Literarishe bleter · 1931-05-01 · 18 (1.5.1931) · p. Seite 335

זײט 335 ליטערארישע בלעמער נום• 18 (365) װער איז שזלױן) קענן די בר״שע - ה־שהאד״טע גאבן *־ן ״פאדא״? זײ אלע - די יטעפם;? די געםירטע, שארב-ירטע אזן צעזײטע, ודיל סא־ױארלאזטע, פארהאטענע? :יין!! דא קאן זײן שולדיק נאר די ואנסירונ־,! און בעת ױ אנפיחנג צײלט אידע פאדינםטי, מאנב איר?זבר, זובט דזאס איר קומט, ד־נצאלט זאל איר זדערט;ע• דאסטן װערן ם־ט דער ג־ײש םון םאקטן, אבע־ ״װילנער טחפע״ א־ז ניט קיץ םאקט ״װילנער ט־־פע״ א־ז א שאטן ם׳־ז א צע׳ יטטערטער געשעענ־ש, װעלכע די אנםירונג האט אוםבו־דםניר״ד־ק םאו־ניבםעט. םארניכטעט, םאחט־ליקט מיט דער ד.אנש שון א ,יואנ״ דאל, אן יעדן שם־ר םי; פארשטענדעניש םאי ױ םינדטטע זוי׳ רעי און םדנקן םון טאלענט און ק־נםט. ניט מאזאר, איו דע־ אײנציקער שולדיקער, אבער מזאה איז דער איינציק ביים רודער געבל־בענער םירער, און אליין זײנע שולדן זײנען גענוג געװען צו דערם־רן צ.־ דעט, ,דאפ א י ז. * * * ז-נען אלע, דאס האנל דען עס א־ז געהאט ױ זביה צ.; טחיםען און צו ברענעז אחס דער טרוםע - םאריןונט! םמתמא, דארף אזו■ זײן. םזאה איז דער זיגער. רעבט אויף זײ. רעבט או־ף אונז. ״ױגער םשסט מען נ־שט״. װעט ער ברענגען נײע או־םפיחנגען, װעט ער האנן זײן שכר, װעלן א־ם לו־בן ױ טעג, װעט ער צ־־לן ױ יארן םון ױנע - זיינע, זײנע - גל־קן און םא־ד־נםט;. אבער ױ דוילנעד טדוםע האט צז קיין ױביליײע; ניט דעד׳ לעבט. אבער אירע שאטנס זאל מען לאזן ־וען אין ױ טרױעריקע דאמען םון אומקום. און זיןל טען ניט װאגן צו ש־טן אױף ד־ װאונדן ם־ן לעבער־ק־ םארשאטענע קינדער םון ײױשער קונםט דעם זאלין םון אזא ם־ן צ־נ־זם וױ ״דנל םון דער װילנער טחםע״. ױ ״וױלנער טחםע״ יונלט נים - ױ װילנער טרופע איז א ״װילנעד טחפע״. זאל א־ר אנםי,־ער םײעק דאפ רעבט או־ף ױ נענזגםיםלעך, און זאלן אים ,דא־־ל באקומען ױ ירכן םון ז״נע שםזדה. אבער טרעטן אויף טרעח, ,־ױ־ל אח־ם א־ט עם אלעטען פא־; נאנצן ״עסק״ װ־ םאר נעכט־קז תנן - סיא־ז צוםול אויםטו םאר דער םיל־געשחװטעד אזן געפײ״ ניקטער ײױשער קולטור<אט.. װ*ר*ע, *<ריל, 1931. אבאזוך בײ לעוו טראצקי אין זײן װילע אין טערקײ אין קוםענדיקן נוםער ״ליטעראריעזע בלעטער״ קוםט $■; אינטערעםןןנםער ןןרטיקל םון באװאוםםן דײששישן שריםםשטעלער טרי׳ן טאן אונרו װעגן זײן באװך פײ לעװ םראצקי. אבער צװײ אױגן, װאם קןקן נעה דאם געװיםן א־ז רײן, און ■•אפ לאזן דך אראם בעת ױ הענט ױנען ע,װלדה באגאנגען; און י, בחסמ, װאו עם דאדםן צילן ױ שםיזן םון ק־יטיק אזן םון בענות און אן ארט אױםצינעטען שםײן - ױ אױגן, ױ ברוםט <; דעד שמיץ״פונקט איז נעװאדץ - ם. טאזאד״ בראװאז װאױל צו איםז אין ױ ד אטית - זאל ױן א־ז ױ 'ארבעים ,־א־בע אמור,: א־ך בץ דא ניט ק״ן אפשאצע־: - םון זיין אױםטו ק־מש א־ם שכר, אנערקענוע, א ק־אנץ, א קארםן-ק>ןם און אלע נוםית לויטן םדר פון דעד םײערלעכקײט. אנער מאזאהן, םעחענלעך מאזאהן... ודאס, אבער, הײםט א ױגילײ םון דער ו וילנעד טרוםע? עסן לעקעך מ־ט בוףזנםן, בעח עלמיה און אז־א״ נעמי און •נ־טײן, װאלטער און קאװאלסקי און נאכבוש. אזן קאױםאן און טאנץ שג־אור און ג־אפנארט־ און בלוםענטאד - א־ן װער נ־ט, װע־ :־ט םון ױ אלע אץ םון ױ •יחיױם, װאם האבן א־ן ם״־יױקע לײדן געבלאנדזש־עט דורך דער אפלה פון התחלױ, קשזה - אלע ליגן צעשםליטעחטע און םארװאגלטע און צעשמעםעדטע אונטעד ױ דירער םון שיקזאל - את ךער אנפיױער ג״ט באםוצן ױ טרופע ביט ױ ליךבערם םץ :צחון? נצחון - ,לעמעס? נצחון איבער װעמען? איך נדין לחלוטין ניט, אז םון יענע צעשםלים־ע־שע האט דער עם איז - קןולעקטיװ ארע־ אינױװיחעל - מער רעבט זיך צד חםן אין גאס, אדער א־ן דער געשיבטע ״װילנער ט־זפע״, ד־ עם האט םג ם א ז א ד״ און איך ם״ן, אז םאזאד,ם ״,־ױלנעד ט־ופעי א־ז - צום אומ־ליק און צו דער חרםה פון חר און םון פאלק:- ־אם אײנציקע װינקל אץ דער ײױשעד .ױעלט (אויםעד מם־זדא ואטנםארבאנד), װאו עם װערט קלטוװירט במז (א דאנק פאד ־עם:> אן ערנםטע באצלונג צו םראגן, צד א־נהאלט, װא־ טען צאםלט זיך :־־ עםעס, לױט ד־ בוחמ (און ױ כ־חוה וײנען :עבעכ־יקע:) צו שאפן• אבער ״ױבילײ םון דעד װילנעד טדוםעץ״ בעת עלמי־ ־ג־לינגמ טרערן? בית נאכבוש - אומגעהובלט וױ צז ױ ששת ־מ־־בראשית םון ״פאדא״ - דנגט סיטן םא־׳צעם ומיחת און .כ-<• צעװעט״ דעם ״קעלעמער״ אין פארװאגלפע ישזב־ם! בעת ם־לאװ :־ים זײ שפ־ודלדיקן טאלענמ א־ז א ״סטארל״, װײל קק טעאטער־ קולםור איז ניטא - די סידער פון די ״װילנער־ האבן פאר זײערע יארן אלע אירע שפורן פארםיליקט, ל-לםױױרנױק םון אירע ערשטע טעג מער װי ױ ואך - דעם אגקלאנג: באנקעטן, רעקלאטעס פײעדלעכק״טן - אויפן ב־קם־ר פ־ן דער אדוסיקער אווםפאראנטװארטלעבקײט, נעשטיצט אויף דעע װאם ־ץ האבן ליב ארײנצוכאםן א דצוננ .מ־ם א דעד״ םיט א רעזא׳ ־■<״ע. װאם אחט עם די? ■װאם קאסט עס זײ? א ״ױביליי םון דער װילנער טדוםע״?? בעת ױ טחופע א־ז צעתאקט אײף שפענדלעך?? װעט עםעץ זאגן, אז ױ ,גזילנערי ױנען שזלדיק? יא, מםכים: ״שולױק״. ניט םארשטאנען צו צרטען ױ עגאצענט- ־י גוע קאפריזן און אומז־ניקע אםעטיטן. אבער װער איז שזלױק קעבן דער שטאלצער, פײנער, םרעב־ ב־קעד אידעע םון א באגאבטער, באזאפטיקעד ײדישעד טעאטער־ דג־פחה??