Literarishe bleter · 1931-05-15 · 20 (15.5.1931) · p. Seite 377

377 לישערארישע ב־־עשער ני-־• 20 (367) אן א־הגעה־ע־ —כן קװאל דדישן, פ־ן אדן־יט־ר, דאפ א•־ זזעפזי רישע וז״רקונכ האט זיך יא■1־ )ןז;״־.•;■;•*; אץ ..״־._ ר־ ראז־קע קוריטיר האט געהאט אן א־־טע־כע־־־־נ־עכן א־־נפלוט א.־יף;־ארט־ענגען צלי־טן טטורענט־- ־ענע אקט־ע־־נ ענ־נ־ט, פראגן, וי ־, טאצ־אלאגיע א־ן עקאנאד־־צע פראנ- ־א־ז א; ל־־ט װע־ט ארויט א־דגע דין א־נטעד־גענ־ן. א־ן די פר״ע ־ט־עהן פ־ נאראטאר־ע, אר1־ ב־אלאג, פ־׳עג ארודצור־רן נ•: ־ פא־1־ -ו• '1• ״ האבן א ט־ט־ען ז־־ן פאנטאטט־הזע רערצ״ לעמען• יטלין פון ז״נע ־ןנגטטע ל״נלעכע פ־לז־־ט־־ק״ט ער א־ז ע־נטט א־ן קע־ און טד־־דע־, א״נפאך א־ן ט־נטע־; ע־ נו־ ,לא־ה־ן עד ג״ט אוז געפ־נט ג,־״נן. ז־נע װא־נ־ערנארטטע גע־נױנטעט, ־י לונגען ז״נען עקזאטע עױלדערונגעז פ־ן טאג-ט־עגל׳־גנן ־/ינן, ״אט ־ערער דענט־ט זעט ־טטענױד, א־־ט ־־ך. לע־׳ט פערטאנאז־טן ־״נען נ־דרער, ,־ע־אלע א־ד־ט־טענ־ן. דעט נעטטן נ״־טפיל זעען מ־ר א־ן װעלט פראנטפ־לער נאלע־׳ע ״דעד ־טט־ערך, א־ן ־ער זאמלונג פ־ן ז״נע ״לא־נ־ע־נארע גע־ט־נ טעט״, לע־־׳נע ז״לען נ־שט לאנג דער־ט״נען. ־־ ־אז־קע נא״ע־1;־ נא - ־־;לא־ױדע ־טפע םון ז״נע קאנצעפצ־עפ. אנה״ננױק פון ן דענ־וט ם־טן װערק ״ױ צ״טפארשנױקע מא־טין״, װ״זט א־ו־ט װעדט שװאונג און או־טערגעװ״נלענע פאנטאז־ע. דאט נוך ״ר צ״ט-פארשנ־יקע מא־ט־;, דער־צ־נען א־ן ־א־ ,־״.׳*,, האט או־טגעהאלטז א מאטע אי־פ־׳אגעט. ־ועלט א־ז פון ־ע מאלט אן געװארן נאױמט, א: א״נער האט א*ב .., , א-ױ^עבע־ פא־א״טערע: נאױטט. י ױט אי צ:ר;אױ האנן זי נא־גע״־־גט פאר ז״נע נאװעלן סגז פ־נ פאר טדזנט ,װערטער. דאט א־ד גע־״עק צל א״נער פון ־ענע ענג־־יט־, נאפ־״ט נו ראנא־א־ דר־־ט־ק ־אר. ני־ שר־פט־טטעלעד, ״אט נאק־מע־ לעגעננ־א־ מאטער־עלע זא,־גז, ג־ט װעלט אפ ז״ן גאנצע צ״ט רע־ ל־טעראטג־. ־עדענ ־אר פאױעפנט־יענט־ ער צוד־ ארער ־ױ־ ,־אמאנעז ארן א ואמ- לדנג נא,״עלן, ,װעלנע ־אט פ־נל־קונ נעדט־א־־ף מיט יטפאנענ־־ד־ א־נטערעטי. מען רארף אנער נ־״טט פארגעט;, אז מ־ד געפינען ז־ך נא־ אל־ן א־ן דער טונקעלער נצח־ן-הקופר״ װאט האט ארו־טגע־־קט א מאטע נ״ע פ־אנלעמק, און ,־דל א ־צױםטיט־טעלע־ ז״ן אױג־נעל א־ן אודאפהענג־ק, נ־־טט־ אנ־טטדטן