Literarishe bleter · 1931-04-01 · 14-15 (1.4.1931) · p. Seite 279

ליטערארישע בלעסער נוס. 15-14 (361) ₪^^^₪₪₪₪₪₪₪₪₪₪^^₪₪₪₪^. דיט 279 דער צי-יארילוער יוביליי פון דער ״װילנער טרופע״ צו דער י י ד י ש.ע ר*ג ע ז ע ל ש א פ ט (אויפרװי) לעקטיװ, װעלכעד האט ב־י אלע נםיונות דאך אײנגעהאלטן די םאז פון רער זיך נויענױקעד ייױשער םצענישעד קונםט, נ־י אלע שװײ־ע באױנגונגען םון דעם ייױשן טעאטעד א־־שנעה־ט די ױנגע אנע- רומםולע טראד־ציע םון אירע נויער און גױנדער. דער ױבײ־קאמיטעט םא־ דער ״װילינער טרוםע,־ דוםט ױ ־יױשע נעזעישאםט - אד׳ע יידישע אױאניזאציעט און א־נםט־טוציעט צ• נעמען אן אקטיװן אנטי־ל א־ן דער םי־ערוגג םון דער ..יױלנער טױפע״. זאל די דאזיקע םי־ערונג ברענגען צופ אויםדרוק נ־ט נא- אונזער דאנקנארקײט צו ױ בויער םון אונזער בצענ־שער ק־נשט, נא- אויך א־נזער םעםטן װילן אויפצוהאלטן א־ן דער איצטיקער שװע,-ער צ־יט אונזעדע מ־ט רער גרעםטער טםירת־נםש און אוט־ ו׳ערמ־רלעבער ארבעט דערװארבענע קולטור־םאז־צ־עט, ציי־שק װעל כע ר־ ״װילנער טר־םע״ םארנעמט־ אוא חשובן ארט. זאד דעד *ז־אריקער ־ובל׳ םון רער ״װ־לנער טױםעי װערן א :ײעד עטאם א־ן דער גײאנצם־לע־ אנטװיקלונג םון ־עט דאזיקן קינטם׳ ־־;ד׳קאלעקט־װ א־־םן װעג צו נ־ע דעדגױיבונגק, צו םר־שע או־ם ■ טוען פאר דער ײדישער סצענ־שער קונםט, םא- דעד ״דישער קולטוד. עקזעק־טיװע םון דעם קאמיטעט צו ם״ערן דעב 15יאױקן ױבל םון דער ״װילנער טױםע״: םאלק הײלםעױן, ד״ר יעקב װיגאדםקי, נ. װײניג, ד״ר מאקם װ״ג-ײך, ד״ר מ. זשיטלאװםק־, דן קאםלאנא׳ װ־םש, ד״ר י. ראפעם, ז. ױיזען, ד״ר צ. שאבאד, משה שאל־ט. א• אלק, רעי• .יאריא״; מאיק אירעלסאן, ײדישער לעדער-שןראײן; ד. ננדעזאװםקי, רעד. ״אונזעד גיאדנער עקסירעס־, ביאונע; '. בוראק, רעד. .קןװלעי שסימע״, ק#װעל; ד״ר בוך, געי. ״סי״נד ס־ן ײרישן סעאסער״; *. •. גאלדשסידס, סאראײן *ון ״ד. ליסעראםן און זשוינאליםסן; נ• ג#לו• קראנץ, רעד• .סאםאשאװער װאננבלאס״, סןסאשאװ מאז•; ד׳ר ג. געלםאן, ,װילניג•; א. י. גרןוזענסקי, רעד. ,אװנם׳קוריעי•; מ■ װ. דראנלע, רעד. .