Literarishe bleter · 1931-05-01 · 18 (1.5.1931) · p. Seite 334

ליטערארישע ברעםער נום. 18 (1355 זײט 334 שעד פרעסע א־ז אפגערעדט, אלע באצײכענען זיי וױ קינפטלעד סון הויכער קװאליטעט. איצט טרעטן די אויף אין עמלעכע קאנצערטן אין רעכטן מיטן פון נױ-יארקעד ״וױיס; װעי.״, ר־ה אין םאמע האו־־ן פון בראדװײ. לױט אלע װארשײנלעכקייטן װארט זײ דא אגדויםער תר- פאלג, װעלכן ז״ פארדינען באמת זײעד ערלעך. ױ אינטערפרעטאציע. װאס אלא לילית גיט דעם ײרישן ליד, די מעםאק װי אזוי זי זינגט, זײנען גײ, אױגינעל און טיף-קינסטלעריש. אױך װ.;אדיק א־ז פאר די לעצטע עטלעכע יאד שטארק אויםגעװאקסן. נױ-יןרק, 31 סערץ. נען שוין געקיםען אםך מענםשן םון דער טעאטעד-פראפעםיע אײך. לאמיר האסן, אז סון ד• קלעפ, װאם דאס ײױשע טעאטער אין אמע- ױקע האט געקראגן ױ לעצטע צװײ-דרײ יאר, װעמ מען עפעם לערנען. עװפ םוף װיל איך דערמאנק װעגן ױ בינע-קינסטלער, װאם ז-נען געקוםען צו א-נז טאקע פון אײער מױנה, סין פוילן. איך מ~ן; אי׳א לילית און גאױק. זײ האבן מיט זײעדע צװײ אייפטריטן, װאם ױ האבן געהאט ביז הײגט, ארויםגעדופן גדויס אינטעדעם א־ן אלע טעאטעד-קרייזן אין ײ־ישע װ• אין ענגלישע. ױ גרעםטע ענגלישע צײטונגען האבן ז״ געװידרעט גחיסע און כאגײסטערטע ארטיקלען. װעגן דער ײױ- אנרהם מארעווםקי / ווארשע ו ו ע מ ע ם י ו 3 י ל י י? * קלאסן זיך - הײנט מיט ב־כה, םארגן ר־ט סלוך - צום באנדף ״װילנער טרופע״. און דאל מיר ױן דעדלויבט אסן א־ן שא־ף צו באטאנען, אז א״ב כדין שטים - אט ױ שוחת - װעט זײן ױ אײנציקע, דאן ט־ײ איך מיך אויף מ״ן דדײםטז באשלום צו רײדן. אבער אז־כ ז• װעט ױן ױ ערשטע, דאן... סארדריםט טיך, װאם איך שװיג ניט, װײל אײגנטלעך דארסן דאך ר״ק אנדערע... אבער - װא• זײנען ױ? גװאלדז װאו זײנען זײ?? * * * צ,׳ מ. מאזאהן האב א־ך אלעמאל, - כיהאב אױך אצ־נר - פערזענלעכע טענות, ש־ר גישט ״תביעות״. און דערםאר מוז איך דא אונטערשטרײכן, אז אבםאלזט ניט מײנע פערזענלעכע טענות צי איב שטױםן מײן האנם בים דאזיקן אחיםטריט קעגן ױביל״. פארקערטז! אין נאסען סון דעב, װאט שטויםט מ־ך צו חסן עום עפנטלעכן געװיםן קעגן ױ ױבילײ־סייערלעכקײטן; אין נאמען םון דער דאטע. פון איר בא־ײט און װערט - און שמערץ - האלט איך םאר מ••; ת־ב צו באטאנען, אז װען דא האנדלט זיך אין א ױבילײ פזן מ. מאזאהס טעגדקײט - 15 יעױקער, אדער 25 יעריקער (פעראגא- גישער, לןלטורטוערשער אדער װעלכער עם זאל נ־ט זק>, װאלט איך געדאגט, אז דער גרעםטער אױםטו ױנער איז ױ 13 - ניט 15 יא־ ״װילנער טחסע״. און םון ר 13 יאד זײנען ױ רופפולסטע - ױ לעצטע 4 יאר, װען עד איז א צעשלאגענער, צעםײנ־קטער, דערנידעריקטער געק־מק םון חמעניע און געםונען אין זיך - און דערװעקט