ז־ך אן ה־נטער-װאטער ־טט־־נער. מ,־ז ער ז־ך מ־ט ױ דאז־קע פראנלעמען רענענען. א־ן ־עט נרט שט״גט וחדנ א נער אלע ז־ינע קאלעג־. ז״נע פע־סאנאזיטן זאגן א־ט ארו־ט ױ אױג־נעלס טטע א־ן געלאגטטטע גע־אנקען. םע־ק צו ־ע לענק״ט, א־ז ודעלננ מ־ט ־ע־ דרא ׳ו׳ פון רע־ י־ז• דד״, ־. ״כן ב פוןי ז״ן נאפל־גלטער פאנטאו־ע, אץ רער זעלנער צ־־ט א־משטאנ־ זען ־־ ק־נפט־קע, עװאלהרנ־דנױקע נעטע־ע מענט־טה״ט־; א י,ו<" ־.״,״'־■׳, ־׳ו ׳־־־.־ ־׳׳1׳ י־ י ״<■ ־ י־ ו ג־־א־ױקער אנהענגער פ־ן ־עפא־מע;, א־ז װעלט א־ן ױע־ זעלנע־ צ״ט א שארפער קעגנער פ־• צלאנג און פארג־־א־טידוגג ז־ן פארא־ װעט ז־עדנטט פ־ן א־יף עמ־עצז ױ דער עט ״וי ■ן-.1-ער אדן נ־א• אטאקירן ד־עט ק־עג ענעדש *גדואנע א־ן אלע ז״נע װערק א־ז װעלט דער;עש־ר גאנטטט־ער קעמפ־ער. ז״ן מ־עטא־ א־ז - נ־ער אומגע־ר־נט־, טר־עפנױק שט־ענ־יק א־• ז־ ־ט־ענרנױק. מ װעלט נעלער א־ז ־טדאגיק, אנ־ער * הערנערס װעלם איז אויך דעד סחנר שיך דער גרויסער ,ייעלס• געשיכסע׳, װןןם *יז *ינערגעזעעס געװיןין *ין סאיש־ידענע שסראכן וז-ן איז ם*רש*-ײט געײ^רן *ין מיליןנען עקזעספלאר;. — *ין ײדישן איז װעלם־גע• שיכסע דערשינען *לם נ״ל*נע עו וי ,ליסערערישע בלעסער״. רעו. -ד, א־ז עט א אינטערעטאנטע פערזענלענק״ט. ניהאנ א־ט מקרנ ,-ע;, ארײנגעצויגן א־ט אין דער ארנעט, און ז״נע ארט־קלען האנן — ,־עגולער נאװיזן א־ן ״טאטערד״ רעװױ״. א־ן דעפ דאז־קן ז־טלרנאד האט װעלם געארנעט או־ך רעמאדט, -ק ז״נע ראמאנק האנן שוין געהאט ג,־ו־ט רערפאלג א־ן ער א־ז •ג-ן מער נ־־טט געװ־ק אנגעװיזן א־יף זשורנאל־טטישער ארנעט. א־ט א״;עלען װינט־ק צװ האבן אן א־ט װאו אר־יטצוזאגן ז״נע אומאפ ■ ־ענ־־קע ס״נונגק. ־טוין ב״ ז״ן ערשטן אדו־םטױט איז װעלט געװארן דער ,־אםאנ־טט ׳א**, נא״ יפא־׳ג א־ז געקומען פונקט אז־, א־נזער תקוסה; ז״ - ־ער רום םון ז״ן פארנ״ער — ד־פל־נג. טיא־ז באמת צ־ ךאה־ערן, װ־ אזו־ אזעלנע צ־װ״ אר־ג־נעלע שױםטשטעלער, װ־ ־־פ״־נג און װעלס, האבי געלןאנט באקודען אגינטטיקע או־םנאמע נ״ א-א אפאט־יט פובליק־ם, װי דאט ענגלישע. דער תירוץ א־ז, א־נטערז טע־ײ־ן ״פ־בליקוט־ דארף מען פארשט״ן נ־יטט ק״ן א״נה״טלענע :•אנע, נאר א■ אנטאד,בל פױ פארש״דענע עלעמענט;. טוף פארגאנגענעט יא־ד־״־נדערט א־ז ראט ענגל־שע פונל־קוט :א־צטאנען פון צװ״ עלעמענטן: פ־ן ײטטרענג-אויטגעמאטטענע א־ן א־־״ערעננטע, זאטע אוי צ־פר־דענע פיל־טטער. צו ז״ האנן או־ך?