Literarishe bleter · 1931-05-08 · 19 (8.5.1931) · p. Seite 360

ליםערארישע בלעםער נום. 19 (366) זײט 360 נערן פארלויף - אדעד, וױ אזד ד אנטשטײט. איך םי־ז נישט דאם שטיגל-נילד, נאר וױ אזױ דער טראצעט סון רעװאלרציזןנידדונג אנטשטײט אין דער םאטע. - טעכנישז נײן, נישט טעכניש, נאר זזי אזד דאט נילד םרן תר רע- װאלוציע װערט קלאד אין תר מאטע. ױאם בוך איז שרז כםעט פארמיק. לײתר שטײט מיר נאד צו כארפיגונ: די בינליאטעק אין קאנטטאנטינאפאל״ - ער צוקט טיט די אקטלק. - אײער בוך ״מײן לעבן״ האב א־ך געטראפן אוםעטוש א־ן די שױ-פענםטער אין םראנקרײך, ד״םשלאנד, איטאליע און אויך ױא א־ן טערק״. אין צוזאםענהאנג תרםיט ורל איך א״ך פ־עגן: װאש טוט א שדיפטשטעלעד פון א קאלעקט־װ־סטישער װעלט-אנשזױנג ם־מ ד הכנםות פון זײנע װעדק. טראצקי קוקט םיך אן דע,־שטו־נט, און זײן ליפ ציטעדט א ב־טל בײז: ״דאס איז אינערהײפט אינדױדדועל נ־שט מעגלעך צו לײזן, װען םיהאט ז־ך םארגענוםען א גרויםע איתע״... ז־נע אדגן קוקן װײם פאררם, און סיגליט אין ז״ נאװאוםטזינ־קער תרפארונגם• שטאל־ן, דעד שטאל־ן פון א םענטש, ,זעמק םיא־ז אנפארטרו־ט געװאדן ד דינםט פון א גרדטער ז־אך. - אבער - פרעג א־ך װײטעד - קעי םען נ־שט אםאל דעם;אםען םון א״ע־ בוך ״מײן לעבן״ שלעכט פארשטײן אין זין פון א אינדװ־דואליסטישער װעלט-אנשוױנג?... אפילו גאר וד אן;אנ- גדיף אױף תר קאלעקט־װיםטישער װעלט-באנעטונג - ענלעך צו דער פאדגעטעהנג פון לענ־נען אינם קךעםל-מאװזאלעאום, - קעגן װעלכער א־ר זענט גראד, אלם קאםוניסט, אזו־ שארף אדדטגעטראט; א־ן אײער בוך? טראצקי ענטפערם נישמ, און איך דים גלײך א־בע,־: און װי לאנג גלדבט א־ר, העד טראצקי, װעט איר נאך םוזן םאר- בלײבן אױף תס דאזיקן אינזל? ״- דאם איז םון פיד פעהענלעך נישט אפהענגיק, דאם א־ז אפהענג־ק פון ד געשעענישן איז רוםלאנד. ה־זת װי ד מערקישע רעגױדנג האט דך איבעחריגט, אז איך בין לא־אל, באקום איך ב־כעד און בדװ פאר מײן ארבעט. ם־פ תר לופט-פאםט ג״ט עם דער שנעל״. און װען א־ך םדעג א־ב װעגן ז״ן פרד און זון, שװי־גט ער. אכעד דאך װי םיל שװערער א־ז צו פאיטראגן דעם גלות אן דע־ פאם־ליע.... איז ד םאדשיקונג פאר אײך זײער שזערז ״- װען כ׳האב ביכעד אין קען ארבעטן, בין א־ך שטענדק צופדדן״. דא א־ן טערדף - באזונתרם א־ן אנאטא־יע - האב איך זײעד פיל עלנט און הונגעדקע םענמשן געזען, אוטצוםרידנהײט. נרמ. ״- יא, פדער א־ז דאס א־נזל נעװעזן פאר דער עלד-אנםער װעלט. א־צט איז דא אלץ פארארעםט. םיפלעגט דא אםאל זײן א גדוםע באװעגונג. איצט םארנעםם םען דך דא בלדז ם־ם פיש- פאנג״• - א־ד האט ליב תם פיש-פאנג - ״- יא, װײל איך קען דא נ־שט שפאצירן - ד בליקן באלעסטיקן מיך. תר פ־ש-פאנג א־ז א געװיפע אויםלאדונג, בא- װעגונג - נישט מער״. - זײן בליק א־ז נעװענדט צום פענםטער, צום אװנט-הימל. - הער טראצק־, איז נ־שט אםת. אי תר ז־ן סון אלע ,־עװאלוציעם איז און בלײבט שטענדק - דער םענטשי עד קוקמ םיך אן, גלײך וױ פארמאטערט: - ״יא ״יא!״ א־ך שטײ אדף, ער או־ך. ודתר א קורצער םארנײנ, עי בא• גלײכ מיך ארדם. םון א פאטעל ה״בט ז־ך אדף תר םעקרעטאר, עד שדו־פט צו א פילםעדער און שטעקט זי ארײן. האט ערימ־'ט- סטענאגראפירט? טראצקי נעםט א צ״טונג ©ינם אויװן, פארנײגט נאכאמאל לײכמ תם קאפ א.ץ גײם צודיק אין דן צ־םער. לא־ד און אז ער א־ז ״הרף-פעיק״. םיז־נען נ־שמא קײז כאראקטעדן. קראםװעל א־ו געװעזן א״נער. או־ך ראבעםפ־ער. לענ־ן א־ז א־ן ־א־ 69*1 געשטאנען א־ן ד פאדערשטע ,־ײען: פ־ן דער דעםאקראט־ע״. - א־ר אנע־רקענמ ד פע־זענלעכקײט? ״- דרכאו־ם. אדך קא־ל םא־קם האט עכ אנערקענט י נא- ט־דלעך״. - םיא־ז אםאל געװארפן געװא־ן ד פר־אגע, אױב לענין װאלט נישט דורכגעפא־ן תרך ד״טשלאנד, צ־ װאלט אויםגעכראכן ד תװאלוצ־ע. ״דאכ א־ז א פוםמע פראגע. תר ציל טוז .־ײף זײן. דער פ־רער אױ דאן שטענדק פ־א־אז. ד פא־ט־יעז כ־לדן דך ז״ער פי,־ער. ם׳א־ז קײן צװ־־םל נ־שט, װאם ד סאציאל-דעםאק־אטן האבן נ־שט ז״ער פ־תר, ה־נםעד װעלכן ם׳זאל שט״ן ד צ־קונפט. ט־־ל זאגן אדך: װען קעתנםקי װארט געהאט נאך א ט־אפל שכל א־ן קאפ, - װאלטן ד באלשעװ־קעם נ־שט געקומען צו ת־ םאכט. אבער נ־שט דאם א־ז ־אם םראבלעם, צ־ ער װאלט געהאט נאך א טראפן שכל — נא־ דער פאקט, װאם ד בורזשואדע האט ז־ך ארס- געקל־בן אלם פ־תר א קערענסק־ן... דאם תצײדרט װעגן זײ אינם פידער תרקענט םק ד באװעג־נג. פונקט וד םיא־ז ד םעלעקצ־ע ב״ ד זדות. לענ־ן א־ז געתזן - פארשם״ט ז־ך, אויף אן אנדע־ער פלאך - א לדטעד. ת־ פראטעםט א־ז געװעזן ר״ף א־נם פדא- לעטאדאט. נישט .ד ב״ ת־ םאצ־אלדעםאקראטיע: א־ך קאן או־ך אנדעדש... פאדקעדט - נ״ן: דא ־טט״ א־ך, א־ך קאן נ־שט אנ- תרש• דאם א־ז ד פאדמ־ל פון ־עד פעדםאנענטער ,־עװאלוצ־ע״. ד זון א־ו אונטעדגעגאנגען. דער ה־מל - רדט. ״- צום בײשפ־ל - הרבט טדאצק־ וױדער אן - וד אזױ כאדאנדלט דער ארבעטס-ם־נ־םטער ד אינדע-פראגע. םאקדאנאלדם א־נדע-פאליט־ק א־ז ש־עקלעך: אבע־ דאם אל־ן ג,־״ט נאד צו די גרו־םע אפ־עכענונג, תם עלעמענטארן פ־אצעם. באלד װעט אל־ן ד־ף ז״ן. אל־ן צװגעגרײט. עם פעלט נאד ױ - ער ז־כט ־אם װארם, דדיט דך אוס, ענדלעך ש־י־ט ע־ או־ם - ״װא• וא...״ ״ד שט־ם״. ״- ־א, ד שטים - סיפעלט נאר ד שנױם, װאם תפט, װעקמ, ז־ םוז זײן: זי װעט ז־כעד ז״ן: ד שט־םי״ ער קלאפט עקשנותדיק ט־ט דער פעדער אין ט־ש. (״װארט או־ף, תפט אונז ד שט־ם״-א־ך מוז אונטערבאװא־םטדנ־ק טראכטן װ־עגן דעם פאר-באג־נע;). גל״ך ג־ט עד ם־ך א פרע;: ״- װאם םאכט ל־דנדארף?״ - ער פרוװט צו כ־לדן א־ום ז־ך עפעם א פארט״? ״- א װ־נקל־פארט־?״ - דאט א־ר געל״ענט ז״ן ב־ד: ״װעלמ קדג דראט או־פן ,.׳* 1 ייו -י ו טראצק• ענטפע־ט, אז נ־שמ. - װען ם׳זאל א־־םם״ק ז״ן פיקם-א־דעע װעגן ד ־עז־־ט;, םאםאנען און ״דן, בל״בט ז״ן בוך א ת־שטױנענדי־ע־ דאקוםענט. ״- װעמען האט ע־ ה־נטער ז־ך?״ <ד פארם־ל־תנג קאנםטעדנ־רט מ־ך א־ן אויגנבל־ק און א־ך קען נישט געפ־נען ק״ן ענטפע־ - דאם ה״םט: נישט װער ער איז, נא״־; װעמע;_ער ד.אט ה־נטע־ ז־ך- מרא־צק־ ױ־םט א־בער ם״ן שטילשוױיגןו. ״א־ן ענגלאנ־ אױ פאראן ד םעגלעכק״ט אײף א שטארקער איבע־קערענ־ש: איצט א־ז זי פארהאקט. םידאט אל־ן דערצו געטא;, אז ז• זאל נאך םער קאמא- ־ט־אפאלער ז־ן, פ־נקט װ־ איז ד־םשלאנד״. , עד װ״זט מ־ר ם־ט ת־ פעדע־ אױף א פאר םאנוםקױפט;: ״א־ך ת־ טאקע פארטיק מ־ט א נ״ בי7". - א־ר שר״בט א נ״ בוך? ״- ־א, א־ך שר״ב א װע־ק װעגן דער רעװאלוצ־ע״. עד נעםט א־ן האנט אר״ן א פילפאך ם־ט ט־נט קאדעג־רטע שד־ב- סאש־ן-ז״ט. ״םיז״נען פאראן צװ״ א־פנ־ם פון באוױ־זן ד תװא- לוצ־ע: ע־שטנם, וד אזױ זי שפוגלט ז־ך אמ א־ן תם רעװאלוצ־א-