Literarishe bleter · 1931-05-22 · 21 (22.5.1931) · p. Seite 404

ליטערארישע בלעםער נום. 21 (368) - װאט א־ז געלעגן װער םיזאגט — איז נאדים :עװען בלױז נ־טול - א־ן גאם קױגש מען פ־נף תנל פאד אדאלאר? - זאגט נ־שט א־ן גאנ, טאטע, זאג אױף דעד ״־טװארצעד נ־דז־טע״ - האט אנראט ז־ך גענײזעדט - אין דאם, טאגזע, טוען דאך תינע ״טאװעט־שע מענמשן״ תין שװאגער שםוקלער, װאט ה־ילט אל־ן - אויגן. מאגן, לונגען. מען לו־פט דאך צו א־ט. װי צו א ה־יליקן, מען טדאגט א־ם פינף א־ן צען תנלדיקץ... און עד. װאט האט ־גדין ק־ין א־דעאל נ־שט פון יענע דד־־םיק יאד, גלוינט א־ן גאדנישט, פרעםט, שם־לט אין קארטן און צאלמ אנט, נ־־ן און צען דונל פאדן דאלאד. װיפ־ל האט עד שוין אנגעקלינן ארע־ ד־קאנער װאלױטעי ק־ינעד האט זיך נ־שט צװגעד,עדט צו אנראטען. אלע ז־־נען געװען פאדגומען םיטן אלטן זדז/ אשנײדעד אין ת ז־נעצ־קעד, װאם האט סיגאנצע לענן גענײט פאדן אלטן ליעװ, פאר נאר־םן, פאר ד־ קינדער. נײ דעם שנײדעד האט ז־ך קײן זאך נ־שט געענדעדט. האט ז־ך געמאבט נ~ ת ליעװם אשמ־קל אינעט, א־ז עד געקומען א־ן שטונ ארײן אסאם נעמען. - א־ד הערט, ר־ זרח, מ־ד װארטן אויף אײך אגאנצע װאך- האט נאד־נ צעװארםן א־נעדן טיש אנלו־ שט־קל שעװיאט. - װאם װײםט א־ר, נאתם דאװידאװ־טש, - האט דעד שנײ• ׳ :ינענ- ■׳ז־ יער געקל־נן ״טש געטאן דעם שעװיאט - שו־ן צװײ װאנן דעד שנײדערשער שול. הערשרןע שוםטערס שמדלניק דה־סוח, ז־ך געגדײט, געגרײט, געארבעט מעשים צו םאדנאפן ת שװל נאך פאד שנועות... װען איך קען, נאתם דאװידאװיטש, אזו־ אדאנ-װאדפן פון זיך א ם־פצן ־אד. װאלט איך אזא שסדלניק לענד און תקן צענדאנן... :יװאלט זײ געװיזן ױ הפק־־־ונגען, די ה־נ- טי־גד; זיי... װאם שװײגסטו, אנראם? ניסט דאך אויך מיט זײ מ־טן גאנצן אנלויף, איז עס געהערט געװארן, ײדן זאלן נײ ײדן צונעמען א שװל און עם מאנן פאד א נאפקע־דױז? - װאם ,־עדט איד, זײדעשע, - האט אנראם דעם אלטיטשקן געװאלט נארױקן. - װאם :ירײד? פ׳טוט מיר וױי, רײד איך: װען דער זײדע דײנער רי ױםל - האט דער שנ״דעד נעװיזן אויף דער װאנמ, װאו דער אלטער ליעװ איז געהאנגען, - װאלט געלענט, װאלםטו מ־ט דער.װלאםט״ נ־שט געװען ם׳ניז נאר צו אלט, נאר װען :־קען נאד אראפװארםן א פופצן־צװאנצ־ק יאר, װאלט הע־שקע שוםטעדם זון קײן קאפ נישט אויפגעדוינן, דער טאטע דײנער װאלט אזוי נישט פאדשװאדצט געװארי... װײפט דען, אנדאם, װי מיט דײן טאטן האט געקלונגען אװעלט? אקלײנ־קײט, ליעװ, דעד מאגנאט ליעװ׳ - נו, ,־׳ זרדג נ׳אײל זיך - האט נאדים אדאפגעװארפן פון זיך דעם דאק. ױ װעםט, נישט געקענט הערן װי מען תננט אים אוים דעם יחום - איד װעט מ־ד אמאם נעמען? םיאיז אדעשטקע, או־ף קײן װעסט איז נ־שטא, איד װעט מאנן אראק מיט הו־זן. נארים האט זיך געעתע־ט, זיך געגעםן. ער אלײן האט גאנצע טעג נײ דעד װענ-שטול געמעגט טראנטן ,װעגן ױ אמאליקע צײטן, האט אנעד אצװײטעד גענומען ר״דן װעגן א־ם צװישן מענטשן, האט ער עם נישט געקענט פארטראגן. םיאײגענע הא־ץ האט אנגעהוינן נאגן. איז את־ם םון פלאץ, האט זיך גענומען שפאדן א־ן האלז אדײן. ער האט כמעט נישט געהערט װי זינאידע איז או־אפ מיט ױ ק־נדער, איז געגאנגען זײ נאגלײמן אהײם. ער האם געזען דער אלטער זרח זאל װאס גינער פאדטיק װעדן מיט דער מאפ זאל זיך אפטראגן מימן שטיקל שעװיאט, און אז דער