Literarishe bleter · 1931-04-17 · 16 (17.4.1931) · p. Seite 301

ליטערארישע בלעטער נו״• 16 (363) זײט 301 - שוין יעקומען... דעד קאטאנ-ידו... :אדגט זיך פא־ •עדערן... נא־צטעלט םאר זררלען נאזזנדעדע שאטדאדעם... זא־ זי נעםער זען, מען זאל א־יינשטעלן צידלען אין דער צלא־ ,ל• אזון... ױאם לעט זי איצט טאן, צ־דל, אן היימען, מ־ט די עריי םיצלעך קינדעד? נא־ יאנקל, שיינט, ד,אט עש בנלל אינעד נעל־טע טעמים ט״נמ צז ד,עדן. םויםנדיק ז־ן ״װאילענל״ דודנן לאך םזנט םאדנט־קן א״םנע״ זעצטן צאן, טארליינט ער די ד,ענט ז־יער טיף אין -י דזיזן-טאשן אזן ג״ט אלעק אין טינםטעק הויף אד״ן. מען_ זלטט א־ט צודיק: מע; דעד־ מאנט א־ט, או נעת עדינדל די נרז־םע קומט א־אפ, דאדפן לײנטן אין הויך• נ״דע אננעצונדענע לאמטעק, ,לי א־ן דעד צ״ט, לען א־ן ״הויז״ ז״נען פאראן געהוינענע נעםט. נא־ יאנקל ודפט ז־ך נ־ט אם אזן הערט נ־ט או־ף צל ס״פ;. םענעק נ״ט א־ט נאך א־ן ימטא־ אריין; ־אנקל צ״נדט דא־ט אן דעם גרו־םן לאנט ראמטעדן, א•; נ״דע שט״ען אנ־טל נ״ם א־״ננאננ א־ן קוקן, ל־ די נדז־טע ש״- נע פע־ד ימט־״ען ניז די קנ־ א־ן אז־םנענעטע־ ־ט־טרז־, האלטן ־־ מ״לער ט״ף א־ן דעד ם־לטער אזן טו־אמט־טען, - אך, אט די צל״ י.,־ליסע קרעפטיקע און ־נריזע ת־ותז די א־־נן ז״נען נ״ ז״ דו־טע לז־כטנדיקע, דלונע גארנישט לי נ״ פערד. ־אנקלען, אפנ־ם, איז דא לענן ו״ אםך נעפער, לי ־א־ן ״הויז״ לענן ד־ ־טטזנ־מענטש;. א־ן וױנקל, לאםיאנטקענן דעט לאמטעק, נעפינט זיך זק געלעגע־- אמאדנע געמ־טלעך און ה״ם־ש נעלעגעד נאדעקט מ־ט אלטע פערד־- ־טע קאלדרעט און מיט דעד ,לינטעדד־קעד נא־ענ־צ־ע. פענעקן צ־ט אהין ז״עד ־טטארק. ער לאלט איצט מ־ט פא־גענ־נן איטע־נעהזרט א״נע פון ז״נע גרעםטע ״עט־דזת״ א־ן לא״ט ־א גענל־טן מיט ־אנקלען נעטט־קן, נאר פון ק־ך קזמט צ־ ־1־־פן ־ט״נדל די לאנגע און פאדעדט, אז פענעק זאל די מ־נזט־ ג״ן ־ט־׳אפן א־ן ־טט־י אד״ן. זי ל־ל אפ־לו נ־ט העק, לאס יאנקל נ־דט־טעט דאדטן. - יא - לף־ימט זי א־נעד, - ״לאזט איס״... א״ך איז נר־נג צו זאין. און ־טט־קער לעט מק נאטדעס .