Literarishe bleter · 1931-04-17 · 16 (17.4.1931) · p. Seite 301

ליטערארישע בלעםער נו=• 16 (363) — זײט 301 י^■ - שוין געקומען... דעד קאמאנדירי...;א-ט זיך פא־ *עדעק... באשטעלט םאר צירלען באזונדע,־ע םאטדא־זעס... זא־4 זי געםער זען״ מען זאל ארײנש&עלן צידלען אץ דער צוואד״ די אזון... ױאב וועט זי איצט טאן, צירל, אן דדיסיען, מימ די ציוי־ םיצדעך ק־נדעד? נא־ יאנקל, שיינט, דאט עם בבלל איבעד געוו־טע טעפיש ם־ינט צו ד,ע,־ן. םו־םנד־ק ז״ן ״װאולעבל״ דו,־כן לאך םונב םא־נט־קן אויטגע- ז־עצטן צאן, םארלײנט ער די ד,ענט זייער טיף אין ־* דויזן-טא־טן און ג־־ט אדעק אין פינטטעק הויף אד־ין. מעק רוםט א־ם צודיק; מען דעד- מאנט א־ט, אז בעת יב-נדל ד־ נרו־םע קומט אראם, דאדםן לי־בטן א־ן הויף ב־־דע אננעצונדענע לאמטעק, װי א־ן דער צ־־ט, דען א־ן ״הויז״ ז־־נען םאראן געהויבענע נעטט. נאר יאנקל דוםט ו־ך נ־ט אם און הערט נ־ט אויף צ־ ם־יםן. םענעק ג־יט א־ם נאך א־ן ־טטאײ או־י־ן; ־אנקל צ־נדט דא־ט אן דעם גרויםן װאנט■ דאמטעדן, און ביידע שטייען אב־טל ב־־ם ארי־ננאננ א־ן קוק;, ,ד־ ד־ נ־ו־םע ־נזי־• נע פע־ד ־טט״ען בױ די קנ־ א־ן אויסגעבעטעד שטרו־, האלטן ־־ מ־־לער טיף א־ן דער מולטעד און בראמט־טען, - א־ אט די צװי־ גרו־סע קרעםט־קע און ־נוײ־ע ח־ותז די א־יין זײנען ב־• ז־י רויטע ל־־כטנדיקע, קלונע, נארנ־שט װי בײ םע,־ד. ־אנקלען, אפנ־ם, ־איז דא לעבן זײ אםך בעםעד, װי א־ן ״הויז״ לעבן די שטוב־סענטשן. א־ן װ־נקל, װאםיאנטקענן דעם לאמטעק, געפינט זיך;ק נעלענעד- א מאדנע נעם־טלעך און הײמ־ש געלענעד נאדעקט מ־ט אלטע פעררי- ־נוע קאלדרעב און מיט דעד ,װינטע,־ד־קע.־ בארענ־צ־ע. םענעקן צ־ט אה־ן ז״ער ינוטא־ק. עד װאלט א־צט מ־ט םא-ענ־נן איבערגעחזרט א־נע םון זײנע נרעשטע ״עב־ד־ת״ א־ן דא־ט ־א נעבל־בן מיט ־אנקלען נעבט־קן, נאר פון קיך קומט צ־ ײ־־םן ־טי־נדל ־י לאננע און םאדערט, אז םענעק זאל די מ־נוט נ״ן ־טלאםן א־ן יטט־ב א־ײן, זי װיל אם־לו נ־ט הערן, װאם ־אנקל ב־רט־טעט רא־טן. - יא - קדימט זי איבער, - ״לאזט אים״... אײך איז גרינג צו זאנן. און שטיקער װעט מען נאבדעם ,־ײםן ניט פין א״ך. נאד םון מיר, הלמאי האב איך אים דא געלאזט... זי נעמט אן םענעקן םא־ אהענטל אץ :עט זיך: - קום... זײ אװאוילער. נאר אװעקג״ן גײט זי םונדעםטװענן מיט אים נ־ט