Literarishe bleter · 1931-04-17 · 16 (17.4.1931) · p. Seite 298

ליטעדארישע בלעטער נום• 16 (363) זײט 298 און-־שװעבס ד אזױ צניעותדיק אץ גאס - דאן װאונהןק דך שכניס: א סן־ינצעסץ: זי שװעבכ פארנײין בית-מדדש אװי םרעםד, דאן רײסכ דך אס אנרהמעלע £■; שמענדע־. ער װיל דך בוקן טיף און-נלײבט םארשעמג• אגאםט איז ד, אגאסט פון װײטע לענדעד. באשעחט איז אים אן אומרױקע נאכט: עם חלוםט דך אים שנעלע הדסדים. ד שפילט דך מיט דץ שאה און ד לאכט - א פ.־עםדע און אװײטע און אנלאסע. און אומדדקער װערן זײנע טעג און שסילעד זײן געזאנג ב~ דער :מרא: געשטעלט האם זיך אים שנעלע אין װעג. שװין יעכער, אז אמענטש איז נישט געבא,ץ ן שוץ נעםער איז צו זיץ אטױטער לײם, װאם פילפ נישט, װי םען שנײדט עס מיט א תלף י אבדהמעלע דעדװיםט דך אין דער ה~ם, אז שבעלע איז גאד דעם רנינם ־לד״ געקורעז איז די בשורה אים צװלעצנב שװין לאנג צעפויקט דורך װײבעדישע צינגעד. אינמיטן פישמארק װיצלט ױך אל*ן: דעד דבי װערמ פון טאג צו טאג אלץ ״ננעד. אחםיד דינגט אהעכט-איז ער :ישמ פויל: פארפאדט מיט אים אין פיםק ארײן דעם װיצלעד. איבאיטע םיט װײגםעדלעך בײם מויל צעדײםמ אים םתם די בעקעשע אויף םיצלעך. -דו םמזר-ױנג: ה חזרישער בײן׳!! םיאיז װײניק דיר? מיט בלוט װעםמו נאך שםײעןו וױ קומםטו פושע׳אחר צו פא־שטײן: דעד דבי טוט - איז אלץ ק השמים! 11׳\• הדסה די נגידה םיט איר ד.ױז איז װידעד שױן דעד אקס םון גאנצן ישדנ. דער פריצישער פארנעם אירעד איז גרויס: מען חידושט דך: אקאזאק םון אן אישהז זי גרײט דך, מםש, אײנלײנן אװעלט, א חתונה - אזוינם אויף דעד מדינה. דאט גזצצע שטעטל אױף די פים געשטערט. פרנסה׳ילעב! די פיט זאלן נא־ דינק. מיט אינדירע־ א,ץ גענז איז םול דער הױף, און װײבעד מאנן קנ״דלעך און מען שטאפט עב. עם לױפן טרעפ׳אראפ און טרעפ-אתיף ־לי-קודש און שמשיס-גאנצע :אפטעס. מען זאגט: עכ ודעט פארםעיץ פיש אין טײך. מען שפועסט פון אג־זמאדיקן שלײען: װעט אנקומען םיט די קלעזמארים גלײך, אץ אונגערלאנד װעט צ־שטעלן דעם ל;. מען זאגט... נאי ג~ דע־דיל אלץ.װאם מען זאיכ אט זאגט מק שוץ.• ת בלה האט אמיחוש., אן אלטע מכשםה האט אין זאד, 5 איר אנגעשאטן טײװ־י-קײט מיט תחור,. -וױ? װי האט ער גקאגט?-האםט דאך געהערט. תץ טאכטער װעט נישט אויםטדאבטן קק ליגן. טא שק מיך נישט צו ײדן םימ קיץ בערד - װעסטו פארשפאדן קדומע תשובות קריגן; - דעם רביז מיט דעד הארטער, שװעד בא־ד? דעם דבין מיט די שטעכעדיקע בדעמען? אוי, כאמעש, כיװעל שמארבן א־־פן ארט: און אױב ע־ װעט דאם קװיטעלע נ־שט נעמען? די גרױסע פענםטעד פון הדסהם הויז אץ לאנגע, שװע־ע בארד,אנגען פארהוילן. םק זעט דאדט נישט אריץ אץ נישט א־ו־ם צוגלײך אין שטוב װאלט שטיל געצאנקט א חולד״ אין מאיד-תדם דעיז איז איער פול, עם קאכט און דדט אזױ װי אין אקעםל. עם קומק ײדץ און פון גאנצן גבול, דעד הויף - געפ־אפט און םול אדים דאם געםר. שױן װײט אדום-־עם צדיקם גנורה שמט, םון ״גרב ב-ענגט מק קװששערס מיט ד־בוקים, מיט װיסטע קדענק, צעבדאכן און פא־שעמט. און-װעמק ם׳פעלט נישט-קומט ער גלאט זיך *יקז• רע־ צ-ק ר-ענט כװיטלעך-און ער טדײסט.;עצ״לטע װע־טעד און ױ שהים-אהארטע. דײן בליק אױ שא־ף און פיבערדיק און הים- או ־ עפעס תכט עד זיך, אױף װעמען װאדט עד. ד~זט אױס: דעד צתק תכש זיך אויף אגאסט, ׳ ש־ין דרײ-פיד מאל נעשירט װאוה־ן דעס שמש: - און זאג א- דא־ט, דער ~דענע: ק״ן שפאינ ־ע־ ,־ני דאט געםיינט בפועל־םמשז אץ דע־ נגידדס ש־ױיגנתקן ד.