־ייסן ניט פין א״ך, נאד פון ריר, הלמאי האנ איך איס דא געלאזט... זי נעכט אן פענעקן פא־ אהענט־1 א־ן טעט ז־ך־. - קוס... ז״ אװאוילעד. נאר אװעקג״ן ג״ט זי פזנדעםטלענן ילט א־ס נ־ט אלעק. יאנקל ליגט ׳טוין אױסן געלעגעד - אין אנטאן מיט ױ עלננז־ננס אזנטעק קאפ און זי ־טט״ט דא נאך אל־ן אלאנגע, אניסל אן אננעבױנענע. נ״ דעד יט״ן פ־ן לאמטעק נלאנצן א־רע א־יגן נאט- מער װ־ נ״ ױ פערד - :״ ז״נען איצט נ־ז ז.אד ׳טװאדץ און נ־ז גאר ה־צ״ק, װי ־טװא־צע נ־ענענד־קע קוילן. נאך הײםער - א־־ האנט. װאס האלט פענעקן פאק הענטל. עס הערט זיך װ־ ז־ אטעמט קורץ און ױער טיף װי נאך אלאנגן געלויף. א־ן דעד נאז ־טלאגט דער ױח פון םױש־או־םנע־״ניקטעד ־טטא־1 א־ן םזן ־ט־־נע אױנצעפוצטע פערד - איטארפער און ־טטא־קער ױוף ע־ ,״עגט פון ,־גע צו רגע א־**ז מיער ־אז־ף. פענעק קזקט ז־ך אזס צ־ שיינדר רער לאנגער, נאפט איק ז״ער אפאמעלענן נליק, לאס ז״טלט זיך נגנבה צו יאנקלען אז־םן געלענע־; פענעק ק־קט ־או־ף איר, אז־םן געלעגעד און פא־יטט״ט ניט, לאס קומט דא פא־. עם דע,־ד.ערט זיך םלוציס א־טט־־1 קול, ״אס קי^־נגט עפעם װי ־א יאנקלפ און װי ניט יאנקלם: - נננו... נ״ט א״ך ׳טלאפן... ש״נדל ױ לאנגע טוט אציטער. זי טזט אשטארקן דױק פע־ נעקס הענטל ראם אין איד נליענױקעד האנט, אין ג״ט מיט איס ז״ער פאמעלעך אלעק. אין הױף העדט זיך װי ־אנקל זינגט א־ן שטאל נ״ ז־ך א־יםן געלענע,־: - טי-ױ-דזנ״, ױ״ױ-דונ״, ־דונ״, ױ-ױ-דונ״־דאז... יאנקל קער זיך אן םיט אלע אין ״דעיז״ אשטיקל קדוב. ער נע׳ דענקט, װי אזוי יאנקל איז נעכטן נאטגענאננען נאך ה״מם לװיה - שפעטער װי אלע איז ער נאכנעגאננען אזן איינער אל״ן, אקודאט װי דער חשנון, װאם ער, יאנהל, האט מיט ח־ימען, א־ז אנאזונדע- ,־ער און קער זיך ניט אן מיט אלע אנדערע. דער עולם מיט דער מ־טה א־ו שוין געװען אין עק שטאט נ״ דעד נריק, אץ ־אנד- - אינס רעקל אויפן טונקעלן ם־רמאן-העמדל - אױ אקארשט א־ויס עדגעץ םון אונטעק הויף, װאם איזם ״הויז״, און זיך אװעקנעלאזט צ־ום נית-עולס מיטן פאדלאזטן לענ, ,לאס אדוס׳און־ארוס ד־ עק- םטע שטאט-ה״זער, א״געד אל״ן, מיט אז״טל אזן עפעם מאדגע. אקודאט וױ אומעטום, אזיף דער נאנצער לעי^ט, װאלט שיינען ד־ זון און נאר ער, יאנקל אליין, װאלט גענאנגען א־ן שאטן. סענעק- מען האט אים דאן נעה״םן נליינן אין דעד ה״ס, נאך ־עד לװ־ה ניט נאנג״ן - האט פײל-או־ס-נויגן זיך אלאז געטאן ־אנקלען נאט- לויםן, אים אניע־אנט ב״ דער נריק. נאד יאנקל א־ז ל״טער םזן דעד נריק נ־ט געגאננען; דער