Literarishe bleter · 1931-04-24 · 17 (24.4.1931) · p. Seite 321

זײט 321 ליםעדארישע ברעטער נום. 17 (64□ א,; דער װירקלעכרךט איז ראה דענקען א צרה :מיז פא־ ־־, ־א־ טוינן ניעמ רערצו; נל׳ויז םאר יענע, װאפ װילן ניעזט פאדשט״ן, אז אין דער םראקטישער אנװענדונג םון אגעדאנק שטעקש אױך אינוכר1, אז די פדאקטישע אנװענדוגג דארף זײן ראציאנאל. קודם-כי׳ איז דאך טאט ערשט םעגלעך אדאנק דער קארני׳ ניחנג םון די גײטיקע דעלאציעס, אדאנק א; ארענשיחנגס-זין, אדאנק אן אנטשםרעכנחקן אחנאנױאציאנס -םרינציש. בעיקר דינק דאם אל:ן דענק-אםעראציעס. דער תיםאלנ םונם טאטרענטש באשטײמ ג־שט אזוי אין דעפ װאס ער טוט, נאר אין רעם װאס ער מוט ־אס טאן זײנם מיט א שבל1. עס שאד נישט ז״ן ב״ איש קײן סתס ־ענקען ס־.ס דענקק הײסש נישט געדענקט. זײן געדאנק - דער געדאנק םונס טאשסענטש - איז צילבאװאוםם. און דער עיקר א־ז טאקע דאס צילבאװאוסטע דענקען. װײל דער שאטמענטש פאדשט״ט אין יעדן םאל, אין יעדעד סיטואציע און ב״ יעדער כעיעגנהײט אקוראט װאס עס איז צו טאן און װי אזוי עס איז צי טאן און װק עם איז צו שאן, דעתחיכט ער דערםיט, דעש דערםאלג. און װײל ער האט שטענדיק גוט אויםן אויג ראס געשעענע, איז איס, םוז זײן, אנגעבױרן דער אינ- סטינקט םאר דעס װערמ םון דער צײש. ער װײסט װאם צײט איז. אלעםאול װײם ער געניי ,װען צו האגינ׳ען בליץ-שנעל און אין דער גרעםשער אוילעניש, אין ער װײס אײעםאל סוגקט אזוי גענוי װען צו האנדלען פאתיכט־ק, אםװאישנחק, אויסחיעדנחק. װען צו באנוגענען זיך םיט דעס װאס ער האט גראד אוגטער דער האנט און ם־ט דעפ װאם ער געםינט שוין גחיט, און װען דװקא צו זוכן װאס מער מיטלען און צו מא:ן ח ג־עסטע הכנות. דער סוד םון זײן רער- םאלג שטעקט נעמלעך אט אין װאם: ער םארשטײט צו איבער- ראשן. און ער םארשט״ט אויך נישט צו װערן איבערראשט. דאס דאזיקע מיז םאדשטעגדעניש איז, גלויב איך, געװען ־עד קערל אין דער םסייאלאגיע םון אזא אײנעס װי נאםאלעא;, ־עס גרויםן טאטמענטש, און װאו עד אױ געקוםען טים םלעגער ג־שט גענוג גחנדלעך חרכגעט־אכטע, װען ער האש גישט םא־געזען אלע עװענטואליטעטן, האט עד טאקע געל׳ישן גחיסע מםלוה. יה מ ־* ר ק י מ ם) .^ןוווווווווווחווווחווױווווווווווווװווווווווװווווווווװחוווװוװוװװוחווווווווחוווווװווווווווווװװווװוון^ 1 ווילגער פארלאג פון 3. קלעצקין 1 1 אג קאהאן ו |בלעטער פון מײז לעבןו 1 אין 4 בענד 1 ערמסעד נ*נר: אין דער אלטער הײם. צװײסער פ&נד: מײנע ערשטע אכט י$ר.איןואמעריקע רריסער ב*נד: זיבן יןןר קהל־־טעטיקײט. םערסער *#נד: אין די מיטעלע יןןרן. 1 3 | ח סיר בענד אנסהאלסן העכער 200 2 זײטן און איבער 1 1 200 בילדער פון םארשײדענע פאליטישע און געזעלש. טוער. | | סרײז םין אלע 4 בעני 42 גילדן. | ן אין פראכט - באגד — 54 גילדן. | 1 .23 1)1^\ס31א ,3׳\\823ז3^\ ,**ז116םץ8״ .:12)61ק$ 1 7וװחוווווחווומוװווװוווווװוווווווווווווװוווווווװחווווווחוחומוװוװװוווװווווווווווװווווווווווווווווויה דערקלערמ, װײל דאס אלץ מװן דאך חן דערקלערונגען על-םי אנאלאגיע, און צוליב דעם װײט גישט ח חנטיקע דערקלעחנג. דער םחנצים םון אנאלאניע קאן דא נכלל גישט חן װעזגטלעך. ח אײנציק װעזנטלעכע את ממילא ױכטיקע און תםוגימיװע תד- קלעחנג איז דא חער איתנטרטעטס־םרינצים. ראם הײםט: קונסט צוליב שעקסםידס אוימאדיטעט איז ױ האמלעט-דדאמע אויס- געװאקסן ניז צום שטוינען גראנחעוע חמענםיעס. סיאיז געװארן אנ- גענומען בײ דער אײראםעישער װעלט תם מענטשן םון טאט קעגנ- צושםעלן קעגן תם תנקער, תם גחבלער, תם .דאם מוז האבן אלאנגן ישונ-הדעת, װאם םוז אלץ נעמק אין אכט, װאס מוז אלץ אשתגן, אויםרעכענען, םארזען, אםשאצן. און גאגץ אלגעמײן גילט תר כלל, אז תד נעדאנק לײמש תם װילן. דאם איבערקלערן מאכט אפהענטיק. מיטן גאנצן קריגם-םראנט חנען מיר אלע געװענדמ קעגן תם ראציאנאליזם. װי עם זעט אויס, קען סען אויך געשעם בא- קאנטע װעדטער תגן תר גראער טעאריע און םיל זײנע געלעגג- הײטלעכע ענלעכע אױםשםראכן אויף זיכער צושחינן תר השםעה םון שעקסםירן. אין תר סאדעתעי םילאםאםיע <עמיל האטאכער) פארנעמט תר קעגנזאץ םונם שכל קעגן װילן תם תשובםטן אוייג- אן. דאס םארהעלטעניש םון ראציאנאליזם צו אקטיװיטעט געהער צו ח גחנט-םראגן םון תר מאדעתער קולשור. ח א־יםנענלײכשקײמ םונט נעדאנק מאכט אתל םין תם גחיסן םאטאם םין תר לידנ- שאכט. אױםן ארש סין תר באגײםטעחעם-םעיקײט קומט ױ ניכ- טערע אניעקשױױטעט; און ח סעיקײט םון םםיכאאנאלױ, םון א ראםינירטער זעלנסש-באאבאכטונג, װאס קליגט זץ אױםצושםיאנירן ױ געהיססטע תגוננען םונם אינערלעכן לעבן, טוז םירן צו א מדאגישן קאנםליקט צװישן תי תדקענטעניש און תר טאט. תר סארשטאנד בינחט אין קײטן ח םאגטאזיע. ח מטשלה םון שכל פיחט צו אן אםשװאכוע םון תר טאט-קראםט. יעטװידעס םע- חמירן קאליחחט מימ תר װילנם-ענעוכיע. אונטער תס תםלעק- טאר םונם באװאוםטדץ מיטן קלארן העלן ליכט לעזן דך אויף ח אינסטינקטן, ױ אומװילקירלעכע האנדלונגק װעוץ םארדדענגט לטדבת ױ תםלעקטיחטע, און תר צום תואנירן םאחמשםטער אינטע- לעקט גײמ קאםוט חדכן װיתרשםחך םון דץ אײגענער תםלעקטירנ- חקער צעבראכנקײם. ח אינערלײגונגק ציען דך שטענױק -חו (>3 1ח״)וח)ו און עפ תרגײט קײנסאל נישט צו תר םאחױרקלעכונ; םון עסעם װײל װעז עס האלט שוץ לםעשה, איי תמאלט םונקט אקאםיטשקע צו ׳ג־םעט. אנעי תד םאפמעגטש אױ נעגיי תר קעגג- זאץ סון תם אלעם. ער װײםט נאר איץ זאך: ארבעשן, שאן. ער אױ אקטיװ. ער מוט. גאנױ ראחקאל װאלט נישט אױעעמאכט דא צו סרעגן: טא- מער םארקערט? באגחסן, וױ טאש, אקטױױטעה, אקציע, זײנק נישט אזוי עלע- מענטאר, מעג עס דך םון אױבנאױף אזױ אײםרוסשי. װילנסמענמש און מאטמענמש חנק םינאנימק. נאר איז װילן תן טאט? טאש אױ אסראתקט םון שעשיקײט. צי םײנט עס דא םשוט םידשע אר- בעט, ד־׳ד. אוםמיטלבאיע םוםקולן-ארבעם צי מיטלבארע מעכאנישע ארבעט? אויב אזױ, םארװאס-זשע איז ח גײסטיקע טאם אזױ װערט- םול? (אם־אםא: גײסםיקע טאט? םון װאנק נעמט דך דא ח קאנ- גחענץ םון גײסש און טאש? תר באגריף גײסטיקע טאט ד.אט :אד- נישט באדא־סט עקסיםטירן). חזקא ח םױישע, ח הארעםאשנע ארבעט װעחט דאך אזױ װײניק אץ אײי ניתחק געשאצט. װאו איז ח קאנסעקװענץ? אױב תר שכל אױ טאקע אםלאב, װאלט ראך ת- מאלט געשטאנק הױך אי; קורס בלוױ דאם טריבהאסטע.