Literarishe bleter · 1931-05-15 · 20 (15.5.1931) · p. Seite 378

ליטערארישע בלעטער נום. 20 (367) זײט 378 ב,~אז פ־נ: מארין, פון דער צוקונפט. ז״ן מוח א•; ,־ך א ם־לש, אױף װעלבן עב פאל׳ט ראב ל־בט פון פ־אלשעקטאר או• דעקט־א״ף אלץ, ראפ קוםט פאר א,־דם איש. אזױ-ארוט האט װעלס פארנעזען ז״ער סיל געשעעדשן, א;ב- דעקונגק, װאט די אדער יענע באװעג־נג דאדף אין צען, צװאנצ־ר דד״פ־ק אדער םוםציק יאד אדדש א־ד־ט־זפ;. א גרויסע צ״ט־ני א־צט װאם עם פעלט עם, צ־ל־ב ד ,־געל״גט, אז אמאל פא ד׳אט דע־ 1אורעאט-נב־א און א י שאםן :־דעאט-ד־בטעד, זאל מעי א זל זאל ז״ן ,װעלם. דאט א״ף דעט דאז־קן ט־ב קאנד־ משך װעלם האט א־ן ז אל,;, מזדה ז״ן, א םען דארף טעט־ פםיטטערעדײצער *צ־, •■•• ••*• €! * ן ־ דעדםאנטע דרייםיק ־אד פרן ד ז־בע־ , אז ער װאלט ^ן••• ^•■*••■ן . א־ז געװעז בץ״־געזאגט זעט צז װיסן, װאט אינטערעםאנט יא״ באקזמעז. ט־טל ״נבי ד<= ־ער נאענטסמער צװ- איז ודדאנעד ןעד גרז־םער דעד ־אז־ז פאר זרנקעלע װאלקנב.. :־ז ש,װע,־ע, ט רז פארה־לט * , װעלנע ז ק.י;פט *ץ •י*נז. ם. קריפסקי ווערק ״דאם פייער״ און אין דער ליטעראטור ער האט ם־ך אנגע־טטדענגט, אבע־ ג״טט־ק האט ער מיך נ״ט־ט א״ב• געעועםט. ז־ענדיק פר״ ם־נט ז־טורנאל־זם. םיט װאט ביהאב ז־ך :ע האט פארנוםען ביזן קריג, איז כדיל מ־ח באלד געװארן ארטגעדױט, אזן א־ן ד־ ט,־אגײטע או־לויב׳װאבן איז ער געװען אמר״טטן *י• ׳*<׳*<< ״<• איך האב דאט בוך גע־שר־בן. נ־שט מאכנדק פ,-ער ק״ן ״ךט נאט־צן. א פשזטעד טאלדאט פזנט פ.־אנט האט דערצו ק״ן שוט מעגלעבק״ט־ נ־שט געהאט. בשעחן ש־״בן א־ן או־ך שב׳עטער האט ם־ך םארםאלגט דער געדאנק, אז ב׳קום צו-שפעט און דערצ״ל זאבן, װאט אנדערע האבן שז־ן אפשר לאנג געזאגט. אבש־ ערגעץ דא־ט א־ן לאנד, פזן װא• נען טיהאט א־נז אפגעט־לט אזא מזראר־קע װעלט. צד מ־ן גרז־ סער א־בעררא־ט־נג האבן ד־ פאקטן באװיזן. אז ביהאב מ־ך םועד געװען, נ־שט געק־קט או־ף דעם ,װא־נדערםולן ב־ך פזן געניאלן אנ םיא־ז ערש־נע;. מלחמה״, װאם ״םעזטשן א־ן דעד דדעא־ לאצקא: געקזקט אז־ף ־אר 1917, :ישט נ־שט םועד״ א־ז אױב ביבין מ־ך (.לעלבע דינען פזן דיהאםעי דחמנזתדיקע ב־בער די ש״נע אזן אױפן בארימגק נ־שט געקוקט נגען :אך ״פ״ע־״), א״״ך ארױםגעגא; ז 13)1סל ו נוס פזן לעא־ װערט און או־ף דעם דערשיטערנד־ד־ ״5וז6 16) א1סז0״ פזן דאדגעלע, װאם ז״נען פארעפנטלעבט יע װארן 1919, בץ איך דעמאלט געװען דער א״נצ־קער א־ן מ־• א־ט. דער א״נצ־קע־ ה״םט עם, ,װאט האט באש־־בן ד־ ד־אמע פ־ן דער מלחמה ם־ט אן אוםבאגרענעצטן ,־עאל־זם. שפעטעד א־ז דער טאן. װעלכן ביהאב באנוצט א־ן ״פ״עד א־ן װעלבער האט געפונק ד־ א״נשט־מיקע םיספאט־ע ב״ אלע. װאט האבן עם א־בערגעלעבט אזן ,װאם ז״עדע אנש״זנגען ז״נע, נ־שט געװען פארשקלאפט, מער א־ע־ .־ױ־נ־קעד נאגגעטאן ארע־ געשעפטלעך אױשענוצט גע,װא־ן. לז־ט מ״ן מ״נזנג, האט דאם ז״עד ד־רנדעם בזך .־עםארקפ װאט טיהאט מ־ך או־ך אנגער־פן, נישט גע־אגט גארנ־שט :יש נישט א־ן ג״םטיקן, נ־שט א־ן מאראל־שן א־ן נ־שט א־ן נעשלעכטלעגן ז־ן א־ן נ־שט אױםגעבויט דעם געדאנק און נאנג םון ״פ״ער״ פארקערטז איך מוז א־ם מאכן דעם פא־װאורף, אז באטש םיא• שר־בעלע ־עקט ער אױף ד־ משינהד־ק״ט פונט קעגנעדם שטאנד• פ־נקט, באמ־ענ־־ק ז־- א־ט נ־שט אױפצװר״צן. אױב טא־קאזט שט״גט- א־בער ־־ ־..־ע־נעצן פ־ן ז־ץ באשטיממן צ־ל, באנ־צט ער ז־ך ל־בער ד־ט פ״נעט חומאר, מיט ל־יכטער א־ראנ־ע. װע־ט, דער א־בע־צ״גטער רעאל־םט, באװ״זט ז־ך גא:•; אפט א־ז מ־ט ג־ו־ם רערפאלג א־ן דער ־אלע פ־ן א װ־ז־אנער. אזז־ למשל, זעע־ מ־ר א־ט א־ן ״צ־־ט פ־ן ־ע־ קאמעטע״, ״מארערנע א־טאפ־ע״ א• ארט פאר ו״זן״, ״אנטרעק■:־. פ־ן רער צזקזנפט״, ״װען דעד ־רעמלער באפט דך א״ף״, ..װאינ־ע־בארע געש־כמז״, ״רער שטערן״, ״דאם פעלד פזז שפיגען״ אאז״װ. מער ב<ן אלע שר־פטשטעלע־ א-ז װעל־ נב־א און װ־זיאנער. -- א-ז אבער נ־שט ק״ן א־טאפ־םט. ער האט א־־ן פארגעזאגט. פא־• א״םגעזע;. ־אם א־ז אבע־ א ־עזז״טאט פץ ־עלטענער אר־ענ- טאצ־ע. פ־ן גרינ־לעך פארשט״ן ־־ קעגנװארט, װאט חאט־ א־ט געגעבן ר־ םעגלעבק״ט פאדצזזעז ־־ װ״טער־־קע לאגישע אנט- וױק־זנג פון ־־ אזדשטע:־;. ד־ע־ ה״נט איז פא־ װעלםן רער עמ- אנרי בארבים וועגן זיין װעגן די נייע א• א-ר ר״ד װעגן ררגם־ב־בער. טזז איר א״״סן ערשטן א־ט שטע־ז מ״ן בור ״־אם פײער״, װייל די ערש- טע קאפ־ע א־ז שדן געװען בארענר־קט א־ן יא־ 1915, אזן א־ז בארעפזטלעבט גע־־א־ז זזמער 19:6. עב א־ז אנגעשר־בן גע״אק אין ם־־יטעדשן לא״ זאר.־ט, װאוהין מ׳האט מיד צ־ם צודיטן מא״, צזל־ב א ק־אנקה״ט, צזגעט־־לט. :אב־עט ניז א־־ ורדער :עװע, א״בן בראנט׳ יא־ א״ האב פױ־בראגט צװ״ א״־ן-צװ<נציק חדישט. דאס בו־ א־ז ארױטגעגאנגען א־ן דע- צעמבער 1916. רי ערשבע אױפלאגע, ״אם רער פארלאג ..פלאדא־יאן״ האט אר־־טגעגעבן אזן װאט רי אקא־עמ־ע ..גאנק־ר״ חאט באשט־מט פא־ א םר־ז. א־ז געװען בא׳ גרענעצט א־־ף טז־זנט עקזעמם־א־ן. איך ב־ן ק״נמאל נ־שט געװען ק״ן >ט־ע:גע־ סץ א ל־טע ראט־ר-פ,-ז־ם־טטעט. םיהאט מ־ך געג־ג געבעט;, א־־דעד כיהאב מםב־ט גע-ען צװ ש״קן מיין בוך די מ־טג־י־ער םון דעו־ אקא־ ׳ ׳א-י ✓ ' * ד־ שנעלק״ט־, ם־ט .װעלבער כיהאב אנגעשד־בן רעט ראמאן. :עמט ז־ך רערפו;, װאם דער פראנט-ד־נסט א־ן ־־ גראבנגצ כאטש שטרעמרנגען •ז.ג>•