Literarishe bleter · 1931-04-24 · 17 (24.4.1931) · p. Seite 324

ליטערארישע בלעםער בו^ל- 17 (364) זײט 324 ח. נ. ביאליקם ײדישעד ובדיװ וגו יעקב דינעזאן פדצעם םוים (פון דינעזאן 5רכיװ, װאס איז אריבער צום ײדישן װיסנשאפטלעכן אינססיםום) ח. נ. ביאליק ױם 3 לווודש םאי שנת תרעיה (1915) אודיסא ליבער און טײערעד פרײנד ר■ יעקב דינעזאןו פרצעכ טויש האט עפעס אױף מיר געמאנט אן א״נדדדק װי אטין ״עלה בםערד,״; זײן שאפן איז דאך אויך געװען אזױ; ב־:: אש וסוםי אש״. שטורמיהז איז ער דורכגעפלױגן אין זײן םײערדי- קער מרכבד״ און בליצן ז״נען געלאםן אים פאדאוים און נאך אים. מיר דאכמ זיך, אז עד װעט זיך נאך ניט אײן מאל באװ״זן, און ־װקא אגוטםוטיקער, םוגקט װי יענער אלטער לײדע... עד איז דאך װ־ יענער קנאי בן קנאי, ניט געשטארבן. קוםען אויף יער אםיםר. - קק איך ניט, און טאקע מד,א•׳ מעסא. װאמ ראנניצקי איז ניכ ג;יט אלעמק, מוז איך זײן נעבן געשעםט. איך אלײן װידער בין אויך לא׳עליבמדיק. מוז איך ז־ך, בכן, נאנוגענען מיט אן עצה פון װײטנם. איך האב זי אײגנטלעך שוין א״ך איבערגעשיקט בעל׳םה יזרך דרױאנאװן, װאס פארברענגט איצט אין װאדשע. איצט, בײ דער נעלעגנהײט, חזר איך איבער: װילט איר שאסן לזכר םרץ עפעס אדנר של קיםא, זאלט איר ניט כאפן צו פיל מיט אמאל. נעמט נים אויף זיך צו גרויםע או־םגאבן. םיװעט דערםון גאדניט ארויםקימק. װאס מען קק יא און װאס סע פאסט טאקע פאר פרצעס נשמד״ איז דאמ לױט מײן מײנונג, שאםן אפאנד םאר קינדער׳ליטעראטור, און בפיהש אויף בײדע שםראכן, אױף העברעלש און ״דיש. דערצו דארף מען ניט טיל געלט. מען קאן דאס אויספירן םיט ז״עד באש״דענע מ־טלען. גענוג אזעלכע ,ז טויזנט מבל. און װי געזאגט שוין, בפירוש אויף בײדע שפראכן. לאזט ניט פא־שלעםן םרצן אין אן ענג קלײזל אדײן. ער אלײן װאלט דאם ניט געקענט איבעדהראגן. דאם איז מײן עצה בקיצור, און אז װאויל װעט ז״ן דע־ זאך, אויב איר װעט מיך פאלנן. װעגן פרצעס ערשטן העברעישן באנד ״מםי העםי־, האט א״ך שױז געשריבן ראבניצקי. ם־װאלט געװען גלײך קומען קײן װארשע און ברענגק די זאך אין ארדענונג - קענען מ־ר אנער ניט. אפש־ איז צװישן פרצעס בתכים געבליבן עפעס נאך אפאר פאלקסגעשיכטן אויף העברעלש - טא שיקט זײ צו. און אפשר דאלן מיר טצרף זײן צו דעב ״מפי העם״ אביםל פון פרצעס -,עברעישן ״חםימת״ - ם׳איד דאך או־ך ,.מפי העם״ - ימ םיזאל זיך באקומען אן אנשטענ׳ דיקער באנד. שר״בט א״ער מײנונג. אײער איבערגעגעבענער ח. נ. ביאליק נ. ב. א״ער װעקסל אויף מ ססג רוכ׳ האבן טיר ערהאלטן מ־ט דאנק. מיר •גויקן א״ך ארו־ם סא מכי במזומן, און אויף 50 רוכי אװעקסעלע. מיר םוזן דך אל״ן שטעלן מ הארבע, אנגעװײטאגטע םראג;•: װ• אװי איז עס געשעןי װאם מנען מ ס־בות, מאט־װן, װעלכע האכן געשטױםן צו אזא גװאלר קער געזעלשאםטלעך-קולפורעלער ימרה׳■ סון אײן ז״ט א ל שולמק מ צ״ט, - מ םוקת-זעקס יא־ האבן ב״ א סך פ־ן א־נז ז״ע־ ״ײמשק״ט״ צוגענומען, ז״ אקלימא״ טיזירכ און אױעעמישט מיטן קובאנער, פיל םון אונזערע ה־גע ״דן קענען שדין אדםקומען אן א םפעציעל-״מש קילטר־עלן לענ;, װײל פאר מ אױ שו־ן גענ־ג מ ״ב״לעם״ יטענץ>, קינאם און אנ׳ דערע פארוױילונגען. אבער פון דער צװײטער זײט םאלט מ שולר אויף מ קולטו,—טרעגער און פ־דער פון היגן ״משן ק־בזץ. מ באמנגונגק פ־ן לעבז האבן אדף אונז א־דפגעל״גט דעם נמיםן שװערן, פאראנטװאדטלעכן עול םון צו מן מ לערער און ג״םם־קע װעג-ומזער פון א ק־בוץ, אבער םיר האבן פא־געסי, אז מ־ר דארפן נאך אלײן זײן גוטע געהארכזאמע ־למימם... א״ב סיט עטלעכע ־א־ צדמק איז מ מאםע געקומק אזו• גערן צד אונזערע קולטירעלע אונטערנעמונגען, איז עם געװק נאר צול־ב פשוטער לית-במרהמק״מ: די אימיגראנטן מנען נא־ דאן געװען ״גמנעי'. ק״ן שפאנ־ש האט כמעט קײנע־ ניט געקענט. פא־ א קובאנער געזעלשאפט האט מען אזױ וױ מ־רא געהאט, אלנפאלם שטארק דרך־אמן גע־• האט פא־ן ״גוי״. און נ־ט האבנמק ,דאו צו פארברענגען מ צ״ט, א־ז מק געקומען צד אונ:. מ לאגע אבער האט ױך שטארק געביט;. קײן נ״ע אינדגראנטן קומען כמעט נים צד, אדן מ פון פריער-געקומענע מנען שדץ או־סגעגמנטע, מ ט־עפן שדין װא־ צו םארברענגק א לײמקן אװנט. אױב מיר וױלן נאך צ״צ־עק מ מאפע צ־ א־נז און פאד־ סלאנצן א געזונמן ״משן לעבן א־ן ק־בע, מ־ו מען מ געבן עפעם אזױנם, װאם זאל ז״ שטא־ד) פארא־נטעדעס־רן, און דאם איז א קװלטג־עלע דערצ־ונג, ,זעלכע זאל ניט ז״ן געבדיט אױף ק״ן צופאל;, נאר א נא־מאלע, אז יעדער א״נער זאל פילן, אז ער געניסמ עםעם, אז םיק־מט אים צד, אז ער װאקםט מ־ט דעט װאם ס־דערלאנגט אים. אװדא־ פא־מאו.; מ־ר נ־ט מ נ״ט־קע קולטור-כוה־ת, װעלבע זאלן ױך קענען אונמעתעטען א־ן אויםם־רן עם. דאם א-ז א ודכ- ט־קע מ־אכלעם. אבער דער ״משער ישוכ אין קדבע, וד קל״ן ע־ דאל ניט ז״ן, בלײבט א ישוב. אױף קײן צוםאלן טא־ מען זיך ניט פארלאזן. םיר עקסיסטירן. אוז מיר וױלן אויך עקהוםטירן װ״טער, און םיר מיזן אױםנוצן מ ק־עפטן, װאם מיר פארמאגן. א־ן ־אם ערשטע רארף ז״ן א פארא״נ־ק־נג פ.ין אלע ־ד״נוע קולטור-קרעפטן אין האװאנע. םיל פרייד האט אונז םאדשאםן לעצטנם דאם דערש״נען םונם צוױיטן בוך לידער *ץ א. אױאנאװםק•. דאם צװ״טע כוך לידער פון א. אראגאװםקי א־ז װאדעם אױפגעגיעען געװארן אױך או־סעד ק-בא. אײגיקע האבן דערזען א־ן מכטער שפ־אצדנגי״ץ, װעלכע ז״נען א״םגעק־םען אויף דעם נ״עם ־ובאגע־ בארן. - דאם צ,װײטע ביך איז םיל מיםער פרנם ערשטן. מ־ר מנען שטאלץ, װאם אין אזא ק־רצער צ״ט איז געלונגען צװ פאדפלאנצן א געזזנטן קעק א־ן דער היגער קובא-ערד. — ה*וי*נ*, מעיץ 1931 תיקון ־טעות: ז. װײנ*ערס ענםפערם *ויף דער *נקעסע (זע ״ליס. נלעטעד״ ניס. 16, זײס 302) ה*ט 3*ר*ר*ס קומען *ונםעד דעם ס**: ״דער ײדישער שרײ• בער צו זײן לײענער״. נ. ריװקינס *רםיקל (,לים. נלעסעי/ נדם. 16, ז״ם 292) ר*רף הי׳םן ,ד*ר*ן מיר דערלאזן די נװײם*ר*כיקײם' *ון ניםס ,ד*ר*ן םיר םאר• ל>)זן ךי נװײססרןכיקײם׳, ווילנער פארלאג סון ב. קלעצקין 1 עם דרוקם זיך ארן ווינגיכן װעם דערשײנען: 1 וו. נ א ט א נ ס $ ן 1 אינטעליגענט״ ןונסט און שינסםלעד 1 ליםעראטור אץ ליכם םון סילאסןןםיע