אונזעד פאלעסעד עקסארעס״, נדיסק; ה. דעליגדיש, רעד. ,טשעינאװיעער נלעםער״, סשערנאװיץ ן מאדיאן האסקלעי, סםאניסלאװ; יעחק װאלק, ,יעקןין״; זלסן װאםער, רעד. ,אונזער לענן׳, לודםירן ו׳ר ס. װײנערט, דראמאסישע םםודיע׳, װארשע; ינחק זינגער, ײד. שול-סאראײן םאר נוקאװינע, םשערנאװיץ; א• זײדשנור, סארװ. ײד• קהילה; אדװ. י. םשערנינאװ, ״װא; י■ ז. יאג,ו*, רעד. .װאלינער שסיסע״, ראװנע; סארק יונילעד, ״ד. ארסיםםן-סארא״ן, װאישע: נ. סילקאנאװינקי, ״שול׳קילם״; נחסן מײזיל, רעד. ״ליטעראיישע בלעסער״, װארשע; אוװ. ד״ר י• סיננער, לעםנערג; ל. םםאנקי, רעד• .נײס•; משה סלינקער, רעד• ,קאלישער לעבן״, קאלישו לאואר סוקס, ,נײער פאלקםנלאס׳, לאדז; ש. פר״נד, געז. קראקעװער ײד. סעאםעי, קראקע; ד׳ר װ. סאלעק, לאדז; י. סײגעל, רעד. ״װאלינער לענן*, ראװנע: אהרן גײסלין, סעףקלונ אין װארשען א. קיוק, מאניםםראס *ון שםאס װילנען פנחס קאן, סינדיקאס *ון ײד• ושורנאליםסן; ד׳ר ה. קאװארסקי, ננ׳ק; אינזש• א• קב-ונקי, ײד. םוחרים׳פארבאנד; ז. קאלםאנאװיסש, *ען׳קלונ אין װילנע; ד״ר משה קאנסער, רעד. ״נאװי דזיעניק׳, קיאקע ן ב• קארלינױם, סאיאײן םון ײד. ליםעראםן און זשורנאליססן, װפרשע; ישיאל קאהאן, רעי• ״לאדזער םאגעבלאס״, לאדו; אױידאר רוסען, נעז. *רײנד סון ײד. םעאסער, גראדנע; ױאל שפיגל, רעד. ,דער סארגען*, לעמבערג. ן װילנער פארלאג פין 3. קלעצקין ן- עס איז ארױס פוז דװק א נײע אויסגעבעסערםע אױפלזןגע דער טוגקעלער אויף־צר־כלומרשט הומןרעסקע . םרייז 5.00 גילדן * .23 1)1׳ו\316א ,3׳\\$23־31^ץ ,״ז6ו€1ז(8״ .12)61ק5 םונקט םיט 16 יאד צוױק - אין אשרעקיעכער צײט, א־ז ה־גגער און נױמ, אםגעױםנקײט םון דער גאנצער װעלט, איז א־ן װילנע געל״גט געװארן, מרך אגױםע פאלקם־איגטעל־גענץ און טעא׳ טער־לינד,אנער, דער יסוד םאר דעם קינמטלעױימן ״ױשן טעאטער, -עד נאשײדענער םרזװ האט עולה יםה געװען און דער ױנגער קא׳ לעקםיװ ״פאדא״ - דער ״םאראײן םון ױ ײדישע ד־אמאטייןוע אר־ טיסטן״ אין װ־לנע, װעלכער האט א־ן אםאר יאר ארוש זיך אנאמען געגעבן ״װילגער טױםע״, אױ גאר גיך נאר־מט געװאץ א־ן דער גאג־ צער ײדישעד און אמײל אױך ניט־ײױשער װעלט. םאר ױ 15 יאר זינט איר גרינױנג האט ױ ״װילנער מױםע״ א-י־ננעשרינן אײנס פ־ן ױ שענםטע בלעטער אין ־ער געשיכטע םון דעב ״ױ׳בץ טעאטעד, םון דער ״ױשער ק־נסט, םון ״ױ־ גזער קולסור. ױ ״װילנער טױםע״ האט דערצו־גן דעם נ״עם באדאוםטז־נ־קן ״דישן אקטיאר, האט אנטװ־קלט דאס נעם־ל סון פאראנטװארט׳ לעבקײט צו דער ם״אבלעם םון ײז־־״גץ טעאטער, יעט ערנסטן צוגאגג צוב ײױ־טן ־ט־״מםיל, ױ םארניגדונג םון דער ײר״גזעד כצעני־״עד קונםט מיט אלע אנדע־ע צװײגן פון דער ײ־י־נוער קילמור - מיט רעד ליטעראטור, מאלערײ, מוזיק אאז״װ. די ״װילנער טױפע״ האט נאר־כערט דעב ״ױ־בץ טעאטער׳אוצר מימ ד־ שענסטע װערק םון רער ײד־שער און אלגעמ״נער דראמאטוד־ גיע, האמ געשאםן רעם רײבםטן ײױשן םעאטער׳רעםערטואר (אי־ נער דצנדערט אויפםיױגגען), האט אומרערמידלעך געזויט װעגן און נײע סארכען םא- דעם ײױיבץ טעאטראלישן אויסדרוק און ױ גאגצע צײמ םון איר עקםישטענץ זיך געםלײםט צו שטײן אוית דער הויך םון ױ מאדעתע דערגױיכונגען אין רער םעאטער-קוגםט. תדמים ד,אם ױ ״װילנעד פרוםע״ דערהױנן דעם םרעבטיז■״־ פון דער ײױשער קולטור, אנטםלעקט א־ר ,־ייםק״ט, מאנ־פעסט־רט םאר דער בר־יטםטעד עםנטלעכקײט אונזעד ײױש אלם קולטו־׳ ־טםדאך, געװ־־קמ וױ א עײשטראנגיקער םאל־ט־שער םאקםאי א־ן אונזע,- קאמך םאר קולטורעל־גאציאנאלער גל־יבנאדעכטיקונג. דערפאר א־ל דער ױנל םון דער ״װילנעד מרוםע״ אױפ־&ונ פאר דער י״אזצער ײדישער געזעלשאםטלעכקײט, םאר ױ נרײםםטע ײדישע פאלהס־םאםן, םאר רער ײױשער אינטעליגענץ. םאר ױ 15 יאר האט ױ ״װילנער טרוםע״ ױרכגעמאכט סאר־ שײדענע גילגולים, האט געענ־עחם איר םערמאנעלן באשטאנד, האט גענימן דעם אדט, װאו זי האט אויםגעשטעלט איר קןנםם־נימי״ האט א־יםגעטיילט םון זיך ױזיױם און גױםעם, װאם האנן איבער לענדעד און גרענעצן צעטראגן ױ נײע ײױשע םצעגישע קונםט, געװעקט דעם גלױנן אין דעם ײױשן טעאטער, אין דער ײױשער קונסט, אין דער ײױשעד קולםור. םון ױ אלע גילגולים און שםאלטוננק און װאנדער־ננען, םון גאנצן שװעק לײדגם־װעג, אן הילף םון דעד םלויד״ אן אונטער־ שטיצונג סוז סעצענאםן, בלויז םיט דעם טיםן גלויבן אין ױ םאלקס׳ מאסן. בלויז מיט דעס פעםטן װילן װײטער צו נויען ױ ײױשע סצענישע קונסם אױ אױיס גאנץ ױ ״וױלנעד שױםע״ <אנם. מ. מזא״ד,), װאס שםילט איצש װי מיש 15 יאד צוױק אױף איר הײ־ מי׳נץ נאדן. סימאכמ ניט אױס, װאס םון דער ״וױלנער טױםע״ איז אװעק דער אדער יענער•, ױ שעםעױשע אידעע איז גענלינן דער ־צע־ מענטידנױקער עלעמענט, און קײנער טראגט ניט מיט אזא רעכט דעם נאמען ״װילנעד טרוםע״, וד אונזעד געםײערטער טעאטער״קא־