Literarishe bleter · 1931-05-22 · 21 (22.5.1931) · p. Seite 397

זײט 397 ליטערארישע בלעםער נומ• 21 (368) גען פד• ׳י* פיל שעה א־ל דאך, אדעד טעכ א־ן הודעז רוע־.• מ:־ צו ז־י פון צו ג״ן א,; ־מפאן אונטער ־עה ודבאלד א־ך א־נטע וד־נגן . .. , __... - .דסי, רעלכע פראיאמען פארנעמען ם־ך, ודעל א־ך װערן ז״ער ט־־וױאײ - א־ן א־ך ־ײ־• און דעב געשעצטן ל״ענער, חל־לה, נ״טט ־צאק ע= א״ ע־ן - ן, ודאב האר־ או־פן . 1 . *־צטן .ן י . םוד: צודשן די ,־ױכט־קפטע פראנלעו 1• א־ן דע,־צ• מ־ך תמ־ד םאדנומען, א־ז אלעמאל - א־ן :־ ארט - געשטאנען ראפ פ־אכ״עב: - װ־ קריגט מען א מאטער־עלע מעגלעכק״ט - א יאש־•׳• דענע, אן ארעמע. אן אריעטאר־שע - צ־ קאנען כאטש ט״לױ״ז םארױ־רקלעכן אט ־ענע פלענער, װאמ פא־נעמען מ־ר מ״ן גאנ־ן לעק• ' י; ט־ט דער אױמנאפ פון א רר״ ־אר האי א־ך נאך, ק״נמאל םעגלעכק״ט. מער-ױ״נ־קער י?י -<-׳<ן -י י* *ו -<י נ־ט געהאט ־• ־״'*״ ־ן <• ,..ץ, , ־• *<> * -<^... ^־ס׳י אבער א יטנױד״ ש״כו־ צוד, ענ־ן האט עב פא־ט, אפנ־ב... ױ״ל - דודד ד• פאר •אר, לעכנב-מ־נ־מ־ב, זיך צ־ פאו א־־א, טר־װ־אלע ר״רי דזלול - ה, לענונגען, ױ פארי״געפלו־גענע א־מפרעב־עב - װען-עם-א-ז צו ם א ד- גלױוערן, צו פא־קעדפעדן... זועט אט דעד חלוב פארודרקלעכט ױערן? או־כ... או־כ... 11. האבן ם״נע ב־ז-א־צט־קע װעדק אױבגעדד־קט א־ן דעד פולער מאב דאב, װאב א־ך האכ געױאלט א־ן ז״ פארקערפעד;? נו, זיכעד נ־ט... אוי םעגלעך - ז״ װעלן עב אױןל ק״נ- נ־ט. אלנפאלב, ג־כער ז״נעי מ־ד מ־ינע כיד-א־צט־קע װע,־ק (אױך א צ־-פ״ערלעך װארט... כימ״ן: אדכעטן• געלונגק א־דע־ש, א״רעד פלאבט־ש. װאדש״נלעך, האט ם־ך אױך לכתח־לה דערע־קו טעױעב־דט דאב ערשטע, דער ״װאס״ אײ נ־ט דער , אפשר ז״נען דא או־ך געװען ד־ויבנו״קע ב־בות, אװי ״אב־עקמ־װע״ אומשטענדז... ױעלן אט ד־ ״אומשטענדן״ כאטש פארשװ־נרז? או־ב, או־ב... א־ן מ״נע לעצטע ארבעטן פארנעמט מ־ך שדן מער : שט א־נ װ•״. או זאג ו׳ צפעטע־ פלאב מעגלעך כ״ ם־ר אז דך נעמען נ־ט אזו• קאן אז עב א־ז אוז דאב ־ע־מאג א־ך טאקע אנגעי ש־־כז א״נ־קע ארבעט;, װעלכע ױעלן כאצ״כענען : ז־ך, א פארשױט א־ז מ״ן כ־ז-א־צמ־קן ד־רכגעגאנגענעב ױעג ־א, ױ לײזונג פוז אט ױעם וששש... טאקע קאדױנאלן:) פ,־א כן םון ם״ן אדבעטב-טעמפערא- װען א־ך האב ־א געד.אז דאכ בלעב פארבל״בט פאר מ־ר א״ך או־ף רער צדק ײ־״־ ב״ א־נז האט מען ז״ער ל־ב צ־ מא: גאנ־ן פ־אבלעמא- _ . .... ,..״ .— ״..., ״.רו־בע אנשטעלןי. נאר גלײך ור בײ לײטן׳ אינטערױ־וען, אנקעטעב... אכע־: װען, ואנן מ־ד, סוו פראצ. פון דעב ״ױשן שױפמשטע״ערט־ב - גאנץ עגאל, צ• ז״ שטײען ערשמ דעב צװ־־טן אדעד ש•; דעב פ־נפמן ־א־- צענדל־ק פון ז״ער שאפונגב-װעג פאר דער עפנטלעכק״ט - האבן נ־שט רי מעגדעכק״מ צו פארױנען אפי־ו או־ף א באשײ־ענעב שטיקל ־ערהרסט דױקא א־ז דאו ר• ר־׳ו- •טױ־מיצטע ־כן אמעױקע, א־ז זע־־-ן יו (און ־י• ־- , ך - ײגלען פארשלאבענע צ״טונג ־ער אײנצ־קער מעדױב. רורך א• - '1•?