Literarishe bleter · 1931-05-22 · 21 (22.5.1931) · p. Seite 396

ליטערארישע בלעטער נומ. 21 (68□ זײט 3% דעד ״דישעד שד״בער צו ו״ן ל״ענעד (ענטפערס אויף דער םפעציעלער אנקעטע פוןדי ״ליטערארישע בלעטער״) א־נטעתשירז - ארל א־ר׳ ■•י-יי <1' ׳■" <ײוי*י בלרטיק-א־נטערעם־,ק ביז :זײן לעצטן טאג. זײ דינען מ־ן גירל -- דעד גורל פונט אםעדיקאנ־ש׳״דישן ש,־״בער, װאב קײן לדט ײדישעד שר״בעד א־בעד דעד גארער װעלט איז צר דעפ ניט אױב׳ געשטעלט. רעד װי װאט אנדערש, יאגן זײ — אט רי אמעדי- קאנ־ש-־דישע טראבלעמען - מיך װ־דער צו נעמען ז־ך פאד דעד פען, װען מ־ד דאנגג אז א־ך ד.אנ שױן ארו־מגעתב•; א־ן דך נענרג בוח או־ף צר לאזן זי צו-רו. כיװאלט ז־ך געװאלט אריף װאמעד םיא־ז אופן צ־ פאד׳ פ־קס־דן ארנזעד פאדשײדנד־ק .לעבן דא יכאמש םיא־ז אזד־ שװער צר פאדפיקסירן דאס פאדשװינדנדיקע - דאס, װאפ בידאלט א־ן פאדשװינדן-נ־ט דאס שרין-פארשװאונדענע...). ״פאד- שרדנדנד־קערי א־ז אנשד אפ־לר נ־ט דאס ,־ינטיקע ודאדט•. זיך- א־בעדבדענענדיקער... װײל מ־ד שט״ען דא א־ן אמעד־קע־ ביאד אזעלנע ענדעדרננען. וראס קאנען גענלינן װעדן בלר־ז צר דעד צ״ט, װען מיר ז־נען געשטאנען אויםן שװלרל םון דעס שפא- נ־שן פעױאד פון א־נזער געשיבטע... און ,דאס-װאס, - קײן גע- טאס קײן נײע, לו־טן אײראפעלשן (מזרח-און-מערב-) שט״געד, שאפן מיר דא ז־כער ניט• אונזער לעבן דא איז באמת טראג־ש; נאטש, מ־ט װײניקע או־ס נאמען, קרינט עס זײן אױסדרוק א־ן א װאדעװ־ל-פא־ס, צ־ גאד א־ן בודלעסק... און נ־ם דעד אומבאד״טנױקסטעד ט־ל פון אט- דעס קאמפ־י־עקס אמער־קאנ־ש־״ד־שע ם־אבלעמע; א־ר - ־אס לעבן בונב ד.־גן ״דישן ק־נסטי׳עד (ד;־ד, װאם מ־ט פאדאנט.דא,־טלענק״טס געפילף: מ־ט יעדן יא־ שלײדעדט א־כ ד־ ,־רע וױ,״קלענק״ט אל־ן ט־פעד ארן ט־פעד — הײבט שױן לעצטנס אן צר של־דע־) אפ־לר ד־ שטאדקםטע א־ן א״נגעעקשנטסטע - אין א טעמפן ודנקל או־־־ן, פונװאנען עס זעען זיך מאננמאל נ־ט קײן שוס או־סדעגן. פאד א״נעס, ,דאס געהערט צרס א־בערגאנגם׳ױד, א־ז עס גא־נ־ט אזא גױנגינקעד גררל: מ״נע לאנגע נסיעוד״, א־בעדהויפט א־בעד ױ סארש״דענע ״״ױשע״ לענדער, ז״נען געװען אפשד ס־וװן צו אנטלױפן םוון אט-־ע־ס א״גענעס גורל... און אװדא־ װ־לט זיך אױך שטא־ק װען-עס-איז א־בערגעבן מ־ט װאס אט ד־ פרוװן חאבן ז־ך פאדענױקט - מיט װאס און פארװאס א־ך ב־ן או־ס-געװען - און יגעלעבט - א־ן ױ פארש״דענע עדטעד: א שט״געד, א־ן פאד־ז ארן לובלין, אין װילנע און א־ז מאסקװע, אין ט־פליס און א־ן 'שטדאסב־ױ, אין בריוגע ארן א־ן בארדיטשעװ, א־ן נ־צע א־ן א־ן קדאקע. אין ק־עװ און א־ז כאנסע-קאדלא, א־ן סטאלינגדאד און אין קוזמער, אין נארקאו־ א־ן א־ן מעץ, - פ־ן א פארװאדפן העק או־ף ױ קרעסן און א זומ- פ־ק שטעטעלע ב״ דער װ״סל - ב־ז א מ־טלאלטע, . עך דארף א־ן ד־ מ־טללענד־שע אלפן ארן אן איטאליענ־שן באדג-־שװב... אין דעב ררנ ערטער ב־ן א־ך געלען נ־ט וױ א בלו־זעד מ־ױסט: נ־־אב געפדוװט ז־ך א״נלעב;, פאדב־נק זיך, ,װאדפן בױק;. אױספלאנטעדן ד־ פאדפלאנטערטע פעד־ם... ארן אריך א־־גנס האב איך אננע־ ישע שפורן און ״ױש־נ קעגנװארטס״פעדים א־ן ןרטער, - װעגן ײױשער ליטע,־אט־ד און װעגן אומעמום, טדאפ ברוך גלאזמאן א - אוז פע;. <י ^־• א״דעד א־ך טדעט צר צר ענטפע־דז אױף אײעדע פ־אגע־ס, בעטן ׳ך ממש א פאד הקדמהלעך א־יף ױע־ •.