Literarishe bleter · 1931-04-17 · 16 (17.4.1931) · p. Seite 300

זיימ 300 1363) 16 ליטערארישע בלעסער 13. איז עד גענליבן טרויעתק. פזןדטראכט און אײנגעהילט אץ קנײט׳צן םון יםורים. און אז די שװינער האט אין םארכט נעםרענט: צי קאן זי באלד איר קינד אתשזבה נענן- האפ ער דאס םנים מיט זײן האנט םארדעקמ און דך עעקלאנט: כיבץ נישט דער האר םון לענן ׳ און םיהאצ פאםיחט, דעם זעלנן אויפדעינאכט, ד,אט שבעלע די רניזנץ אױף אײביק די בלויע אירע א־ינעלעך םאדטאכט. און םיהאט אין קרײז םון יאק אויך םאםידט- דער נרײז-דער רבי ד,אט דעדלענט צו םו־ײק- אלײן דעם זץ צו וז־םה נאך כעםירט. ס-יױעי 1 — 15 ייל■ 1930. לאז, מאםע, ראז! עפ װעט ני׳טט זײן רךן נרית! איך װיל: דער רבי זאר אשנועה נענןז ד• ראטע װײנט און ראננרט זיך און בעט: -ניכ טאכטעד, םיקינד:-און שבעלע בײ איק: -אשדױעה זאל ער נעבן בײ מיץ בעט: איך קאן נישט, מאטע, אויכהאלטן די שרעק י איך קאן שוין סער נישט לעבן אין דער םורא! -הירל-האט זיך דער ■־בי שטיר נעפרעיט, ױאם איז דער מער? װי לאננ װעט עם נאך דױעק? און אז די שװינער האט צו ענד נעב־אכט <דפ רבינפ טיש רי מורא־יקע בשודה - און דארט אין רי חדרים טר־נקט מען ק אחס־דישע־ נעזום װי אץ אבינשטאק. דער רב• - זאײ נעזונט זײן-איז א־ײן דער קינפעטארין מזר״טוב צו װינטשן. ער בתםט אשטירע תפילה בײ איר בעט, ד קוקט א־ױף מיט רחטים און געבעט: א, ליבטמער ז .עט אט־ל םון מ״נע יאקי די שטוב איז םוײ דער םנדק איז שוין ג־ײט, דער מוהר ױא־ט מיט מעפע־ און מיט ברבה... אין דא-פ׳־ן מױל צו מ־יל האט ז־ך פא־שם.־־: די קינפעטארין נ־ט נישט ־עם בן*זכר. ז• האײמ דאפ פידל קינר בײ אירע ב־יפט אין ראננײט ז־ך פא־ ־עם אױף ט״ט און רע: ע־ איז ערטער נאך געװא־ן. ער װעט סיט מיר דאפ קינד צו זצםה םיק: ־און ד ו ד ב ע ר ג ע י־ ם א ן / ב;־ ר פ ע נ ע ק <ם י ף׳ יכטאדק אין נתיםן באק-אױװן. איצט איז נוט צו זיצן בײ ־אנקלען פענעק א־־, פארשט־־ט ז־ך, נאבנעײאפן יאנקײען צה־יק אין אויף דער צעשאקליטער קני און הערן, װי ער דנגט דך צו עפעפ א״װאודעכר״ - אזוי דך, ניט נאר הויך, םארטראבט: - טי-דע-תנײ, די-די-דונײ - די-ת-דונ״ ת-ת-דונײ-דא... פענעק װײםט: דאם װארט ״תנײ״ חזרט יאנקל אזײ אםט, װײל צוױשץ דער צ״ט, װען ער איז נעװען דא, אץ ״הױז״ אמץ ס־־דלש־ע םאקא־אװע און ביז ער איז געװאת א פורמאן בײ ת םערה, האט ער דערװײל אםאר יאו־ געתנט א־ן סאלדאטן, דך געפונען מיט זײן פאלק זײער װײמ, ערגעץ לעבן זײער אנרױסן און שײנעם טײך, װאפ הײפט ״דער תנײ״. אוי נאך ,װײםט םענעק: יאנקלם מאמע איז געװק שײנדל דער נתיםערם אם. ־אנקל איז אלט געװען איאר צװעלף, דץ מאמע - אםרישע ארמנה - האט א־ם נים געהאט װאו אהינצוטאן, האט ד אים מיטגענוםען אהער אין ״ד״ײז״. זי האט אױםנעזויגן שיינדלען, געתנט