אװעק. יאנקל ליגט שוין אויםן געלענעד - אין אנטאן מיט די עלנ־י־גנם אונטעק קאש און זי ־טט״ט דא נאך אל־ן אלאנגע, אנ־םל אן אנגעבויגענע. בײ דער ־נרין םון לאמטערן נלאנצן א־רע א־ינן נאב- מער װי ב״ די םערד - וײ ז״נען איצט ב־ז גאר ׳גוװאדץ און ב־ז גאר ה־ציק, װי ׳נוװא־צע נרענענד־קע קוילן״ נאך הײםער - אי־ האנט. װאם האלט פענעקן םא־ן הענטל. עם העדט דך ,װ־ ז־ אטעמט קורץ און זײער ט־ף װי נאך אייאננן געלו־ף. א־ן דעד נאז ־נזלאגמ דער ױח םון םױש-או־םגעױיניקטעד ־נוטא־1 א־ן םון ־נױנע אויסנעםוצטע םערד - א־מא־םער און ־נזשארקער ד־ח, עד רענט םון תע צו תע א־׳־ז מעד או־ף. סענעק קוקט זיך אום צ־ ׳נזײנדל דער לאנגער, באםט איק זײער אםאמדלעכן בליק. װאם ז״טלם ז־ך בגנבה צו ־אנקלען א־־פן געלענעד; םענ־עק קוקט או־ף א־ר, או־םן געלעגער און םאדעזטייט נ־ט, װאם קומט דא םא־ עם דערהעדט ז־ך םלוצ־ם א־נוט־־1 קול, װאם קל־נגט עשעם װי ־א יאנקלפ און װי ניט יאנקלם•. - נננו... גײט אײך ינזלאםן... ־נו־נדל ױ לאנגע טוט אציטער. זי טוט א ׳נזטארקן דױק שע־ נעקם הענטל װאס ־אץ איר גליענױקע־ האנט, א־ן נײט םיט א־ם זײער םאמעלעך אװעק. א־ן הויף העדט זיך װ־ יאנקל ז־נגט א־ן ־טטא־1 ב״ ז־ך אײםן געלעגע,־: - טי־די-דונײ, ױ״ױ-דונײ, - די-די־דונ״, די-ױ-דונײ-דא!... יאנקל קער זיך אן מ־ט אלע א־ן ״זעיז״ א׳נזשיקל קדוב. עד נע- דענקט, ,װי אזוי יאנקל איז נעבשן נאינענאנגען נאך חײמם לװיה - ־נזםעטער װ• אלע איז ער נאנגעגאנגען א־ן אײנער אלײן, אקיראט װי דער ח׳נזבון, װאם עי יאנהל, האט מ־ט ח״מען, א־ז אבאזונדע- רער און קער זיך ניט אן מיט אלע אנדערע. דער עולם מ־ט דער מ־טה א־ז כװין געװען א־ן עק ׳נזטאט בײ דעד בד־ק אץ ־אנכל - א־נם רעקל אויםן טונקעלן םודמאן-העמדל - איז אקאױנזט אדו־ס עתעץ םון אונטערן הויף, װאם א־זם ״הויז״, און זיך אװעקגעלאזט צדם בית-עולם מ־מן םאדלאזטן ,װענ, װאם אדום׳און-אדום ד־ עק- םטע שטאמ-היזער, אײנעד אל״ן, מיט אזײטל און עשעם מאדנע. אקוראט וױ אומעטום, אויף דער נאנצער װעלט, ,װאלש שײנען ד־ זון און נאר ער, יאנקל א־יײן, װאל)ש נעגאננען א־ן שאטן. םענעק- מען האט אים דאן געהײםן בלײבן אין דעד ה״ם, נאך ־עד לװ־ה ניט נאיגײן - האש םײל-אוים-בויגן זיך אלאז געטאן יאנקלען נאב׳ לויפן, אים אנגע־אגט בײ דער בריק. נאר יאנקל א־ז װײטער םון דער בױק