Literarishe bleter · 1931-04-24 · 17 (24.4.1931) · p. Seite 320

לימערארישע בלעמער נומ. 17 (364) זײט 320 א טיש און שנײדט ױ ביינער פץ ױ קעטא׳פ־ש. די תיגן ליגפ ער אדדס אין א נדדסער דפ. ױ םיש שפאלט ער פונאנדער אויף דער העלםט ביז צו ױ עקן, אץ עד העננט ױ אױם אויף לאעע שטעקנס מיט ױ קעט אדאס. ױנט *ן ױ םיש נלוט ארף דער עדד אראט. אין טײך אױף שיטלעך שודמען יאטן און צעשט־״טן דארט ױ נעק• אונזעד קאטער האט שױן געדארסט אםניין. ױ קאטדנארן האגן אינז סארזא־גט סיט שטײז אדסן זדיטעררקן װענ. מיר זד.ענען זיך. מיר םארן אם. אץ :אדאש? ער האט סיר נאבדעס דערצײלט: ע־ דיאט גענעכט־קט אין קאטער. א נאנט געס־אוץ. דך גע- שעמט ארײנרןימען אין געצעלט. םאראיארן האט םען אים געשיקט אהער אין קאטונע - האבן ױ קאמונארן איש א*עש־קט צוױק, עד האט ניט געטדגט. עד האט דך אז׳ץ אםגעואגט טץ םארשײדענע אריעטען. ױ קאסונע ״איקאד״ איז *ץ געקליבענע יאט;. אײנס אין איינמ א מעגטש סאסט ניט - אײ אםגעשיקט. — זומער, ודען איך בין דעס לעצטן סאל געיוען אין קאמונע - דאכן די דך שױן נ־״ט צעװאקסן. א־וס 20 טויזנט ם־זד ה״ אנ־;עשניטן פא־ ױ בהסית, א־בער דבעציק בהסוה - און אדע מעלקן זיך. איצט ודעט שדין ניט דץ אזױ ענג, וױ םריעד — א נ״ע גע- ־״־;• בױט דך שדין. און נאך, אץ גאך, א־ן נאך. :אר אײן קל - א טדנקעלער באס - דאט ם>ץ ערגעץ א וױגקד ארויסגעברוסט: - ראב־א, שלאפן׳ באל־ א״םשט״ן. כ־ר א ז״גער צו ד• דאס ד,אט גע־עדט אן עלטערע־ר קאזאק, דאס םירט אן ט־ט ־ע־ ב-־שעױי*קאםונע. ער לערנם ױ ־אטן ױ קונסמ םון קעטא• א־ן פא־ראלקנטן פא־טאג האבן ש־ין א״פ; ברעג געטאנצט דעגגעכ פ־ש, ערשט ם־ן ױ נעצן. ז־אמקע מאשקאוױטש שט״צ אד־ס מ. װאנװילר ׳, ו ו*א ר ־כ ע זול נישט אומזיםט* קלאץ־קשױת, שפרובן, שטימונגען, םענטענצן, מאקםימען און באטראכטונגען ,״אס אין דער צײמ װען יעדער חרכשניטלעכער סענטש איז אדער א־בערהויםט א גוטער צי אשלעכטער אדער ער איז טיילמאל נוט און ט״לסאל שלעסט, אדער ער אױ איבערהויםט א קלוגער צי אנאר, אדער ער איז טײלסאל קלוג און טײלמאל נאריש, אדעד עד איז איבעדד,ויםט אקאדגער צי א םארשװענדער אדעד ער איז טײדמאל קארג און טײלסאל פארשװענתױש, דאקענן דעד קינסט- לער איז געבעגטשט <אפשד איז עס גארנישט קײן כרכ־״ נאר א קיילה?> מימ דער אױסעױגעװ״נלעכער אײגגשאפט, יואס װי אזױ ער איז נישט, איז עד צו דעוי זעלבער צ״ט אױך אגדערש. נלי־כצ״טיק איז עד ביבולת צו זיץ גוט און שלעכם צוזאמען און גלײבצ״טיק װילד און מילד, סימולטאן איז ער אין ױן םסיכיק צעדטלעך און ב־וטאל, חי און םאדנעס, פראםט און ױסטינגיױט. ױענױק ריך, נעמט עד דעמאלט אויף אין זיך אויך דאם םםיבישע לעבן םון אן א־ע- מאן. און םארקערט: אלס קאתער קןןן עד לעגן םיט דער םסיכא- לאגיע פון א פא־שװענדער. ױ װעזנטלעכסטע אתנשאפט פונם קינסטלער איז זײן פיםולטאנע פיל<עשםאלטיקײט. און נאך םיט אן אײגנשאסט צײכנט אוים דער קינםטלער: א קינבמלער איז אפשר קלוגעדה״ט דער נאד, אבעד אגאר קאן נישש זיץ קײן קינסטלע.