Literarishe bleter · 1931-04-17 · 16 (17.4.1931) · p. Seite 300

ליםערארישע בלעטער_נו~• 16 (363) 300 ״ איז עד גענליבן טרויעתק פאו׳שראכמ און איינגעהילט אץ קנימשן םק יםור־ס. און אז די שוױגער ד,אט אין םארכמ געםתנט: צ• קאן זי כאלד איר קיגד אתשדנה געבן- האט ער דאס םגים טיט זיין האנמ פארדעקמ און דך זנע־לאגט: כיבץ נישט דעד האר םון לענן י און םיהאמ פאסיחש, דעם זעלבן אױפדערנאכמ, האמ שנעלע די רבחרן אויף אייביק די בלויע אירע א״געלעך םא־מאכמ. און פיהאמ אין קרײז םון יאוץ אױך םאםירש- דער גרייז-דער רבי האט דערלעבט צו םרײדן- אליץ דעפ זץ צו זדםה נאך כעפירט. ם־זידעי• 1 — 15 יול• 1930. -לאז, מאםע, לאז \ עס װעט נישט זײן קק ברית ז איך װיל: דער רבי זאל אשכועה געבן י ד• מאמע ,לײנט און ראננלט זיך און בעט: -ני4 טאכטעד, םיקינד:-<ין שבעלע ב״ א־ק; -אשדיעה זאל עד נעבן יײ מײן בעט: איך קאן נישט, םאמע, אויפהאלטן די שדעקז איך קאן שזין מער נישט לעבן אץ דער טודאו -הכלל-האט דך דעד דבי שטיל געפרעגט, װאפ איז דער הערי װי לאנג יועט עם נאך דױעקז און אז די שװיגער דאמ צו ענד נעב־אכט צופ רבינם סיש ד• מורא-קע בשורה - און דא־מ אין ױ חדױפ מרנקט מען ק אחס־ױשע־ געזופ װ• אץ אבינשטאק. רער רב• - זאל נעזונמ זײן-איז א־ײן דער קינפעטאױן םזל־טוב צו וױנטשן. מ שטוב איז םוײ דער םנדק איז שױן גרײט, דער םוהל װארס מיט מעפעי און מימ ברכה... און דא- פון מױל צו מויל האם זיך םא־שפ־ײ: ױ קינפעטאױן גיט נישט ־עפ בן־זבר. ז• האלמ ־אפ פיצל קינד בײ א־רע ב־יפט און ,־אנגלט דך םא־ ־עפ אױף מ־־מ און לעז עד ברומט אשטילע הםילה בײ א־ר בעכ, און פידוכט דך: ע־ איז עלמער נאך געװאר;. ער װעט סיט מיר דאפ קינד צו זצםה םיק: ד קוקט ארױף מיט .־חמ־ס און געבעמ: ליבפמע־• ״עפ אטײל םון מײנע יאק■ א ן / בער כ ע ר ד ו נ שטאדק אין גױיםן באק-אויװן. איצט איז נומ צו דצן בײ •אנקלען אויף דער צעשאקלמעד קני און הערן, װי ער דננט דך צו עםעפ א״װאולעבל״ - אזױ דך, ניט יא־ הױך, םאחטראכט: - טי-דע-דונײ ױ-ױ-דונײ - די-ױ-דונײ ױ-ױ-דונײ-דא... םענעד, װײםט: דאפ װארט ״תנײ״ חזרט יאנקל אלײ אםמ, װײל צװ־שן דער צ״ט, װען עד איז געװען דא אין ״הױז״ אמין סײדלשע םאקא־אװע און ביז ער איז געװאיז אםו,־םאן בײ ױ םערד, האט ער דערװײל אםאר יאר געדינט אין סאלדאטן, דך געםונען מיט ז״ן פאלק זײעד װײט, ערנעץ לעבן זײער אנרױסן און ש״נעפ טײך, װאפ הײםט ״דער דונײ״. און נאך װײםט םענעק: יאנקלס מאמע איז געװען שיעדל דער נתיסערפ אפ. יאנקל איז אלמ געװען איאר צװעלף, דץ מאםע - אםרישע אלטנה - האט אים ניט געהאט װאו אהינצוטאן, האט ד אים םימגענוטען אהער אין ״הויז״. זי האט אויםגעזױגן שײנדלען, געױנט אין ״הויז״ וױ אקעכין - ד איז ,געשטאדבן״, איז יאנקל פון דעסאלט אן אץ ״הויז״ פא־בליבן. *אנקל אלײן האט עם אײנםאל אין םערדן-שוטאל דעדצײלט פענעקן, װי מען דערצײלט אחבר: - אײםעך - האט ע.י געזאגט, - אז צו ק״ן בעל-מלאכה האבן זײ מיך ניט אםגעגעבן... נו, און אלײן האב איך קײן שכל נ־ט געהאפ. עד האט דערבײ אװאונק געטאן צוס ״הױד-צו: , - אײםעך... בײ ״זײ״ גײן מאנען?... עכ דאכם דך: יאנקל געדענקמ עס אויך איצט, בעת ער זיצמ אנטקענן צעםלאקערמן באק-אויװן און זינגט אױין דץ םאר- מראכט ״װאולעכל״ אין פאדנאכם אדיין: - טי״ד*״דדנ*יי די״די״דדנײ, - די״די״דדנײ די״ױ׳ידונײ-דא!״. םענעקן איז טט, װאפ *אנקל שאקלט א־ם בײ זיך אױף א קני און האלט אים אתסנענומק מיט אהאנט. ױ גאנצע מעשד■ װעגן *אנקלס מאמק, װאם האט דא אױסגעװינן שײנדל ײ גרױשע, דא געװק אקעכיז און דא נעשטארבן, גיט אים צו םולן, אז (ס י ףז נאכגעלאםן •אנקיען צוױק א■ ־* י ו י םענעק א־ז, פאדשט• קיך א־״י, זיך דא־מ געשאדמ א־ום א־פ, א־פ געקוקט א־ן פניפ ארײן. דערנאך איז ער נעזעסן בײ א־פ אויף אקני, זיך געשפ־למ נרט זײן בלאנד בערדל, גײשמעקמ דעש ױח םץ ױן האלז - א מחיהױקער ױזע א פױש-אױםגעבאדענער, װי דעד רח םדנם טײך און פון ױנע זומערױקע נעװיחץ. םענעק האמ נעװאלט אתםטאםן יעדע קלײניק״ט בײ יאנקלען אױםן פנ־ם, װא־עפ - אנעזדנט אױף א*ם, - אויף אמ-דעפ יאנקלקז תםיד, אז עד גיט אװעק א״פאר- ציע״ עםעצן םון ױ באלעבאטים, א־ז דאם ניט בלויז פאר דך אלײן, נאד שוין אױך םא־ בונ• רער קעכץ, םא־ שײנדל דעד לאננעד און אםילו אויך םא־ איפ, םענעקן, אױף װעמען מען קוקט דא אין ״הױז*, װ• אויף אסיאוםער ביליקער דאך; עס װאלמ כדא• געװען עסעצער זאל א־צמ אזאג גענן: - האט ער א־ר געעגטםעדט. שײנדל דער גרױסערי... שױן אײנמאל זץ ענטםעי! נאד נײן. אלע אין ק־ך ױנק א־צמ גערוט און שװײגן. בונ• ױ קעבין, זעמ םענעק, װארםמ א־״ן א*ן א־־װן עטלעכע קאחטאםל צװפ בראמן; דאפ טומ זי ־ערםא־, װײ־ *אנקל האט ז״ער ליב צו עסז געבאקטע קארמאםל און ניט נאר ער אלײן זאל עםן - אלע ארום א פ אץ קיך, -,אט ער ליב, זאלן האלטן ױ הײסע געבאר,טע ראימאפל אין ױ הענט, צו־גױמן זאלץ םון אויבן מיט צװײ םינגער און שלינגען דעפ בױעגױקן מאכל א־נאײנע־ טים ױן טשאדענױקן געתך. םענעק װארםמ איבער אין מױל דעפ הײסן ביס קאדטאםל םוז אײן באפ צו דער צװייטער פונקט װי יאנקל. עד לאזמ פון איפ רךן אויג ניט אראם און מאכט א-ש נאך יעדער תנועד״ װא־עס ־אנקל, םילט ער. אױ, אזוי צו זאנז, ױן ע־שטער אמתער דבי - נישט דער ״רבי״ אץ חדר איז ױן אמתער רבי, נישט ױ מאסע, נישט אםידו דער טאטע. נאד יאנקל; עד געםעלם פענעקן ביז גא־; אלצדיגג, װאפ יאנקל זאגמ, א־ז גאלד אץ זילבעד, - דאפ דארף מען גע- דענקקז איצמ איז םא־נאכט. ױ קארםאםל זײנען שוץ אױםנעגעסן. א־ן קץ־ ברענט נאך נש דער לאמפ, עס םלאקערט בלויז ױער