־ו ׳ו (;ענטטער א־־עאל א־ו :״ ׳■־ ־1״נ, ז״ן גרו־ט און ױנגע ש,װער-ל״ניקע געד.אט; ******* ***** אטפ־ראצ־עט ארו־פצ־נעםען או־ף זיך װאט מעו ״ו ר-. ענלעך צ־ דעד הו־ך-געװ־קט־קער, ג־ט-א־־טגעפאש״עטער פאר אט די מענטשן ם־ז ה״ל־קן ז־נטאג, ביל־קער פ־עטעט, פרוםק״ט, פאר אט ױ ל־ט מיט פאריטטארטע געה־רן. פא־• ער א־נטעליגענ־ן האבן .אנטשפ־עננױקע שריפטשטעלער א־ן רך פ־ן דורוה צ־נעגר״ט אזא ג״טטיקע נא־ינג, װאט זאל ז״ חל־לד״ נ־יטט ארו־טשטויטן פו; דער זאטער צ־סרירנק״ט און דו־קן בא״ע• באנױזץ גלײנג?ןױכט... פון דער צ־װ״טער ז״ט א־ז געװען דער ױנגער ד־ר. או־טערלעך דאט ױ ױגנט דך באצ־־גן צ־ רער עלטעתר גענעראצ־ע נ־אנגע- :־ק, האלטנױק זיך ״טטרענג אן ױ געבאטן פ־ן דער אלטער מאראל. >>-*✓- ***........* עקםיטטירנר־קע פאר ד* זיך אויך נ־שט אקעגנגעשטעי ראנ א״נג״ענױק או־ף אלע קאנװענצן א־ן טא־־נלטעדטער טא- ....ט צ״אלער ױטציפל־;. אויך ױ ליטעראר־שע נ״געױק״ט א־ו נע־עק ■טטא־ק געצוימט. עט האט אנעד א נלאז געטאן א פױי נ־־ע א־רעען האבן אנגעד״־־בן זיך צ־ נאװ״זן, ױ ראמען פון װ־טנ- שאפט האבן זיך ב־נ״־ענװ״ז אויטגעבר״ט, אנן ױ ױגנט א־ז ענר- ־1ע־ געק־מען צו דער איבע־צ״גינג, אז דאט לעב;, ױ מענט־ש״ענע :אט־־ און ז״נע א־נטמינקטן א־נטערש״רן זיך ז״ער פ־ל פ־ן יענע ״אל־־צ־ר־ק-םארזיםמע בילדעד, װעלנע מאד־ קארעלי, האל קען אין מ־ט הומפר װארד האבן פאר ז״ געש׳־ל־ערט. א־ן ױ א־נטעלעק- פ־־יטער ג״טט, פא״שלאפענע ענערגיע, האט א־־טגעלאנט ־־אט האט או־פגעװעקט -־א־פ״אנט ־עט מענטשלעכן שנל קיפל־נג, .װעלפ שאי ז״נען גע- ־ינען א־ן ױנט־קן םאמענט, ױ נארונג, װאס ז״ האבן מ־ט ז־ך גע• :־אנט פאדן ױנגן דיר, א־ז געװען געשמאק און קרעפט־ק. בױ אױ־נצ־ושטויטן ױ אלע געטעו־, האבן ז״ ק״ן םך םי נישט גערארפט אנ״ענדן. ױ ױגנט האט דערפילט דעם אונטעדשייר א־ן זעלבםט מ־ט- נעהאלםן דאט אומנוצ־יקע אלטװאה ארו־טצ־שמ״טן... ק־פליננ און שאי ז״נען שױפטשטזדיעד, װאט האבן ז־ך או־ט- '■עפיקט פון דער זשו־דנאליםט־ק. װעלט האט ם־ט דער דאז־קע־ ג־מ- נאנטיק. װעלכע עלאטטיצירט און םארפײנערט רעס יטױםמשטעלעד־־טן נ-יא״ענט, ז־ד װ״ניק אפגעגעבז, דערפאר אבער האט ער גענאטן פ־ן