־. דאס גישט. דאס א־ז אבסאלוט אוממעגלעך. ד• קונםט איז דערציונג צו װירקלעכקײט, קונסט איז שםיל, קונםט איז באצייגג, קונסט איז אײביקײטם-זין, קוגםמ א־ז םערזענלעכקײט. קונסט איז שװאונג םון דער פאגטאזש, קונסט איז איבערלעבונג, קוגסט איז נביאישע זעזננ, קונםט איז נעפילס-שםע, קונםט איז איגהאלט, קוגסט איז װארד,״טם-חרשט, קונסט איז טעמפע־אסענט, קונםט איז העכסטע זיטלעכקײט, קונםט איז שײנהײטס-ה־נגער, קונםט איז רעליגיעזער שוידעד, לךנסט איז נאיװיטעט. ױכטיק. עס שטימט., ד• קונםצ סארמאגט טאקע זײער פיל א״גנשאפטן. :>*־ װק םיזאל שװין אפילו אמאל געלונגען אויסצושעפן אלע אירע א־יגנשאפטן, איז נאך דעדמיט נישט דער פענאמען פון קונםט דעםיניטיװ טאקע א. אפלאגיאטא״ איז נישט גאר דער װאם שד״בט אונטער זײן נאמען אונטעד א פ־עמד װערק; א פלאגיאטא־ איז אױך דער, װאס אונטעד ז״ן װערק קאן ר,ק אזנטע,־שו־״בן א פ.־עסק נאטען. דעױבעד רזף איך אן אזעלכע שױכטשטעלעד: געבוידענע פלאגיא- טארן. ז״ ,־״ידן םיש פי־עמדע םראזן, ז״ ספעקוליק םיט םרעמדע גע־אגקען, זײ שדאכטן מיט אםרעטדן קאפ, זײ שױ־בן ס־ט פדעמ-׳ דער פארס. םיט פרעםק סשיל. אלצױגג אין ז״ איז םרעמדם. ז״ א־״ן עדסיסטיק נישט. יד _ * צוױ־ מענמשץ-קענעד: א״זעי זעש שטעי״ױק אין אגדעדע נא.ד זיך, דער צװייםער זעט שטענױק אץ.זיך נאר אנדערע. ב״דע ז״נק נ־שט ק״ז בארדפעגע מענטשןיקענער. דער כא- ריפענעד מענטשץ-קענער וריסט שטענױק מיט װאס ער א־ו ענלעך צו אלע און מיט װאט עד אונשערשײדט זיך םין אלע. םענטשן- קענטעניש הײםט דערקענען דאם מאטעױאל, םון װעלבן עם בויש זיך א״ב דעס פענטשנם כא־אקטע־, ױ םונקצ״עם פונם םענטשנס :שמד״ ד״כג־ תרקענק ױ אײגנשאפטן פונם דאזיקן סאטעױאל, ה״סט דער״ קענען ױ װערםן פון ױ דאזיקע אײגנשאסטן, הײסט דערקענק ד• סומע, תם סך-הכל, תם װאלומען, תם פולן ״איך-אינהאלט, ,״אב שטעלט פא־ מיט זיך ױ םטחקטוד און באױ־מ־נג פון דעם גאנצן בגץ םענטש. אט-א-דער ״איך-אינהאלטי־ און אט די ,איך- סטדוקטוד״ דאס איז דאס טיפיזיתױקע און ױםעתנצידנדיקע, ױ דע־אצ־ע און די סינגולאױטעם, תד מענטשן-מאבגתד פויינ׳-ײפ, א־ן דעדםאר טאקע דער געגנשטאנד פון װירקלעבער מענטיק- אוסכאדינגט א־ז אקינסמלער אין אלע הינזיכטן גלײך וױ יעדער דורכשנ־טלעכעד מענםש, מיט וער אײנעפ אונטערשײד נאד, * כלעטלעך סין א בוך אונסעת דעםזעלכן נ?מען.