•־<׳ ־־ -״ ײ ׳■' אטידױבט־שער צורקקער פױ געװ־בע ארגאנישע מענט, ,־ױ פ־ז, א״גנמלעך, ז״ט־קע אומשטענק. פ״נליעך װעדט ױד אפט קלאר ױ פאטאלע א־ממעגלעבק״ט, ב״ מ״נע אדער ב״ אנרערע באױנגונגען, - װען דעד שױפטשטעלער מוז, נ־ט ױ ערשטע ־ארן. נאר נאכאנאנד, נאבאנאנד אװעקגעכן ז״נע כעבטע כודד־ אויף געב־טן, װאם האבן מיט ז״ן שר״בן גארנ־שט צו טאן- א״בצוט,־אג; או־ף א נארמאל-קינבטלעױשן אופן א־ כ נ־שט אד•;, א-ז כאטש דעב וויכט־קבטן ט״ל םון דעם. װאם א־ז אץ ױר ק־נבטלעױש פארז״ט געװא־ן, א־ן װאב עב יױרט אין ױר ױ גאנצע צ־ט, באמע אפשד פונב טא;, װען ױ ערשטע שאפונגב-א־מפולםן האכן א•; ױר ארפג״צ־טעו־ט.. דעמאלט קאנכט־ טראכטן, א־ן פאר- ■צװײמיונג: אױב ״שט ױ ,־ז״קע פולבלוט־קע געשטאלטיק־נג, א ז כאטש כקעלענדש, רםזױק, ,־עשטאװאניע בלדז.... עררקע פלענער. - האט או־ף מ־ר ק״ו ־על א־ קאל־ע מאכן רעב זח. װעגן מײנע וױ פאר־בל ניט, אױב א־ד קע פלענער. דענן צזק־נפט־ א־ז ־אם א־ו דא צ־ מאבן אנשטעלן ו ״הױבן שטאנד- באן פ.־ן א״עױ אנקעטע, ױעל ארונמערנ־דערן פונב . ":זט-פאר- רעי.ן נאך נ ראב באר א האבט קאנען דא האבן ד״ה נ־ט אזױ ״פא־ ענטפעױן או־ף א״ער דד־טער פדאגע אויב פ־נקט״ א־ן *:א־1־ ־■אפ •■■***■*■ 1. ..<£-)*.<ן/ י> װ־ױקלעבטע ױבטעױשע חל־מוה ארן פאר: דערפאר אבער - סער אמתױק: עט־ש״, א־ו אלץ ױענ־ט ז־ך, דע,״ע־קדשט, אז דעש - שפעטערױקע פארױ־רקלעב־נג פי־ מ״נע א־צמ־קע און - ױ - או־ב... אז רעב, ױ־- םלענער ױענהט ז־ך הויפטזעבלעך ׳צר״בעױשע ז פ ו ן ד ע ד מ. ב ע ר ם ט ע ן / ו ו א ר ד ע דאס געבאט זעלשאפט או־פן געב־ט פון רערצײנג, קאן נ־שט קומען צ־ב אײב• דרוק אן ארגאנ־דרטער ױ־לן, ױאב זאל ז־ך אקעגנשטעלן רע־ צױאנגב אב־מ־לאצ״ע און ואי פ־רן אפעבטן קאמף פא־ן א״נפ־רן ר־ מ־טער- שפראך א־ן ד• •טולן, ױאב ז״נען באשט־מט פא־ ״ױשע ק־נדער. עם דאדף נאך אמאל אונטערגעשטראכן װערן, אז א•; סס פראצ. אונטע־ױבט־-שפרא־ שוין פאר ״ד־שע ק־נדער א־ן פו־לן א־ז : פ־־ל־ש. א קל״נער או־בנאב א־ז ױארשע, דערט שלן פאר ״ױשע ק־נדער ז״נען פא־י.ן %:.ן ־ד־שעו אונטערױכטם-שפראך. ענלעך א־ז ױ לאגע א־ן װ־לנע און אץ א״נ־קע פדנקטן אױף ־• קרעבן. אץ ױ מערכ-ט״לן פ־ן ־1אנ־ א־ן א־ן צענטער ז״נען גאנ־צע הונדערט פראצענט •:װ־1; - פ־־ל־שע יפא־ ױאו או• כערך הונ ײשע ק־נדער ז״נען פא־אן ז-א שולן ס־ט רעד -״ ס־ד האבן שוץ אנגע־ױזן <א•; ד־ ״ל־ט. בלעטעד״, נומ. סו א״ף דער בכנד״ ־ואב לו־ערט א־־װ א־נזעד ײדישעד ק־למור און שפראך דצד דער פאלאנ־ואצ־ע, װעלכע פארשפױיט ויך אװי שנעל צ־־שץ דער ־וגנט. דעי הויפט-םאקטאר א־ז נ־שט דאב לעבן, ױי אטײל װ־לן האבן <מען םאבמ ז־ך דעדמ־ט זײער באקװעט, װארפנױק א־נגאנצן ױ שלד א זײז מאיעםטעט - דאם לעבן>, נאד די פײאנ- מעםיקע און ט־ף-דודבגעטראבטע, באטש קינםטלעבע, שפדאך-אם־- מ־לאצ־ע, ױאם ױערט א־ן שטאדדן טעמפא אנגעװא־פן ױ בױ־טע יי—שע סאםן יודך דעד צױאנגם-שול. ױער װאוקס פון דעױ פאלאנ־- ־אצ־ע לאזט ז־ך או־ך דעדקלערן דעדמיט, ױאם צ־ל־ב דער גרו־םער צע״-־פליטערונג און באאפ װאם עס הערשט א־ן רער ״ױשער נע-