װינט, װאם נלאזט פון ט״ך - א שטאו־קער, א זוםערדיקער - האט אים דאדט אױפגענלאזן ז״ן ־עקל און ז״ן פורמאן-העמדל, נאר ער האט געהאלטן א״ן אוינ צ־־געמאטט און מ־טן צל״טן האט עד אלץ געק־קט צ־ס װ״טן בארנ- ארויף װאו עס שלא־צט זיך די קריטנױקע לװיה. - געװען אנוטער נרודער - האט עד אמאך געגענן װעגן ח־מען, - אזוי אמאל, אזנטערלענם אז םא־ז אויסגעקומען מ־ט איס צו פארן אן דעס נאלענאם... נערעדט דעס גאנצן װענ, רק דעד- צ־״לט םױילעכע מעשות: ער מ־ר - אמעשד״ איך איס אמעשד״ און מיר פאק ויך אזוי, ױיסן ק־שקעס םזן נעלעטטער. אזן אז םע האט ז־ך געמאטט: מע םא־ט א־ן ה־״ען - מיט נאלענאם ה״םט עם אױ ער אטויטער מענטש, ח״ם... של״גט װי די װאנט, רעדט ניט• אויס קק װאחט, א װאנץ און מער גארנישט... װאם איו איפ א־ויסנעקומק, אז ער האט געד,אט אר״טן שלער?... נאר אט ה״בט אן קלינגען אין קיך דאס עם-צימער-נלעקל. אלע ציילן•• - א״נם צװײ, הױי. אויב ״דױי״, מ״נט עם נוני די קענ־ן. דאס קליננט אלץ זי- שיינדל ױ גרויסע, רק זי גיט ארוים באםעלן. נוני גײט. אװעק א־ן עם-ציםער, זאמט זיך אפ עטלעטע טינוט און ד״־מט צוױק אצעקאטטע. - צינדט אן דעם לאמפ, - זאנט זי, - װאם םאר אם־נ- םטערניש? װי גלייך ניט זי האט ניז אהער הנאה געהאט םון דער :ע- מ־טלעטק״ט, לאס ױ מונקעלע קיך ניט צו דעס פלאקערדיקן אויװן. ש״נדל ױ לאנגע נעמט גלײך אנצינק אין ק־ך ־עם לאיט-לאמם. עס דאטט זיך, זי לאלט א־צט געטאן יעדער עטודת-פרך, אני זי זאל איצטער ניט דארפן ױיזק. װי נאר ז־ מאטט ל־טט־ק קוקט זי זיך דאך ארוס אזיף יעדעק אין קיך. אירע ק״לעטיקע שװא־צע אויגן האנן איצט מעד װי 39 גראד היץ, אידע נאקן פלאמען און ױ צעקנ״טשטע פארעקשנטע נאז איז נלאם און קאלט װי א״ז. בזני האט שזין פאדקאשערט ױ אדנל, פארל״נט ױ עלן םוז קאפן-טינל אונטער ױ אויערן אזן אנגעה״נן םול מאל איבערצו- װאדסן א־ר קעדפער פונס אויװן צוס טאםטשאן און םונם טאם- טשאן צוױק צוס אויװן, איבערװארפן געשװינד, מיט נריהשן ױטס. אירע םארקאשעדטע ניטע הענט נעמען זיך איצט, אקעגן נאכט, נאנ״ס קאנן און נאקן, צוגרייטן פאר יעק אין ,וציז״ נאדנ- דערע מאכלים. זי לייגט זיך אן מיט איר גאנצן קערםער או־פן טאםטשאן ב״ם אויסקװעםשן ױ נאםע גױנע םאלאטע און פאר- קױצט אזש ױ צ״ן, נעת זי זאגט װענן שיינדל דעו־ נרויםער: