Literarishe bleter · 1931-05-15 · 20 (15.5.1931) · p. Seite 383

ליטערארישע בלעטער נום• 20 (367) זײט 383 רציחהז מען ג־ט םיר די ערגםטע ־טש״ז, ,־זאט אהונט קען נ־ט עשן... מיטוגע־ם שר״ען, קלאםן א־ל די װענט, קר־ט־טען, לאזן נ־ט •־.•־1אפ; װען עס נעממ יטו־ן עטװאם צום יטלאםן. גאט י װאז ב־ן א־ך א־ן הער װעלט ו א־ך ג־י ־אױם םון ה־נגער. די הא־ץ קלאםט אומנארמאל. רעם דאקטאד נענטן םאד די אױגז ניט געזק... קײנער קומט נ־ט זען ט־ך. אײנא־ינצ־קן חנר האנ א־ך געהאט א־ן מעװגע־ם-מערדער״הױז - אםליג, א־ז זי םלוצ־ם נעלם גע-א-ן. אפ־טר האט ביען ז־ געהדגעט, ב־ן א־ך א־ר מקנא, װײל מ־ך הרגעט מען דא פאמעלעך. הונגער אוז אנזר־ות. א־ך ב־ן װ־ א־ן ח־ם, װא־עם א־ך װ־ל פון דאנען אװעה צול־נ הונגער א־ן ־טרעקלענער באהאנר• לונג. דעם קראנקן גלו־נט מען נ־ט... װעלנער ־טטן א־ז רא פא־״ מ־־טט א־ן מײן אומגליה, װאם ר־ גוטע מעדי יז־־ן טאנטער) האט מ־ך נאך דערװ״ל נ־ט ארו־םיענומען פ־י רי ר־צח־מם הענט־. אװגוםט זעקםטן 1030: א, מײן האר־ן װײטאגט א גאנצ־י ־טלאפלאזע נאנט: ד־ גערער־ם ־טרומפן א״ן פון הונגער, םיא־ז אזו־ נא־טערט, א־ך זאײ דא או־ם׳ גײן אונטער פאר־טלאםענע ט־רן?: אדגוםט זעקםטן, מ־טװאך 1030: געמוזט נעמען צום א״נ־טלאפן. די גאנצע נאנט האט ־ער לאנ־ ז־נ־קער - דער דריטער פון מ״ן צימער געגענן װ־לדע גע־טר״ען - די מיטוגענע א־ן צװ״טן צימער האנן געקלאפט א־ן װאנט, אזעלנע פר־װאטע ..רו׳הײזער״ געפ־גען זיך אםך א־ן קאל־פארג־ע... צװ״ נוירםעם האנן נענטן געזאגט, יעהערט א־ן ךער ט־.י: ״די רז־טז קא״ם, ל־װ א־ם אלאןר — רער ״ר רופט, לאז א־ם אלײן. ־טטן, ,דאם האםטו מיך אזוי םאדיטא־טן: װ־דעד אתענ־תז גיטער אדגוםט 1930: װאם פאר אש־עקלענע מנ־טפה ־א־ז ד־ נו־רם פרו־ װאטם. ז־ נרענגט מ־ר להנע־ם צום עםן רי זעלנע ־טפ״ז, װאם א־ך האנ נענטן נ־ט געגעסן. א־ך קלינג און קלינג, ק״נער קומט נ־ט. א־ך פאנג אן צו פאררענט־קן או־נ זי האט ה״נט נ־ט אר״נגעטאן עפעם א־ן ם״ן קאװע. א־ך פיל זיך ז״ער ־טלענט נאנן קאדע טר־נקע;. ז־• פאר־טט״ען, אז א־ך װעל דא נ־ט פארנל״נן א־ן מיזאל אד־־םי טראגן פון ז״ער יטלאנט-הוױ - װ־לן ז״ נ־ט. צען טעג - צ־ען ־א־ געפ־ן א־ך ז־ך צװי־טן רוצח־ם, א־ך א־נערטר״נ נ־ט, אלעם א־ז אמת. נאלר װערט נאנט, נלײנ א־ך אל״ן א־ן רער פ־נםטער... אװגוםט 10טן 1930, עלען״מור םענאטארי־ם: מיינע אויגן א־נגאנצן פארדארנן פון דער ־טמאטע מ־ט ה״םע װאםער, װאם סען ר־ע־לאנגט מ־ר אפציװא־טק ר־עם פנ־ם א־ן הענט. ק״ן ־טפ־גל א־ז נ־טא אקוק טאן װאם מ־ט ז״ ־א־ז. ז״ נרענען א־ן יטמארצן. א־ך װער צעםרעסן םון ־טמו־ן. א־ך װער פארצערט פון הונגער. די םר־טעת װאטם האט או־ך ה״נט םארגעםן מ־ר צ־ נדענגען זאל־ן צד אן ־א״, מ״ן א״נצ־קע שפ״ז פאר פרישט־ק. געקלונגען, געשריען, ק״ן ענטםעד. אזו־ אלע טעג מוז עפעם פעלן א־ן א־ו־ הונגער א־ך יטדעקלעך. סי.-טן אװנוםט 1930, האליװאוד, קר־םטלענער יטפ־טא־־: צ־ו די עלנטק״ט א־ז ־ט״עד ז־ך צוגעװ״נען װ־ צ־ דער קראנקה״ט. יטו־ן 17 טעג אין האל־װא־ר האםפ־טאל או־םער ז טעג א־ן ײ־־־טן און 10 מעג א־ן קלענ־־טן מעררער• טענאטאר־ום, װאם ־א־ז א־ן מאנ- נע ה־נז־נטן נאך נעםער פ־ן דעם ״ר־־טן ־טפ־טאל, א־ן אל־ן ז־ך נאך ניט צוגעוױ־נט צו מ״ן עלנטק״ט און צו די א״נזאמק״ט. זאג: איך װיל דא זען ארעפארטער פון ״עקזאמינער־,. די גו־־ם װעלן געםינען א בעםערן פלא־ן פאר מיר... ױלי 31, 1930. עס קרעמםט... קײן הילף ניט געיט־קט... גענעטן אהאלנע גלאז ״אראנדזיט״-זאםט םון רער ״ױיטעד םדוי. געגאנגען געבן און צוױק נ־ט געקומען... פ־ר אזײגער קומט צו מ־ר די הויםט-נױרם: ״א־ז קײנער נ־ט געקומק דיך אםנעמען? ענטפע,־: יא, געװען? אבער דאם דארף אםגעלײגט װעדן אויף פרײטאג םר־. אויב א־ך װעל בלײבן ב־ז מארגן װעט חלילה לים־גױץ פארל־רן אהעלפט םון זײן גע- האלטו נידערמרענט־ק ז איך האב נאך אזא םקאנדאל אין מ״ן לעבן ניט ב״געװאוינט, אז מען זאל אזא ק־אנקל מענטשן אזױ ם־ל ש־םך דמ־ם זײןן מ־ם מאדקופ לו־םט ארום וױ אפארםמטע, אםשו־ װעט ז־ םאר׳ ל־רן א װאך, געהאלט, װען א־ך װעל דא פארבלייבן ױנמ־ק צ־ו דער װאך. װאם בין א־ך אהער געקומען? קײן דאקטאר זע א־ך דא ם״ װ־ נ־ט, און ק״נעד פרעגט מ־ך ניט װי א־ך פ־ל <ז־ך>. א־ך קל־נג נ־ט אן אפ־לו א־ן נויט. אט דאם א־ז אײױשער שםיםאל א־ן אזו־ װעדט נאהאנדלס אײױשער שר״בערי... נאר א״ן הױםט׳נוירם אמ־טל׳ ־עױקע אבלאנדע צײגט מיר ארויס םדײנדלענקײמ. טשאדיט־! <צ־דקה> ז־ שמעקט מ־ט קארנעגים און דאקפעלע־ם צ־קות: ברענענדע ל־נמלעך א״־״נגעשטעקטע א־ן םארגליװערטע בלוט פון ז״ע־ע קרננות! אװגוםט ערשטן, םריטאג 1930, עלעק מור׳םענאטאױום: דא הײבט זיך אן ם״ן ערגפטער אומגליק. נאך ױ שדעקלענע ג״סטיקע און קערםערלענע יפוױם, האט מען ניט׳װילנױק אם׳ געזונט ארו׳םלאץ - א משוגעים׳הױז. א־ך װער שיר ניט משוגע פון ױ װילדע געשרײען פון ױ װאנזיניקע. םינף מאל געקלונגען נאך װאםער, צװײ שעה גענומען א״דער א־ך האנ דאם באקומען. א־ך זע ק״ן גלאז, קײן לאמפ... שפ״ז נ־ליקע... פליגן ב״םן... אנ״ער קאפ־טל גה־נום. צװ״טן אװגוםט 1930: נ־מ געשלאםן ױ גאנצע נאבט. געגעבן עפן, גארניט פארזונט. געבעטן טעלעפאניק אםמאנען — נ־ט טעלעפאנירט - רשעים. ניט געקענט שלאפן צוליב דעם געשױי םון ױ משזגעים. מען האט ריך םארשפארט. די װעלן אײגענע אויך ניט צולאזן מיט אלערל״ ת־רוצים, אני צו נאקומען װאם מעד געלט. קרעמםן... קײנער ענט׳ פערט נ־ט. מעז זאל עדלויבן נארמאלע מענטשץ ז־ך געפ־נען צװ־שן משוגעים? א, װאכ םאר אקרעמפן: <יפוױם>. ױ תצח־ם דא זײנען אנגעשטאנען אויף מ״ן לעבן. מ־םא־.: הארטע ארנעם און ג־ט קײן נאטעמטער עםן, ױ נו־רפ א־ז נ־ט געקומען דורנםיק דעם ראקמארם נאפעל. זײ װילן מיך טויטן... איך ב־ן נאענט צו זעלנםטמארד. גע׳ װאלד: א־ך בין דאך צ־װישן תצח־ם: א־ך ם־ל <זיך> ערגער װי נעכטן. װאו נעםט זיך אזוי ם־ל אכזױות נ״ מענטשן?... אװגוםט דױמן. ,־ציחז־,: מארד: ק״ן אײל פאר מ״ן געלט נ־ט גענראנט. םרישט־ק פון זאנן װאם זײנען קעגן פײן קראנקה״ט. קל־נג א־ך, ענטפערט מען נ־ט. א־ך ד״־נגעד, גײ אויס... זעלנסממארד׳געדאנקען... װי ערלוינט ױ רעגירונג אזא אנשטאלט םון אנזױות און ם״נ־קונג װי ױ א־נקװ־זיציע? א־ך שר״נ א־ז דער פ־נםטער... ױ ל־נט או־םגעלאשן... א־ך קלאם או־ף אגלאז, ק״נער ענטםערט נ־שט... אװגופמ 15טן 1930. . ניט געהערט געװארן אין דער װעלט אזא םארנרענן: אזא