שנײדער א־ז שו-־ן געװען הינטער דער טיר, האט ער זי צוױק געעפנט: - אױ װען זאל א־ך א״ך נרענגען דעם ראק אנצדמעםטן, נאריס דאװידאװיטש? מימװאך, נלי נדר, מ־טװאך. ױיט 404 לאזע ק־נדעד. אנראם און אלגע האנן געאדנעט אין ױ קלײנע ׳ג־טעטלעך, אין ױ ײױשע ישונים. זײ האנן געהאלפן צונו־פ׳צטעלן דא־־נקט־װן, געזעץ דעקלאם־רטע ײ-ן זאלן זיך פאדנעמען מיט געדט־ נעדײ, מיט האדעװק עופות, מ־ט אײנפידן װאם מעד נינשטא־ן. - װאם ז־צט א־ד א־ן ױ גת־םע שטעט? - האט אנדאם טארד, קאט־יעטן - װען **••*•*•* ■<■** *•*<■•••,*•***•>*^ *ן. , ^<י״,כױ<ץ ■גון י ׳<• דאם אמהע ײ־ישע לענן איז א־ן שטעטל, אינם קלײנעם שטעטל״ - א־׳ע טענהן, אז מק לויפט פון די שטעטלעך - האט :א־ ד־ם צ־געדוקט דאם פ־1ײש מ־טן נדױט צו אלגען. - װעד קען נײ אונד םישטעטל? - האט אנדאם גע־עדוט א־ן געגעםן - םיקומען דעלעגאצ־עם פין מאםקװע, פון נאדקאװ, :יק־דען דעלעגאצ־עם פון אמעד־קע ק־מען אק־ק טאן װי םילענט ־־ך ײדז א־ן ־אטנ־׳אנד... מ־נט א־ד, אז ז~ זעעק ע־פעם? םיה־נט ז־ך נישט אן: םיהאט ז־ך :ײ אלעמען אויםגעאדנעט אפאדט־קע־ מא־שתט, אשאנלאן - לענינגרא־, מאםקװע, נאדקאװ, ױ קאלאנ־עם א־ן ־ורך מ־נםק צוױק אהײם. דאם שטעטל, דאם קלײנע שטעטל, װא־ ײדן װאו־נען שוין ה־נדעדטעד יאדן, װאו ם׳לענן, דאם אמתע וע לענן, דאײט ז־ך א־ן אינעדנויען, ־אם שטעטל פאדזעט מען... - א־ר װײםט, װאו מיר זײנען געװען? - האט אלגע א־- אנדאמען, ג־ע־עדט ײױש מ־ט אהאדטע־ א־־םשפדאך, ־עפט: :אײעקט נאנן קאט־יעג א גוד - װאו?;׳ו־1 פא־שט־ ומײ:לט, געכוקט א־ית א־ ױ עײטעד;, אי פאנמאן האנ צעדרײטע ג־ט געקענ אוי א*"*א*די5* *••£* ••*• להא מדױי אנ־אם מיט זײן גוײש ־אם זשאת״א ׳נער א־ן ־א־ ידן, װילן דװקא זײ םזנה זײן מיט ״שקא־יעם״ א־ן - ימיר זײנען געװען מ־ט אגדופע ־דישע די^יײ פאר - ױאס א־יז דא5? - דאם איז דאך מענ־עלעם נענודט־שטאט. - װעמעם? - האנן אי :א־־ם, א־ זינאידע ז־ך צע־׳א::־. - נאד־ם ־אײ־־א־־טש, י- האט אלגע זיך גע־פ־לט נאלײי מװע־ - א־ד .װײםט טאקע נישט װעד מענדעלע א־ז? געהע־ט, — האט פאנמאן א ז־נע־ע־ געצױגן די *יעדטעד אץ דרם**נז — א** ה״נט דאך טענדעל*ע סרכד םפדים. דעד טאטע פ־ן ־ע־ ײד־שער ל־טעראט־ר, נו, װ• דעד תםײטעד גאגאל. - טא .־אם האט א־ד געטאן נ״ דעם םענדעל־ע? - האט :א־־ם אנגעקװאלן, .װאם זײן שנוד, די ״קאזאטשקע י, לעדנט אים ־ױשק־ט. - ם־ד האנן ז־ך געזען אין קאפוליע מיט זקנ־ם, .װאם געדענקען מענדעלען. מ־ד האנן פאדשד־נן מעש־־ת, װאם מען ־ע,־צײלט ױעגן א־ם... :א־1:־ .װ־ מיד זײנען אד־ין א־ן קאפול־ע, האט ם׳גאנצע ששעטל קינדעד, נאדװעםע, או־םגעשסידטע, זיך געקל־נן אדום א ני, מען האט א־נז געפידט צ־ם ה״ז, װאו מענדעלע א־ז גענו־דן געװאדן... א־ן אז :יהאנ ד־ קינ־עד גענומען טײ־1? צ־קעדקעט האנן ז~ מ־ך אתמגעױנגלט א־ן אדא־, גענומען טאנצן א־ן זינגען: מענדעלע, מענדעלע מענ־־ע־לע: ־ע־ ע־ולם האט געי׳אגט. ־אדים האט דך געהאלטן פאר ױ ז־טן, זיך געװישט ױ א־יגן איז םתם אזאג געטאן... - יא מענ־עלע, נ־שט מענ־עת־, װאם טוט מען אנעד דער םאװע־ ט־שעד .־ונל זאל אזו פאנמאנען ׳ נ־שט פאדן? ג־־ינםט גישט, אנ־אם? פרעג נא־־ם דאװידאװ־טש — האט םאכסאן וץ■ אצ• װאם אשלאנ 1ו׳;עטא;. געה־־־ן דעם קדײנעם קאפ א־ך נין אםאװעט־שער מענטש און כיזאג נאד־ 11' פאלט״ד צט. טאקע גארגי״נזמ.