכ. בזמױסט ז. ר״זען. ער געעפנש דורך; װערט ר קאנפערענ• ױ גע־סט, א־ן צ־װ־שן ז״ דעס פאה- די דעלעגאשן, ער און דעם ־. אפאטיאשו א־ן :יר*'אדק פעז־ק־1■: עוטײעי־ בדן **ד״ינזן ני• װא - ש. נ־גז אפט״ל פון ״ סאר־צצ״ער פרן אדער־קאנ־יטן ראן באק־מען דאס װארט א־ן נאמען פון דער פע־אגאגישער מיא־ז געק־םען ״ך. ער גיש א־בע־ ױ פ־גױס קאגפעדעג־ן, עד דע־צ׳ ײיײ״-־״לם װעגן ױ הננות. ער וױ־ז אז *) *ו :ט־ק״ט א״ן מאל פאר אלע מאל אר״נב־ענז ־ער אררענ־נג א־ן ױ<ש נאאס. נ־שש שאפן א נ״ע ארטאגראפ־ע צו ױ פא־אנענע פארשיידענע ארטאגראםיעס, נא־ פארא״נה״פלענן ױ אר־ שאגראם־ע. דער אװטאױטעט פון דער קאנפעױענץ און דער אװמא־־טעט