Literarishe bleter · 1931-04-24 · 17 (24.4.1931) · p. Seite 325

זײט 325 ליטערארישע בלעמער נום. 17 (364) 3״ד״,- וו/נלט־ליט/בראטזר טערן נאמק ״טדא־-ידאמיער־ע סזן איע,־גלויבנס״. ־אש זזטיק א ז ׳טוין םאדקאנטדאקטידט דודך א ױי דײטיטע און אריםלענד־יטע טעאטיעדן. בריװ װעגן דער מלחמה א,ל־נע־ד נד־יסער סאריאנ האט איצט ארויעענענן אלאטיוננ םון ס־סצ־ק דעינער״בריד א״נ ״אסאלק באשולדיקט,׳. ,דער הױפטמאן פון קעפעניק״ ד־ טענטאציע םון ־עד דײטיטער טעאטעד׳װעיט איז איצט די נײע ם־עסע םונם דיבטעד קאדל צוקסא־ע־ד א״נ ״דער הױםטטאן םון קעםעניק״, װאם װעדט א־צט אויםנעם־דט א־נם ד־־נהארד״טעאטעד אין נעדל׳־ן. די סיעםע איז געבויט או־ף אמע־טה שה־ד״ עפעס אשוםטע־ װעלכער איז א זךרצע, צי־ט אםנ־עזעטן אין הם־םד״ האט נאבן םאדלאזן די טורמע זיך םארשאםמ אן אלטי.טונדיר םין אטשינאװניק און אװעק אינם קעםעניקער מאג־סטײאט, א־ן דער באגלײטונג בון צו,-~ זעלנער, זיך םאר״עשטעלט אלס הויפטמאן םון קעםעניק און געהײםן ז־ך װײזן די קאסע, בד־ אדורבצוםירן אקאגטראל. די באאמטע האנן א־ם גלי־ך געװיזן די קאסע, אוי ער האט ז־ך א־־יםנענ־סען םון דארט דאס גאגצע געלמ. ד־ דאז־קע געשיכטע האט דאן נעמאכט אשטארקן דושס. טיהאט דעם םארשזין געכאפט, ער איז אבע־ אםנעקומען מ־ט א קד־י״ נער שט,־אף. ד־ םיעסע האט שטא־קע קאמישע און טראנ־שע מאמענט;. א־ן דער הויםטדאל ט־עט אויף דער באײמטעד ארט־םמ ,װערנעד קראוז. םיא־ז אײנע םון ז״נע א־נטעײעםאנמסטע קדעאצ־עם. צו דער 6״טעד ױנל״םא־שטעלוננ פון דעד ם־עםע א־ז םא־״ געקומען אבאנקעט א־נם ,װ״נכעלער ם־ז קעםענ־קעד ראטהו־ז. די שענסטע ביכער כאד ־עם שענסטן בוך, װאס איז דערשינען אין סי־ו׳ו, א־ז אנעד קענט געװאדן ד־ דײמשע אויםגאבע םון ״האמלעט״; דאם שענמטע בוך א־ן סבסו ־א־ז דעד ערשטער נאנד םון רײנעד מא־־ע ר־לקעם געזאמלטע װערק. נײדע ניכער זײנען נעדרוקט געװאדן א־ן קרא״ נאכס דרוקערײ״אפיצ־נעם אין װײטאר. װ$ם מעז לײענט אין די פאריזער תפיםותוי לוימ די אינםאדמאציעס װאם זײנען םארעםנטלעכט געװארן דורך דעג דידעקטאר םון תר םא־־זעד םד־־ען׳הם־םה ״הײליקער לאזאר״, ,װערן אממײנסטן דארט יעײ״ענט ד־ װערק םון באלזאק, הוגא, נװזשעט, ראשילד נארדא. בילדער־בוך פון רעמארקס ״אויפן מערב• פראנט - קײן נײס״ סיאיז איצט דערש־נען אנ־לדעד׳ב־ך םון .־עמאדקס נוך .או־־םן מערנ-םראנט קײן נ״ס״ לויט די ם־לם״או־סנאמען. דאס נוך אנטהאײט ססצ נילדער סון די װיבט־סםטע און א־נטעדעסאנטסטע עםיזאק פונם םילס. נאלד אין ערשטן טא־., װ־ דאם בוך א־ז דעישינען, איז א־ן בערלין גוםא םארקױםט געװארז. צעז. טויזנט עקזעמםלאק. לענין אױ מאיאמיװםהי ״־_ נאנטש״נרױעװיטש האט םארעםגםלעכט אין ״נא ליטעראטודנאם םאםטי״ א קאפיטל םון זײנע זכרונות א׳־נ ״לענין װענן םאעז־עי׳, געוױד־ מעט הױםמזעכלעך דער נאצײיננ סון לענ־נען צו צװײ םאעט;: דעטיאן ײיעדני און װ. מאיאקאװםקי. אויף װים־ל לענ־ן האמ ז־ך שטענד־ק אנטציקט מיט דעמיאן ניעדני, אױף אזוי םיל האט ער םײנט נעהאט מאיאקאװפק־;. צופ ערשטן מאל האמ זיך לענין באקאנט מיט םא״ יאקאװסקים שאםן אויף אן איטיסטישן אװנט םדן דער רױמעד ארס־י, װאם אױ םארגעקומע*, אין קרעמל אין 1010. א־ן אנהײב איז אל־ן געגאנגען ־שורד״ לענין האט ענמזזיאםט־ש אםלאדירמ די גלענצנד־קע ארמיסטין גזאװםקא. נאר ם׳איז געקומען די די אױף דער דעקלאמא״ ציע םון מאיאקאװםקיס ״אונזער מארשי־, א,־ן לענינס הומא־ האט זיך גלײך געניטן. לענין האט דערתלערמ, אז ער םארשטײט נישט דעם םא־גלײך ״אונזער הארץ - א נאראבאן״, אזן צ־ם םוף א־ז לענ־ן ארײנגעסאלן אין אן אטתז כעס: ״װאס צו אלז״ דוחות: - ער פא״ דעחם, אז מיזאל אונז לענעדיקערהײט נעמען אין הימל אײין (אן אלודע צו טאיאקאװםקיס רוף, געװענדט צום ״גרויבן שטעק״װאגן״: ״סאדער, אז מיזאל אונל לענעדיקער־ײט נעמען א־ן היםל ארײן״...). ריר קעמםן קעגן אלע םעגלעכע פאדאורט־ילן, און דא גאר, זעמ נאר, םון דער סצענע םון רױטן״ארםײ״קלוב אין קרעמל לאזט מען א־גז העק אזעלכע אידיאט־זמען״. דא האט זיך לענין אזיםגעשטעלט: ״איך קען נישט דעם דאזיקן ד־כטער... נא־ אוינ ער שו־ײנט אזוי, שטימט זײן שדײנן נישט מיט איגזערע ע״לן. א־ן רעצ־טיק אזעלכע זאכן אויף די אװנטן םון דער ,ײויםער ארמײ - איז נאמת אםארנתכן! מען דארף זיך שטענדיק דערװיסן סון די ארמ־פטן, װאם ז״ האבן נ־עה צר גענן אױף ניס. :י דעציט־רט װאונתרבאר די דאז־קע אינער״ נאטירלעכע שטרתערײען, אנער ס׳איז אנושה צז העק. סיקען דאך נ־שט םא־שטק אפילו• קק אײן װארמ, דאס איז ראך עפעס ״א טא,־א נארשטשינא״... דאס א־׳ין א־ז געזאגט געװארן קלאר א־ן רײטלעך, אױםן זאל איז מיט אמאל :עװאק שטיל, אדן לענין אױ א־ל־ק םאר״ נײגעגאננען םא־ תײ הארטער םויער םון די רויטע אדמײעד א.־ן איז ארו־ף צו ז־ך א־ן שטונ. דעם דאזיקן אװנט האט עד לאנ־. געדענקט, און װען מיהאט א־ט םארנעטן אױף עםעם אן אװנט, האט עד זיך שטענדיק געפתגט•. ״צ• װעם מען װארט אמאל גישט תציטיק ״יתר מארש?״ (לענין האט זיך געםילט נאלײדיקט םון דער נא״ צײנענונג ״אונזער מא־ש׳*. זינט דאמאלםמ האט לענין ארויסגעװױן אנעגאסיװע באצױנג צו םאיאקאװםיןין. אםאל, װען נאנטש״נדויע״ װיטש האט ת־םאנט תם נאמעז מאיאקאװםק־, האט דך לענ־ן בלױז נעסרעגמ: ״דאפ א־ז תר מתבד ס׳ץ ״יתר מארש?״ און ער האט גלײך געניטן די טעמע פונם געשסרעך. לענין האט נישט פאדטראנן קײן ראםינירטקײטן אץ דער קונסט: ״ער האט תם מץ ליטעראטור גאטראבט םאר אומנײטיק, שעדלעך, סאד ליםעראטור, װאם א־ז אפראחקט םון תם קדאנקן שאפן סון שױינער-אינױװ־דואליםטן, װעלכע זײנען אםגעױםן פק לעבן, םון ױ מאםן. זײן אםעל צו תר ליטעראטור איז שטענױק געװעזן תר זעלבער: ״אלץ צ.י ױ מאםן און סא־ ױ מאםן, פאר יתד ק־לטיתלער אנטװיקלונ;, םאר יתר קלאםן-תדצױנכ״. 8 נײע פיעםע פון בריקנער תר מוער םיז תס נארימטי שטיק ״ױ סאדנתכער״, סערדינאנד נױקנעד <א~ד>, האמ איצט פאתנױקט אנײ שטיק אונ-