ױז דאט ײ?כגזאם-שב-*ל אפאוהאנג דך פאדרױגן. ארױסגעקוקט צװ״ אױגן בלױ און גרױס — אזעלכע שב־ם׳צע-אכעדמע צװ~ אױגן. אפנים - גא־נ־שט קינדעדיש און בלאפ און ,־יף אין ט־ויער, װי אץ טעג םון שבעה. דעד ,יבי-הײםט עס-װײסט נישט פון קײן שפאפ. ת םאמע-איז כתצד, אױפן דװנ. געבדאכן און געעלטערט און פארװײנט איז איר די מאמע אויפן האלז געפאלן. -כיץ קינד-כײן שײןז דײן גליק האנ איך גע׳ סיינט: ביםט א־ן אמזלױקער שעה דעם רבינם בלהז ו׳\. צ~ קאן מען דק ־עיזען תרך אשפאקטיװ דעם גילגול פון אםײדלשעד נשמה? ע־שט נעכטן נאך האט שבעלע געשטיםפ, געװק אױנגעד םתליננ און-נישוטא מער. און דײף איז זי געװאדן איבעד נאכמ. און שטיל איז ד געװארן, װי אװאםער. ת אויגן בלויע-נעפלדיק׳פארטראכט. ־אס פנימל - פון םאג צו טאג אלץ בלאםער. ד קלײדט דך שוין באשײדן און געםאםט, האט ארך ־י בלאסע פעדל נישט פאתעסן. - װאם .־ע־םטו פא־ א נאתשקייט, מײן קינד: דער רבי, מ־־גםמ־, װײם גישט אונזער יתים? טא געם-זשע, טאכטער, מאך תך גרײמ געשװ־ג־, און אין אגוטער שעה פיר אוים דײן של־חות. דאב?יג־ איד נ,*טן קװ־טל שױן אװעק, הדסד זעצמ דך װארטן אױף אתשוכה. ד אטעמט שװעד, אביםעלע מ־ט שרע־. צ־ טוט זי,־עבט? ד ג״ט דאמ מזל פתװן. דאט גוט באטדאכט אץ-דדבט דך-נישט געא״לט, אגלײבע יאך געװען ־אלמ עט פאד ב״־ן: ־ אן אלמן איז ער, זי-אן אשת׳חײל, איז װאם א־ז אזו־ קתם פין דעם צו ר״דן? אז גאט זאל װעלן צושיקן דאם נליק!... ־אם דאט ז־ איצט אי־ץ טאקע צזם רנ־ן ד־ טאםטע־ פא־ אשדםנטע געש־קמ. א,ץ גאב זא־ איט פאדלענגעדן ת יארן. ׳\ו.. ד־םדם באכטעד ת־פב אד״ם געשװינט - ת בלויע אויגן ש־טן כיט געלעכטעד, דאם פניכל — פא־דויטלט, װי פון װינמ. א נײן; װ־ קאן ױ בשורת זײן א שלעםטע - נו, מאכטער זיםע ,־ײד שוץ אוים א װא־ט; -- װאדט, כאכעש*, עם דאקט כיר נאך אין חא־צן. אוי, כאכע, םיאד אהא־טע ש־װע בא־דז אוי, כאכע װי ת בדעמען זײנע שטא־צןז געכײנט, אז ער פא־לענדמ מיך כיטן בליק. אזעלבע ביםטי־ע או־גן ב״ ד״ן ד־ין׳ און ע־ דאט :א־ אדא־ע דאנט געשיקמ, אקאלטן קזיפ אין בעקל מיד געיעבן. ע־םן. געמיינמ, אז איך באגראב םיך או־פן א־ט, אז דא־ט איז ־אך אב,־ד,מעלע געזעםן. ־ײד רבי דאט געזאגט עפעם אװא־מ, און א־ך דאב מיך בא־שעמט און אלץ םא־ - :־, בוגרת רײנע שיק רעט װ־גמ אגאגג - פאדקולמ דך עם בײם רבין או־ף בחותם. אבדד&ל מאיד-תדם אין געדאנק, און װאם דע־ רב־ זאגמ - איז כרעג בת־ם. אדדבוע פרעג איך תך אד־ץ... -װארמ, כאכעשי, איך װעל כיך באלד דעדכאנען. געזאגט ד,אט כיר דע־ רבי... אבעד נ״ן: עד דאם :עשפאםמ אץ איך דאב נ־שט פאד׳ שטאצען. דער דבי דאם את־דגקען ד־ן בר־ױ און אױכ<עשפ*צט און א־יטגענלײבט ־־ ב־עכען, ארינגעקוקט א־ן כיינע או־גן טיף: ״תץ ראכעם מאכטעד וױל איך בעםע־ :עמק״.