ײי• +***•***•< ענטפעדס אר־ף אזו־נע פדאגעכ ־צ־אנעלע, בהנא־־ענטפעדכ. — אר־ב... זי א״עדע, מ׳" פעדזענלענן אפ•־,־, טדאגז א ••••*• , •••^י ■ ארן צױ״טנכ: ז״ מררז אי־ר נ־־ט ר־מעדאט, װאױצ- א־־נ ׳אב־נגען נמעט אר־כשל־בלעד א־נכ באר־נדעדן ױררבגע- *•*•*■•*• ••*•*•*, ■•••••* ••**••?•>**••*• *^•,**^*+*•• ••**•** •*+ *••<• . <-^ן •*<.►: י -<ן ו לן .^י €. -י<^ י *• אל״;: ל״נען אן אפשפ־גלוננ, קד־שטאל-קלאד, צ־ צעבו־טעט-מ־טנע, זעלטן - א פ־לע, אפטעד - א שט־קל-ברעקל־־קע, אן א־בעד- געבדאבענע, א ־שברדה-אפשפ־גלרנג, ג־בעד רעפדאקט־דט, א״- דעד דעפלעקט־רט... ־א, פאדױאכ טאקע נ־ט - פע־זעג- לעסע ענטפעדס? גל״בעד, א״דעד אפיציעלי-שט״ף צו;״ז אויף שטאלצעס... איז דער עיקד — סיאיז אומפאדםײדלען־: מען איז עב. װע־ מען פתװט אפ־לד, אדעד מען דענקט עס נ־ט צ־ ז״;. אלזא. נאך ױ הקדםוד,: ז. ױ פ״אבלעמער, װאכ ז״נען ױרך ם־ד באהאנדלט גע־ ,לאױ אץ מ״נע ב־ז-איצגדקע זאב;, ז״נען: אי ער-און-זי-גע- ראגגל;ביבאצײאלע פ.־אגל: א־ן ־ענע גדופע פ־אבלעמען, ,װאכ ^1•*• ••••*ן •*• שטעל (א״ לעניעד ו אמעױקאנע באטש י ו׳ ׳א אר״ננעױעבנט ניט אזר־ שאדף, רױ אץ צפזן- אנגעױפן ױער;:;י אמע- לאננ פא־ ז״נען דעדע־קױשט א־גן ז־ך פאד: א־־ך אױענט־נע קאל ״אי ׳■ -• <| *-1 -* י *י •1 אמעױקעי, ארי .דעלבע קאנען ר־קאנ־ש-־־ד־שע. ר־טן עד-און-ז־-געדאנגל, מ״ן א־ך בין איך שוין ט־ק געױארן ~ גאך א־ן!■.גסו. און - אן פאככאן: א־ן בוך״ פאױכ געם־נעז ז־ך בלױז מ״נע זאכן, ,דאכ ז״נעץ אנגעשױבן גע- װאױל ב־ז אט ־ענעכ יאר, — ױאכ ־א־ ,װעלבן א־ך באמראנט, אגב, װ־ אז אפשנ־מ־ױאמע א־ן מ־־ן שאפן ינ״ן, עפעס א צר-פ״עדלעך ױארט... פון א־צט אן א.ץ װ״טעי - פשוטערי: אדבעמו. במעמ א ב.־ך ד־זע־י־לױעד פו; 1ו דעדוױ פ׳־ז 1 -׳ו ׳יאט ז־בעד - ע־ א־ן־ז־, וױ א הױפט־פדאבלעש, האט אן אר־פנעה־ערט צו א־נטעדעסיױן. צ־ דעט א ׳*-<׳ דעםאלט ׳געט־אגן איז מ״ן ׳ןן -,.-ך, אר־ף זא:;. ־אס לעצטע האט בבלל באװ־דקט מ־ך צ־ שענקען מעד ־או־פמעױק- זאמק״ט דעט טאצ־אלן אונטע־ש־אק פץ זאבן און דערש״נונ- גען, באטש או־ך ב־ז דאן האבן סאציאלע קאנפליקטן ױרנגע־יסן יאד צ״ט װאר־נען אץ דאטנבאדבאנ ־; איו :אא־־נפױסמ ,־דורן פון דא־ט־קן ל<ב; או; ־אדט־ק; קרד,ז אר־ף זאנן. ן- <<*, אדנעגזן, זאכן ןא•; ״א־־־ אז א־נזלי י •ו י^ו ׳ס או־סד א״ז א ימען אבעד מ; זײנען, װי *<■ -1923, און װאם נאענטע צ־טעדד נ־ט פאד- גד ז״נען בנלל נאך הארצז ס״ ב״ס ק א־ן ױ טאטרען.... מ־ך א־נ׳ ע פראבלעמען חאבן לאזן דעד חלוס: ד א־נמערע- < ל־טעדא־ישע שי־־מ,;אני ז״צ אקעאן־׳). ז״ ״אב א־ך האב : געלאגט, א־ן ברך עפנטלעבמ. ד־ אמעד־ טעדעס־דט סאמע