אין ״הויז״ וױ אקעכין - ד איז ,געשטארבן״, איז יאנקל םון דעמאלט אן א־ן ״הויז״ פארבליבן. ־אנקל אלײן האט עס אײנמאל אין םערדן-שטאל דעדציילט םענעקן, וױ מען דערציילמ אתבר: - אײסעך - האט ער געזאנט, - אז צו קײן בעל-מלאכה האבן זײ מיך ניט אםנענעבן... נו, און אליץ האב א־ך קײן שכל נ־ט געהאפ. ער האט דערבײ אװאונק נעטאן צום ״הױד-צו: , - אײםעך... בײ ״ז״״ נײן מאנען?... עכ דאכט דך: יאנקל געדענקט עם אוי־ איצט, בעת ער זיצט אנטקעגן צעםלאקעחטן באק-אויװן און זיננט אתין ז־ץ פאר״ ט־אכט ״װאולעכל״ אין פאתאכט אריץ: קיך א־ײן, ז־ך דארט נעשא־ט א־ום א־פ, א־פ נעקוקט א־ן פנ־ם את־ן. דערנאך א־ז ער נעזעםן בײ א־ם אויף אקני, זיך נעשפ־למ מ־ט זײן בלאנד בערדל, געשמעקט דעם תח פון תן האלז - א מח־התקער תדע א פריש-או־םנעבאדענעד, װ־ דעד תח פונם ט״ך און פון ז״נע דמע־דיקע געװירצן. פענעק האט נעװאלט אתטטאפן יעדע קליניקײט בײ יאנקלען או־פן םנ־ם, װארעם - אנעז־נט אויף א־ם, - או־ף אט-דע־ יאנקלקז תםיז־, אז ער גיט אװעק א״פאר- ציע״ עמעצן םון ת יאלעבאט־ם. א־ז דאם ניט בלויז םאר דך אלי־ן, נאר שוין אױך פא־ בונ• דעד קעכץ, םא־ שײנדל דעו־ לאנגער און אפילו אױך םא־ אים, פענעקן, אויף װעמען מען קוקט דא אין ״הױד, וױ אױף אמיאופע־ד י־ליקעד זאך: עפ װאלט בדאי נעװען עמדמעד זאל איצט אזאג געבן: - האמ ער א־ד געענטפעדט. ש־נדל דער נת־םערי... שוין א״נטאל אן ענטםער: נא־ נײן. אלע א־ן ק־ך ז-נען א־צט נערוט און שװײנן. בוני ת קעכין, זעט פענעק, װאדםט א־־־ן א־ן א־־װן עטלעכע קארטאפל צום בראטן; דאכ טוט ד ־עדפא־, וױיײ ־אנקל האט זײער ל־ב צו עםן געבאקטע קארטאפי׳, און נ־ט נא־ ער אל־ץ זאל עםן - אלע ארופ א־ב א־ן ק־ך, האט עד ליב, זאלן האלטן ת הײםע געבאקטע לאיטאםל אין ת הענט, צושטן זאלץ םון א־יבן םיט צװײ םיננעד און שלינגען דעם ב־־ענתקן מאבל א־נאײנעפ מ־ט ז־ן טשארענתקן געתך. פענעק װא־םט א־בער א־ן מױל דעם הײסן ביס קארטאםײ םון א־ץ באכ צו דעד צוױיטער פונקט װי יאנקל. ער לאזט פון א־ם קי־ן אויג ניט א־אפ און מאבט א־ם נאך ־עדער תנ־עד״ װא־עם ־אנקל, פילט ער. א־ז, אזוי צו זאגן, ז־ץ ערשטער אמתער ,־בי - נ־שט דער - ט־-ת-תנײ, ת-ת-דונײ, — ת-ת-תנײ ת-ת-דונײ-דא!... םענעקן איז טט, װאם ־אגקל שאקלט א־ם בײ דך אױף א קני און האלט אים אתםנענומק טיט ־אהאנט. ת גאנצע טעשד■ װעגן יאנקלם מאט־״ץ, װאם האט דא אױםנעזוינן שײנדל ײי גרױסע, דא נעװען אקעכץ אץ דא געשטארבן, גיט אים צו םולן, אז .דבי״ א־ן חדד איז זײן אםתעד רבי, נישט די מאטע, נ־שט אפילו דער טאםע. נאד יאנקל; ער געםעלט פענעקן ביז גאר: אלצדינג, װאפ יאנקל זאנט, א־ז נאלד און זילבע־ - דאם דארף מען נע- דענקקז איצט איז פארנאבט. ת קאדטאםל תנען שיץ אויםגקעסן. א־ן ק־ך ברענט נאך נ־ט דעד לאמפ, עס פלאקערט בלױז תער