Literarishe bleter · 1931-04-24 · 17 (24.4.1931) · p. Seite 322

ליטערארישע בלעטער נומ. 17 (364) זײמ 322 ׳יי ל ו ד ו ו י ק ״ארמו.: מ א ז ה יצ ו ז י ען ז ע כ צ י ק ם ט ן ג ע ב ו י ר נ ט א ג> ה״נריך מאן איז נײנוט לךן פאודשר־טשפידישטע־ דאש װאדט ״זרװי״ ליזאציאנט׳לימעראש״ איז נישט צוגעפאטט פא־ א־ם: ״מיר דעדנענטערן זיך צום אומבאקאנטן צ־ל פון דער אייביקעד ערד, םיי דורך אונזערע דײדן און ס־י דורך אינזער קאמף. אנער דאך טוזן מיר קעמםן. םיר טארן אבער נישט זאגן, אז אק דער װייט און אין דער אייביקייט װעט ראם שלעכטע פא־שװינ־ן, מיר טארן גישט אין פאתלױועדונג שװייגן, מיר מוזן קעמסן״. דאט זעלבע קאן אויך היינט;אגן טאמאם מאן. םען געדענקט נישט די אפשטא׳ טונג םון ה״נױך מאן, װייל םיהאט אים אױף שנעל צוגעקלעפט דעם עטיקעט םון אנטיבירגערלענער אפאזיציע. די עס״ ״פלאבער און זשארזש זאנדי,-םון ה״נריך מאנם נאר װאם דעדשינענע, פדאכטםולע עטיי-ואמלונג ״ג״םט-און טאט־£־אנ- צויזן 1930-1790״ -קעז דינען אלס די מיםםשע באצייכענונג פון הײנ- דיך מאנס ג״םטיקעד אנטװיכלונ:. םיט אויטאביאגראסישער לײדנ- שאפט שילדערט ער, װי םלא- נער האמ אונשערדױקט אין זיך ז־ן ראמאנט־שע ידושה םארן זיג םון דעם רעאליםטישן םקעפטיצ־זם, װאם איז באםארבט געװעזן מיט דער פארבאטענער שינרות. אזוי אויך פארפאלגט הײנריך מאן דעם ױכ- טער םון די ״געטינכ״, און זײן שיינה״טס-קולט איז געװעזן בלויז נאך איין פאדהוילענער גלאגץ אויםז פאן םון דער ארבעט, צו װעלכער ער האט זיך געפילט פאר- םליכטעט: צו דער קױטיק םדן דעד בירגערלעכער געזעלשאפט פא־ דער מלחםה. ער א-נשערש״דט ליך םון די םאנעקינען, װעלכע האבן געששרעבט צו די זעלבע צילן װאס ער דערמיש, װאס ער איז םױי געװעזן פון יעדעד אדט פוריטא־■ ניזם און ביליקע עפעקטן. ער װ״שט, אז םלאבערס קונםט איז אומ- אקטועל - און עד װ״סש אבער אויך, אז זי װערט דערמיט גארנ־שט פאדמשפט, װייל ״די דאזיקע הערלעכק״טן װארטן גאנצערה״ט אונ׳ טער ז״ער ױנעם שטו־ב־ש־כט און ז״ האבן צייט״. ער האט ק״נמא״ נישט באדארפט האםן די װערטער: מענטשלעכק״ט, בילדדני״ ש־ינ- ה״ט, װאם ז״ער א״ביקעד איגהאלט איז אסוד םאר ז״ גוםא א,־ן פאר א קל״נער צאל מענטשן״, - װייל ער איז שטענױק מענמשלעך געװעזן, אקינסטלער פ־ן ראני., געשפ״זט דורכן ג״סט פון יארהונ׳ דערטער. אז א־־טאריטעט. א־יב ס׳א־ז מעגיעך א־צט, אז אמענשש םון ג״סט לאי או־ך איז דער דאזיקער מעגטש ה״נר־ך מאן. גד א־ז געװעזן אפארקעמפער, װייל עד האט גע־ראזט הערן און א־יםגעפירט דעם פאראל םון ג״סשיקעד אקט־װיטעט, ו רפא־, װערמ בא־ ־ ־־ מאםן- אן עכטער ג״סט־קע־ טריבון, װאס א־ז קאז א■ נאר װ״ל ע־ א״ װעגט דורך דעם ענטדזיאזם פון ד־ מאסן באװעגונגען װי געהעױק צױמען; אראנק ז״ן ״יבשאפט צ־ מענטשן. װײלכע האבן אים א־בע־געשטאל- טיקט אין אדעפאקראט א־ן אפ׳ ט־כױכט, און מיט ־ענע־ באש״־ן- ארסמאקראט־שער ־שטאנץ, װא־ פארמאגט א־ן זיך :ופא;״םטי־ע א־־טאד־טעט, װ״ל זי ג־ט אונז א בא־.ר־ף װ־־.ן ־ער א־בע־מאכט פון דע־ אוטאפ־ע איבע־ ־ער רעא- ־טעט. אבער א־נזע־ צ״ט נ״ש־קם;יך נ־שט א־ן ק״ן ג״םס־קע טדיבונען, נא־ א־ן ג״םט־אזע ־עדאגאגן. עם װער עס זאגכ טערע־י־ט בלוי׳ קאבולאט־ר. ־■ בױדער: ה״נױך מאן (לינקכ > און טאמאס מאן (דעכטס) מיט א ס״ יאד צוריק. ־שט בלויז מ־ט ־עם אקט־װיסטיש־סא־ יעם דאמאנםיקער״קיניג װיקטאר;אמאב מאן - געגלו־בט;עטער: נ־היליזם און שיברות. א־ם שטא־קן ביר- שע װינט;. -( ׳*״> עפעס; עס אינ- ־י געהע־־קע װא- צ״ט פון עכטע או־טאױטעטן א־ז שו־ן מע־ נישטא און ז• איז נאך נ־שטא. א־ן ל״ז כאױמטע־ זא־א״עס״ זאגט ה״נױך מא;, אז זאלא האט א־ן דער צעבלןינגס-צ״מ פונם ק־- לע־טום באשריבן דעס אונטעדגאנג פון ק״זערט־ם. אזו־ האט או־ך ה״נ- ױך מאן א־ן דער :־־.׳נגס-הקופה פונם װילהעלמ־נ־זס געש־לדערט ־עם טו־ט פונם װ־להעלמיניזם. ה״נױך מאן א־ז פונקט וױ ז״ן ברו־ע־, טאמאם מאן, געװעץ א ב־רכער םונם ױ; םן ־ארהונ־ערט. ער האט - װאס עס װע־ט אפט פאר״ געםן —;ישט בלו־ז דעס ״איי- טע־טאן״ געשױבן, נאר פארװאנדשאפטל־עכעד פארט־פ־נג געש״לדערט צ־אראג־שץ ראמאניסם זאלא, נא־ אויך י♦* ■ ו ־י הוגא. ער ־אט — פונקט װי א־נם ש״נה״טם-קולט מיט ױ נא־ טאמאס מאי א־ז פיל ט־פעד פארװאו־צלט ״ך מאן דאזט נערשום, בעה ךןןך ^ייךיי^יי ך* ^ייןי• ױךיךיי^ײ $ןין י יייןי^ן* ןןי *יד אויפ נא־ דער אונטערש״ד א־נם טעספ פ־ן דער אנטװיקלונג. אויך