אחם דך - לעבנסמום או־פצוחכטן ח צעטראטענע געבײדע פ־ן דער ״טחסע״, פון זײן ״טחפע״... דעד שדײבער פ־ן ױ שזחת האט אים ד־עמאלט אין דעמ- פעדג באטאנט, אז ח ״טחסע״ טאר ניט לענגער בלײבן קק אנאניט; זי דאדף האנן א םיתר מופ אן אפענעם געשטאלט, א נאמ־ען, ,לאם זאל ענטםערן פאר אית מעל־ת. ״װ־לםט נישט מאדעװםקין, - האב איך געש־יען אין לעמ־ בערג, אין 1927, - זאל ױן הערמא;, זדלסט נישם דערמאגען, זאל ױן מאזאה״ (,װענן מ. װ״כעדטן האם תםאלט םאזאה ניט גערעדט...). .מד ה^וםזגץ די התיעלות ז דזגי קובסס ך 8. ניץז דעי־ זילמרנער םתגה םיסן קדאנץ י• *■ונסין. נאכדעפ, וױ פען ד.אצ אין .לילנע אםגעפראודעט די שםחה ארוס א דאט־ג םון רער טארעדנעד ײױשער קולטזד־געשיכםע. ג־״ט םען איצט אין פארשײתנע עחטע־ דער ״ודלנע־ טחסע״ (אנם. מ. מאזדס ־ו־בילײ-פײעחעק. עס ױנק סאראן זאכן, װעלכע מען קאן ל־בן אז־ע־ האם;, בענטשן ארע־ שילטן, הײבן אתר טתטן, אבע־ םען קאן ױ נ־מ פאראכטן, מק קאן ױ נ־שט פארזק, מק קאן נ־שט קוקן ס א ר ב ײ ז״. אזא מין ״זאך״ איז סײ ױ דאטע, װק עס א־ז אנטשפאנען אין וױלנע ״סאדא״ - צודי יאר שםעטע־ אנגעחפן ״ח װילנער״, בעת ױ זײנק םון װילנע אװעק - סײ מאדאהם טעט־ק״ט, אלם ם־־ער פון ת״ ״טחםע״. און בעת טאדשײדענע מענט־ק - אן יעדן שסור םון א ת־ט השררת - לאזן ז־ך ס־ק א־ן חרר א־״ן א־ן ג״ק םרא־וען ױב־לײען, רעמאלט מוז ע־געץ אםה־לכן דאס עכא םון ־ענע װ״טאין, דעמאלט מוז ארסציטעק תד נערװ פון שװערער סא־ניטערטקײט, רעלכן אט רעד ױבילײ מוז אררסחפן אין צענדליקער הערצעד, װאס פיר גינן דן דעס *רסיקל *ין *ײנעס, מןס *יז זןםןל געמען * שטיק ,װילנעד׳, םון *. םןרעװםקי, הגם םיר הןלםן, *ז ביז דער לעדםער ,רע*רנ*ניז*1יע*׳ װ*ב *יז געםען מיס *ונזעדע ״װילנער׳ גיריק סיס * ווןר װ*כן, ה*ם די ,װילנער םרוםע״ (*נם• ם. מז*ה) נעה*ס ד*ם םולע ם*ר*ליסע *ון קינססלעריםע דעכס זיך *נעודוםן ,װילנעד םרוםע״. װענן רעם ה*נן םיר סוין *ין די ״ליס• בלעסער״ (נים. 8 — ,15 י*ר װילנער סרוםע׳) נעםריבן• די לענסע עסלעכע י*ר ה*ם שון רי *לע פןרמניעס םון די ,װ־לנער* די *ײנניקע .װילנער םרוםע״ םון ם. סז*ה ב*װיץ ב*דײםנדיקע סכעניסע דער• נרײכוננען. דער קינסםלערישער *קםיװ םון *ס דער ״װילנער םרויע- (*נס מ. מז*ה) װעגס *ריבער די קינםםלערישע םריװן *ון עקסםערימעגםן םון די *לע *נדערע ,װילנער'. פען ד*רף הןםן, *ז דער *ינסיקעד בין-הזםנים-נושםונד נ״ רי ״װילנער׳ װעס *ריבער, *ון די ״װילנער סרוםע׳ װעס װירער *ײים שס*רק *ון םסוגל *ו ערנססער קינסםלערישער *רבעס. מיר ד*רסן מיסהעלסן דער ,װילנער סרויע׳, זי ז*ל מידער *בוח זײן *ו פןרנעםען ד*ם *רס, װןם זי ה*ס סוינוםען *ין *ונזער ײדישן םעוסעײלענן די לעגסע עסלעכע י*ר. רעד•