נ־ם געגאנגען; דער װינש, װאם בלאזט םון ט״ך - א שטארקער, א זומעח־יקער - האט אים דאדט אויםנעבלאזן ז״ן דעקל און ז״ן פוחמאן-העמדל, נאר ער האט נעהאלטן אײן אויג צ־געמאבמ און מ־טן צװײטן האט ער אלץ געק־קם ־צ־ם ,־ױיטן בארנ- אדוין/ װאו עם שװאדצט זיך די קריכנױקע לװיד״ - געװען אגוטער בתדער - האט עד אמאך גענעבן װענן ח״מען, - אז,־י אמאל, אונטעדװעגפ אז םיא־ז אויםנע־ומען מ־ט אים צו פאוץ אן דעם באלעבאם... גע־עדט דעם גאנצן װעג, רק דעד- צײלט םױילעבע מעשות: ער מ־ד - אמעשד״ איך אים אמעשה, און מיר םאק זיך אזו־, רייםן ק־שקעם ם־ן געלעבטעד. און אז סע האט זיך געמאבט: טע סארמ א־ן דרײען - מ־ט באלעבאם, ה״סט עם איז ער אטו־טער מענטש, ח״ם... שװײגט װי די װאנט, רעדט ניט. אויס ק״ן װא־ט, אװאנץ און מער יארנישט... װאם אױ איכ ארויסגעקןסען, אז ער האש געהאט ארײכן שװער?... נאר אט הײבט אן קלינגען א־ן ק־ך דאס עס-צימער-גלעקל. אלע צײלן: - איינס, צװײ, דױי. אויב ״דרײ״, מײנט עם בונ־ ױ קעב־ן. דאס קלינגט אלץ זי- שײנדל ױ גרויסע, רק זי גיט ארויס באםעלן. בוני גײט. אװעק א־ן עס-צימער, זאמט זיך אם עשלעכע מ־נוט און ק־מט צוױק אצעקאכטע. - צינדט אן תם לאמם, - זאגש זי, - װאם פאר אם־נ- סטעתיש? װי גלײך ניט זי האט בױ אהער הנאה געהאט םון דער נע- מיטלעבקײט, װאם ױ טונקעלע קיך נ־ט צו דעם םלאקעדדיקן אויװן. ש״נדל ױ לאנגע נעמט גלײך אנצינק אין קיך ־עס װאגט-לאמם. עס דאבט זיך, זי װאלט איצט געטאן *עז־ער עבודת-םרך, אבי ז־ זאל איצטער ניש דארםן רײדן. וױ נא״ ז־ מאבט ל־בט־ק, קוקט זי זיך דאך אוװס אויף ־עדעק אין קיך. אירע קײלעביקע שװארצע אוינן האבן א־צט מעד װי 39 גראד היץ, אירע באקן פלאמען און ױ צעקנ״טשטע םארעקשנטע נאז איז בלאס און קאלט װי אײז. בוני האט שוין םארקאשערט די ארבל, םארלײגט ױ ערן םון קאפן-טיבל אונטעד ױ אויערן און אנגעהײבן םיל מאל איבערצו- װארפן א־ד קעדםער פונפ אויװן צום טאםטשאן און פ־נם טאם- טשאן צוױק צום אויװן, איבערװארםן געשװינד, םיש בױהשן ױטם. א־רע םאו־קאשערטע ג־בע הענט נעמען זיך איצט, אקעגן נאכט, באנ״ס קאבן און באקן, צוגױיטן םאר יעק אין ,הוױ״ באזונ- דערע מאכלים. זי לײגט זיך אן מיט א־ר נאנצן קערםער או־םן טאםטשאן בײם אויסקװעטשן ױ נאסע גױנע סאלאטע א־ן םאר- קױצט אזש ױ צײן, בעת זי זאגט װעגן שײנדל רער גתיםער: