Literarishe bleter · 1931-05-01 · 18 (1.5.1931) · p. Seite 340

ליטערארישע ברעטעד נומ. 18 (365) זײט 340 יעקב באטאשאנםקי . בוענאס איירעס שרמון דעפקעס און דזשוסעפע מאדיא ד ע ר צ ײ ל ו נ ג ז״נע דדײ טעבטער. א םשדגעת סל׳עגט אפיליד :*•טט-זעלטן פארבלאנדזעוען צו א*ם אין רדז/ אגער פון א םשזגעת צ־ א םשוגעת א*ז דאך א חילוק. ער ד.אט דך אזש אםכעװ־שט דעם קאליטן שװ״מ װאם האט אים א־וינצעשלאגן םיט אגגטטן אױםן שטעק... צום גליק איז אגגעדן־מען היים םעם־עם, אץ שלפון האט זיך איצט מדדה געודען. ״לאגג לעבן זאלםטו - האט ער . אים געזאגט - װאם דו יי־ט געדךמען. אז מען ט.־א:ט אל־ין, איד װי עם װאלט געװען פינםהעד אין שטוב, און אז עם ד,ימט אריין א מענטש, איז װי םען װאלט אנגעצונדן א ליבט״. ח־ם האט גוטרוטיק אנגעקוקט שלמונען, און די צודי קיילעכדיקע באקן, װי די עב-ל, האבן איט געש״נט. עפ האט דך געדאבט, אז עד ק־קט נ־שט ם־ט די אויגן, נא־ מיט די באקן. אים איז נישט געװען פ־נסטעד אויך, װען ער איז געװען אלײן. שלמון האט אים אנ- געבאםט בײם לאץ: - זאנ מ־ר נא־, חײם, װי מײנםטו, אן איטאליענ״גוער ש־גע•; קאן זײן דע־ דװג פון א ײױשע־ טאבטערי ח״ם האט װידער געקוקט מער מ־ט די באקן ,װי מיט די אויגן און געקלעדט, אז םיװאלט געפאםט, אז ם׳זאל דין פארקערט, ער זאל שלמינען שטעלן אזא קשיא. ״איך װײם - האט ער געזאגט - א־ך וע דא א םך ײדישע טעכטער לעבן מיט א־טאליענישע מענער, א־ז דאם מםתםא מן-השם־ם״. שלמון האט א צי געטאן די לישן. און ד א־נטערגעהאקטע װאנצעם האבן דאםמאל געק־אנן א ב־זן אױטזען: - אז מען לעבט, א־ז שוין מןיהשסים? אלצדנג, װאם םענטשן ט־עי, איז מן-השמ־ם? און מבוח עבױזת? װעסט דאך שו־ן באלד זא־.;, אז ד ײדשע טענטער, װאם זײנען רחמנא-לצלן זונו־ א־ן האבן א םך איטאליענישע, שפאנ־שע א.־ן שװארצע זװוג־ם, א־ז דאם אויך מן-השמים? חוים איז ברוגז געװארן, װאם דער שװאגעד מוטשעט אים מ־ט קש־ות, װעלבע דנען נישט פאר דן קאפ. ער האט א־ם גע- װאלט אפז־דלען, װאם ער לאבט פון אים, װײל ער א־ז נ־שט ק־ן געל־ערנטער, אבער געענמםערט האט ער מיט גוט;: ״ם־ן װאנען ק־ם א־ך צד װיםן אזעלבע זאבן? םו־עג מיך עפעס ג־ינגעדס״. שלמ־ן האט געב־םן ד װאנצעם: ״איך פ־עג דך: װי װאלט געװען, װען איך מיט מײנע טעכטער װעק מיר פארװארפן אין א לאנד, װאו עם דנען קײן ײק נישטא, װאלטן ד טעבטעד געדארפט פאר- ז־צן?״ - נײןז - האט ח״ם או־םגעשדק - דאם װאלמ ש־ין ־.אט אלײן נ־שט געהײםן, דאם װאלט ראך געװען קעגן שט־־גער פון דער װעלט. שלמ־ן האט שוין מעד נ־שט גע־עדט און זיך גענוסען נער- װעז צו באבדען אין דער פ־נסטעד מיט די אייגענע געדאנקען א־ן ע־ ד.אט דך פאדטשעםעט אין זײ אזױ װי פלאקם פאדטשעפעט זיך אין דערנער. ־עדן האט שלמון געקענט בײקוםען, :ישט נאר דעם געזונטן און ברײםן ח״טען האט ער, דער טרוקענער ישלמו;, בםדר בײגעק־טען, נאר אפילו דאם געזונטע װיינ, װאם איז אלע- מאל געװארן גרעבער און האט גענעםן מערעד און אדך ד זין, װאם זײנען געװק געזונט אײזן און האבן פארדנט א סך, האבן <ם ו ף) א־ן שלמון איז יעװען געדעבט. ד דאדע דדי זין פון ־עם ־.,־אבן א־טאליענע־ דנען באלד חבר געװא־ן מ־ט ז־נע דרײ טעב- טעד. פדעד האבן ד געשמועסט צוזאמען און דעדנאך ז״נען ז״ שױן געשטאנק פאדװײז באז־נדעד. יעדער מ־אוםער בודר האט זך או־םג־עװבט דן מ־אוםע מרד. אלע בת־ױם זײנען געװען לאנג א־ן ־א־ און שװא־ץ א.ץ ד לענג א־ו בײ יעדן געװען א מאדנ־ע. ד־עד גאנצ־ער קערפער ב־ז ד פ־ם א געװ״נלעבער, נאד ד• ם־ם — אומ- געה־יעד לאנג. א־ן ד דא,־ק~ט א־־ או־ך נעװען א מאדנע: םהאט דך געדאבט, או אט-אט װעלן זיך ד קערםערס איבערבדעבן א־ן ז־ך קדשלע;. א־ן ד שװאדצק״ט א־ז ב״ ז״ א־יך געװען א מאד- א־; געבד־בן ז אפגעק־אבן א״ רי א־־־עדיטטע ד,ליט אי * < ׳• >•׳* י־ט: פארקע,׳ רק דנעז געװען די ט ייע• און <4| ס 1< גע ב״ ז״ ד :ידעדק״ט אױ אזן ,־ױיםע. גראבע און נ־דער״קע׳ נאר ד נ־שקשהדקע קערםערם :ט זיך װען א־ן ד פים דאג יעדצו געװען צ־ט״ און ז״נען ד דער פארענדקט האנן דך א װ״בק ז״ערע האט געהאט ד־ דײטץײט ד קלעצער. גדאבע רױ;אט קל״עץ. אלע האבן ז״ געו ***** באדעקט ער געװען א*ל ד א: קל־־ען א־־ף ד פנ־מע־ א־ן א־־ף ד הענט. ד או־גן ז״נען ב־■ ד־ בהו־־ס געװען שװאדעע, ערנסטע און ברעגענדקע און ב״ ד מו־דן - גד־ע, שטילע א־ן שמ״בלענדקע. אז שלםון האט געקוקט או־ף ד דאדע בחודפ מיט ד דקע מ־י־;, װאס זײנען געשטאנען א־ן ד וױנקלען און דך געשושקעט מער מ־ט ױ נופים, װי מ־ט װעד- טעד, האט א־ם פלוצים א בד געטאן א געדאנק אין מ־ת אז דאם ז״נען דד־ זױיג־ם. ד דאז־קע סדבנות ז״נען פאר די דאז־קע מזבת־ת. גאט אלײן האט או־ך בעסער נישט געקננט אויסקל־ב;. פא־ אזע־1- :ע טדקענע בחױים ד,אט מען געדארםט ארםכאליען אזעלכע װײגע פע־־יגעס און פאר אז־ילבע גראבע דױק האט מען גע־אדב-ט או־םצ־ען א־עלבע דא־ע שטעקענער. זײ װעלן ז־ך צונדפמ־שן און מ־ט דער צ״ט - אױםגלײכן... שלמ־ן האט ז־ך פין ד דאזיקע געדאנקען אױפגעכאפט מ־ט שרעק. און װא־ א־ז - האט ע־ זיך געקלאפט א־ן שטערן א.־ײן - ײד און װאו א־ז נישט-ײד? אבער עם האט זיך א־ם װ״טער גע- באמבלט א־ן מ־ת אז םיא־ז פא־ט־ השגתד, א דוינ מן-השמ־פ. װא־ .־עם עב אױ ד־ ־אך גא־ צו הידושן אויף דעם בוראם נ־ס־ם. שטײעץ בהוד־ס מ־ט מױדן און דיק, באטש ד מוידן קאנען נ־שט ק״ן א־טאל־ענ־ש, ד בת־דם - נישט ק״ן ײדש א־ן קײן שפאנ־ש קאנען ב״דע נ־שט. און מען רעדט, מען שטעלט דך נ־שט אפ און מען פ־עגט ז־ך נישט־ איבער. און שלמינען א־ז םילוצ־ם געקומען א־יפן ז־נע;, או ער א־ז עפעס א ״־ פון פאר מתן-תורד״ א מ־ן לוט, א־ער :ית און עס א־ז נאך .־עבט :־שט־א קק ײד און ק״ן נישט-״ד א־• מק מוז חתונה האבן םים װ־עמען גישט א־ז. והא',ײא־ד.: ד טעבטער ז״נען שױן בײ אים א־ן לאנד א פא.־ ־אר און ק־־ן א״ן ־־־־שע־ בתיד ק־מט גישט. און אז עס דךמט נ־שט, איז דאך א ם־מ;, אז סיידז נישטא, םונװאנק-זשע אױ געדרונגען, אז ז״ דאדפן פארז־צןז שלמ־ן האט ז־ך נאך מעד דעדש־אקן פאר ד א״גענע גע- דאנקק: נישט אנדערש, אז עד איז געװאוץ עובר-בטל, װא־עם װען ער אױ בײ ד געדאנקען, װאלט ער ז־ך נ־שט גענומק א״נד־דן, אז - ד,־״ א־טאליעג־שע שקאצים זײנען דער זױוג םן-השם־ם פאר