Literarishe bleter · 1931-05-08 · 19 (8.5.1931) · p. Seite 364

ליטערארישע בלעטער נומ. (366) ױימ 364 א ה ר ן צ ײ ט ל י ן / ו ו א ר ס ע ײעגן ״דזשייקאב דזשייקאבםאך און אנדערע זאכן נעפ ק־נד א־ז געלא־ן דער מענט־צ א־ן ,ל־ א ק־נדער-באלאן הא־ט ער ד־ ערד א־ן זי־נע ־ענב. א־י דעױבער - סאדדכט־קי. א ל־אדע פ־נ.־ט קאנען אנהרבן ״קראבן ױ לעצטע זאבך... א ל־אדע נ־־נזט - קאנען ״פדאצז ױ לעצטע ה־לן״... א־ן נאך דעב אלעניעז - גלר־בן א־ן ״ל־ט־עראט־ר, י״־לנדר, מאק־לאטרר״? גל־־בן שליטט אבער אויט ,.גלויבז״• א־ך האב ט־־עד געםרעגט: רעלמ - אבער .־רעלכע? מענט־נו — אבער וועלנער? דערלו־בט״ז־טע מ־ד דא צו פױעגן־. ל־ט־עראטור - אבער ײעלבע? א־ן אט דער פאימדליױנג פ,־ן דער פיאנע ל־גט ־גױין - ױ ״א־ר װ־לט,-האט מ־ד אנומלט גע־נזױבן אין א בױװ ־נו. ני׳ גער. - מאבן ױ ד־טעדאטור מ־ט א קאפ העבער״... און װ״ד ראט א־ז אזוי, אוז װײל ״מ־ר דא־פן ז־ין נב־א־פ א־ן וױ<ק דעפארטערן״, - װעט א״ך ־ג־וין אפ־טר פאױטטענרלעך װערן מ״ן ווײטאג (ני־טט - ״פרעמדע, קאלטע נאנשאלאנב״): ...םיר םאכן און מ*ק די ליםעדאסור, מיר ממכן די קולםור נדם דער מאקולאסור, קינפט הײנט, קמסם סןרגן, םאלינמ״שמאלאנס, אין ס׳של$#ס אינזער גיש װי ין אלסער מוױקגנם מים אן **מכליקםן סמיסשיק אין רעי־ קאלםער ה*נם 1ו• ־׳ ״״ ׳! *•*•** -׳.״>״< י <י ״״יי > ׳ און א־צט .ג- -ס יו־זע־1 ר־י״ דער (ס י ף) צוױי פג־מער האט ע־ געהאט: אן עולם־הזה־־ק״לענגסלופט־קן (דעבנטב-־פמ־ל,;) א־ז א ג״םמ־ק •פאױנזנױקן. א־ז רער העבפמער, א־ן רענעשאנש הער צה צעוא־ באררז־ט־א (ר ׳*י! האט ל־ואצ־ע אן או־פבל־ק, באקװעמלעכק״ט אן גאמ, מװ ,־,! טן פג•: ־ו ׳ענעפאנפ, פא־ברעבן); אב-טמאד רװקא א־ו־טגעװ־זן א מיף םאר־טטענ־ענ־־ט פאר - אנו, טרעפטנ פאר יענער ״אי־ע־ערױ־טק״ט״, ױאט װערט ב״ אונז אזוי רעאקצ־ע אר״נ. *ו *זט־אױ דא• אזױ ••*ן• ,, ^*••■*• גרעפטע ,־ענעכאנפ־פא־־עע•־, רער א־טאליענע־ פאאד־. ער ,־ױזט אפ־דו אױף, אז פעטרארקא א־ן אנ־־ע־ע האבן, ױ־רנױק װעגן רער פרו־, אפט געמ־נמ העב ״אנן הוזבמ־ט״ א־ן — ױ העבערע רכמה... געװע, ה״שט עפ, מ־פט־קער און פ־מבאליקער... אבער גהזור לענ־גנ־. ־עדעד רעליג״עז־ט־עמ (מ׳רעדט דא נ־־טט אץ ערגע־־ן פ־ן דאגמאט־־טער רעל־ג־עז־מעט, נא־ פון דע־ ל־ג־עזן װעלט<עפ־ל) גײט ארו־ט פון דערזעלבער הנהה, װא־ דער נ־צ־טעאניזם: דער מענט־־ט איז עפעב אזו־נפ, װאפ מוז א־בערגע־ א װאב א־ז אינטעלעקט? א״ננטדעך :־ט האך אד־ן אױ,־ך ,., .־ו א־נמעלעקט <נ״טמ צ־נו־פמ־־טן מ־ט פא־נונפט װ - ב״ב ק־נבט־י׳ער װ־םנ־טאםמלער. נ־־טט :ל: נעונפ־בלזך׳מענט־ט <ן נ־צ־טע א־ן ז״ן נעױען א*ל ױ״־ אדב־ע־לאה - אדעק א־ באו - אי; מענט־ט — האב א־ :יז• 1 1 ״ ׳יי 1 ׳י ׳! צע ־ גענונפ־בלעך־װ־דקדעבדךמ. א־ פי־ן ד< •**•*•• •••■••■*• נ> **■* •••..*• ■ א י•^׳ <—^ <> < <י<■ ו ן ־*א:;אז •**•• י\•• >**• *** ״•** >**• *•• — ״אא״ ^*•ן י י־• <*׳*.4(ןן.* ^..4 צעױ־״ז ***** •* * < •>•< <•<■•<.■ ■••■••<•. -<' 1 <׳״<^<8--4 — <^— <> צ־ דעד; בלוט׳םאױגיםעױ. ״אף א־ז <•< <— ״— ס*<<■ •*1** ** **** <<״-4״ו ..״41 >??-<׳ ׳- **׳ ן די ••■**•— —<*■<** >••*<**<*•• <• <' <^״ <־ -*<-*♦ ■*•<■<<•••<<•• <* *•■■<•• _ *< א ־*׳- *! ל ־'׳! ־־ בד א כז ק טעלעקט, דער ״בלויזער״ .־ױבנ־טאפטלער -א װיבנ־טאפטלעבן, און דער בלו־זעד מ־במ־קעד - א ״מיבט־טן״, ב׳ה״בט אזא, װאב א־ז אפן און װאך פאד ־ענער פאקט־־טעד דעאל־ט־עט, ראב בױ אפ׳ צומ־ילן ־־ פון רער בלוםר־טטער רעאל־טעט, פון דע־ גע׳ ־מפענבמ־־טער אזו־׳גערופענע־ ,־ױ׳־קלעברךמ, באצ״בעגען מ־ר ז־ װ־ א־רעאל און א־ראצ־אנאל. אמת, אם־לו ראב איראצ־אנאלע מ־ז דורבגײן, אדער רװ־כלו־פן, א פאר :ג־עפ פ־ן פראבמ׳פ־בװטן, באמע געװ־־גטדעבן ״ױאצ־א״ (־.ױ־ן נ־־טמ א־נמעלעקט) - און ראב א־ז דער פאראדאקב םון מענט׳ט׳ לעבן ־טאפן נבלל. אבער ראם א־ראציאנעלע בל״בט אויף יענע פאר טרעפ נ־־טט ־טט׳ין - נ״ן, סידערהו־בט זיך און נײט װײטער. בא־ז רא א־ן אונז - יעקנב לי־טער. או־ף ־ענעב ל״טער רארף מען זיך דערד״־־בן צו -״ל־טע,יאטו,־ מיט א קאפ העבער״. נא־ װאב דען? או־ף ,־ױפ־ל א־ך גוםא ־טטעק נאך א־ן םהם־ ל־טעראטור - האב א־ך םױנט טאקע ז־ך אלי־ן או־ך. א־ן אזױ דארף ז״ן, װארעם עס ־טט״ט: ״ונערת הרע מגךבך״• ״.־בע,־ת״ - פון זיך און םון דעם בתדער׳מענטש. און דװקא דורך ם״נטשאםט - פ״גט־טאפט א־ן גזףכגען פון ל־בע. דעדדז־בט צי זאגך מ־ץ העלד דזש״קיןבםאנס ״פ״נטשאפט״... אמת, יא־ך אל־־ן האב מ־ט ־א־ן צוױק אפדאב־דט, אזו־־צ־ר זאגן, ױ צ״ט, זיך באג״םטע־ט פאר א־ר אפאקא״־פט־ש׳מעב־אנ־־טעד;אטוב׳ עװאל־צ־ע. או־פשטאנר ק;מ א־ן אויף װ־פ־ל ק־גבט דאדף או־פה %•^** ••***•*>״ ס•* 1• \ *?< ן א:־, געג־רונג, אפד״קענ ױ ״װעלט״! אוי: װערן ממ־לא. ז־ —>*—* £*•* פימניש. ־ועלט־מלתמות, ת־ב :אד .דעק ױארעם אז נ־שט — װעט זי רדב װעט - ר ״וױ,־קלערק״ט״ א״ע,־ע - ז־ך ױ א״גענע ױאלפ־ש צ״ן. א־ר האט ראך שו־ן ד־ וױ.־ד,לעבלךט פון שאג־ה״זער, פדו־ען־הא;, .פערמ-אנענמע רעװאלוצ־ע״ א־ן מארר׳טעננ־ק! טאקע געשױבן נ־שמ וױ א־: ״דזש״קאב׳דזש״קאבםאן אן א־משודױקע,־, גלאט׳אזױלקער, ד־טעראטו,־ענער ״שפאב־/ נאר װ־ א ר־אמאט־ש׳באמ־ױשע ״א־ענ־נ: קעגן אמ דער ״װ־רקלעבק״ט״, ױאם װאקבט שו־ן א־בער אדע געשפענבט־ק״מז. ״רזשײ־אב דזש״׳ קאבבאן״ א־ז - א משל (א־מלעכע ה־אמאט־שע ש־אפנג א־ז - משל,- ״אלראב פארגענגלעכע א־ז;א־ א גל״בענ־ש״). און דער משל ואגט; א־וי .װעמ ראב, אזױ םוז ־אב.אױבזען, א־ר װ־רקלעבק״ט־ פארערער א־ן ערױשדךט-באגערער, א־־ב ױ ״ב־זנעב״ װעלז װ״טער אזו־ ו ײ ,־ױ געגאנגעז ז ױ ע־ד װעט אװ־ לאנג און אזױ בד״ט א־ן דעט א־ן א״ז ,װא־ילן, זוניקן טאג - ״זונ־ק״ ז־ך םלאצן װי א ק־נױעד באלאן... װארעב װארהאפט־ק: צופ םשוגע־