Literarishe bleter · 1931-04-01 · 14-15 (1.4.1931) · p. Seite 275

זײט 275 ליטערארישע בלעדער נומ. 15-14 (361) דער מאטא־ איז אנטשוױגן נעדארן. און דא דאנ; סיד אלע ערשס דעדהערט, װי עש ניסט דער רענן. א שלאקש-רענן. און אזוי זײנק גדר נעבליבי נעכטיקן אייםן וואשעד. עב איז געווארן גלײך נ־ם־הײמלע־ קאלט, זײנען מ־ד געזעםן און נעשוױגן. די ױננען האנן נערז־נע־ט, דער פויער ד.אט אמימע- נ־טען א לוםםע נרױט, געבראכן *ן איר שט־קעד און נעגעש;. דאס בדויט איז געװען שטא,־ק אלטנעבאקן, האט ער עש נעברעהלט. און מיר אלע האבן שוױיננױק און הוננעױק צונעקוקמ, װי דעד ב-ו־עד םלעגט יעדע וױיילע םא,־רײשן ײין אש״ק-געלע :ארד טיטן שפ״ן א.־דיף און אױינגעשניטי א־נט צעעםנטן דױל א הדפן צע־ ב־עקלט ברויט. מיד וײנק געװען הוננעױק. א־ן דעד דע־.ן ה*נטע,־-די רונדיקע שו־נן מ־נט ־אטעד האט ב״ז נעזוננק מיט איץ טא־, ם־נקט װ־ עמעצעד ױאלט א־ן ,־יז־קע טטדונע אננעצו־נן און אםנעלאזט - א־ן ױ בױדט ־1אנ־-׳ײאננ א־ן םא,־נ״ט ניט. (ם ו ף ק ר מ ם). ל ע כיטױאלעזן, שנעל-שיפנדיקע האדדאט;, די אלעכעדלעבע דער־נױ- נוננ םין א םארנאנגענער עםאבע. עש םלאנטערט זיך צװ־שן רי דאשינען צעחושט, אודבאהאלפן, װי א בא־־ײאל־שע שקאםע אויף די נאטן ם־ן ױ דאהערנע שטעט צװישן או־טאדאבילן. אצערפולער, טרו־עױקער אנאבראנ־זט. עס האט נערװן, אהארין, לונגען, פ־לט ,ד״טא־. און עפ יאדיש זיך צו האלמן םלאין דעם דעבאנישן פערר. אן אוטדן. אהעםלעבע שטותעדײ' ױ זעלבע העסלעבע שט־תעױי א־ז ש־ין םוז לאננ אויך רער הע־דישער קעמפעד אוישן שלאבטםעלד. ־• ה־נט־קע אינהרכטד־ע שטזםט א־וים דעם לענעדיקן מענטש, זי םארב־ט אים דימן מעכאנישץ מענטש, ױ םאשינען קאנען יועבן, צידעװען זאקן, פרוכםעק, ז״ א־בעטן אוים קינםטלעבע ־ל־ם םון קױשלױקן נלאז. מיר האבן באזײטיקט די פױילין פון דעד טעלעםאן-צענטדאלע, בא־רא״-זש־1 זאלן מיר נאך אויפן פ־אנט באש־ע־םטילן קדיטשיצן דיט דא־־א- ױאדםקין? אױך דאם זײנען באלענאלישע שקאפעם צדישן ,־אל-דא־םן. אין די טעכנישע דערד), װאם איך קוק פל־יםיק תרך שוין לינט עטלעכע יאר, געםין איך טײלדאל א־ט־ק־יען, װעלכע זײנען :ע- װידמעט ױ טלחמה-דערפינרוננען. איך מיש איבער ײ דאז־קע ־לעטע־ מיט עקל, איך לײען זײ נישט. א שאד צײט. א־ך נץ מיך משײד, אז ײ געװאלטיקע אנטװיקלונג םון דעד עקזאקטעד דיםנשיאםט האט א ששארקן שטזש-געטאן אויך דאם דאז־קע נעביט. װאדעם װי אנרעדש האט נעקענט זײן? נאדדארט אזן אבעדט א־בעטן טאנ א,־ן :אבט אי- בעד דער קאםמישעד ראקעטע, זײ זובן אנ״ע אויםרי־ם-םיבםטאנץ, זײ טראבטן װעגן דעם אטאדען-װאסערשטאף פון לאננדואיין און דער ״אינטרא-מאלעקולן״-ענערניע... װען וײ דעלן ענחלעך נעפי- נען די דאזיקע לעזונג - װעט עפעם אפיפיקעד חבדדמאן אנדענק זײער קאםמישע קויל צו ע,ידישע צ־װעקן, ענדעדן די ריבטוננ אוז יאזן די ראקעטע אץ מענששלעכע לײבע־ ארײן. ־♦ אינזשיניעק םון ״װעםטינ־-האיז-עלעדש־־יק״ האבן באדערשט ד־ עלעקטױשע יױא- * העלדן עין סענקעמיטמעס מערק. - נײן, - האמ געשױען דעד רזל-סירער, - איך האכ אים נעםירמ דעכטס מיטן פארװאטער. װאס פאר א זאמד תלזםט דך ױ,־? דע־ שדױף האט דך פאדפלאנטעדט א־ן ױ װאםער־כעײקםן, צז אלדע שװארצע יאר: קאטשאי: נאר עם האט נארנישט נעהאלםן. ז״נק אלע אדאם אין קאװטע דך באראטן. דא איז אדױם כאדאש• - גענונ, אדנים םלאודאם*, מ־ק דא א־יםן דאכע־ אינעד- נעכטיקן. א רעגן כליאםעט א װילדער. נא מײן קאפ אזיב צז דאדגנס װעם עס אזגז ניט אדאפטדאגן אלײן םון אדט. אזא גדדם ,־אםער װעט עם ױד טארנן ױן, נא װםיע םטא♦*. ל־אשקא: װארף דעם ־אקער. סען ד.אט אױינגעםראנן ױ לאמטעדנענג אין קאױטע איז נעװארן ליכטיקעד. * נוים איץ ווןרס• ** *ויף *לע הינוערם• ירונא װינאװער ־ ד א ם אײנם םון ױ שדעקלעבםטע ביכער אץ דער דײכער, שרעק- לעך-ױיכער טלחמה-ליטעדאטור אױ ״דאם פעלד-אפטײקלי־ םון א. מ. םרעי. םרעי איז װארש׳־ינלעך נעװען אםאנ־טאר אויםן דײטש־ן מערג-םו־אנט, עתע־ן הינטער לאאן האט ער נעזען גאנצע לאםט- דענן םימ פארנלוטיקטע, צעקאליעטשעטע קעדפערם, ער האט געזען מענטשיש םרײש, װאס ױ אנמעבטיקע מעד־צין נאדיט ז־ך מ־ט אי־נשפױצונגען, באנדאזשן, םדאשקעם צונז־םקלעפן, םחיה-מתים צז :ײן - אומזיםש. ער איז דערנאננק ניז דעד קאדםם-ליניע, נענאננען מיט די אטאקירנױקע אפמײלוננען, צוױקנעטרעםן צוזאמען מימ דער באנדאזשיר-םטאציע. ער איז תרכגעגאננען תרך פעלדער, װאם דער הימל האט פארםלײצט טיט אשםאלערנעם ,־ענן, אזן פון זײנע זכח־נות דריעט ארויס — קלאר װי דער טאג, - אז דאס העלדישש, ״העדלעכע סלחמהילע״ םון ת מעשהלעך םאר דעד ױננט עקםיםט־דט כלוױ אין דער םאנטאזיע סון ת עקשנותתקע נראםאמאנע;. ״נישפ װײט צעשדײמ זיך אםערד, עם איז ענלעד צו א דילד-העשגדיק געװײן...״ יא דאם םייערדיקע קאשםאנעװאטע סערדל לזיפמ שױן :־ש־ט מער אינער ױ לאנקעם מיט א צעםלאשעטע־;תלע. עס שוידערט. עם צאםלט, עם װײנט: אונטעד אשםאלערנעם פױשניץ האט ד־ העלד־שק״ט קײן שום זין נישט. תד העלר צוזאמען מיטן פחרן צ־ען זיך אוים אץ דער גאנצעד לענג, באהאלטן זיך אין דער ערששער בעסטער קאלוזשע און װארטן איבער, ביז װאנען דער שטזרעב דעט אדורך. װי אזױ קאן מען באצײכענען דרײםטקײט אין דאלקנם נ־כט־קע נאזן, אין מוראױקן מבול םזן פלאענױקע נדאנאםן? מיט ־אם אונטערשײרט זיך דא העלױשקײט םון כלאסעד פחדנות? סדחמה איז שוץ ט־ן לאנג אטעכנישע אונטערנעמוננ, דאם ־אמ׳אנטישע ק.יא-שװארצע סערדל זעט אוים צװישץ ױ טאנקן, * וער *וילישער םריםסשםעלער *ון געלעינםער נרונ* װינזװער (* ײד) ה*ס זיך *ין דער לעעםעי *״ס נ*זינדערס נ*ק*נם געםזנם *ין *וילן *י1 ״ױ *ויסלונד נזים זײנע גלענענדע װיםנש*סםלענע סעליעס*נען, װעלנע נײנענין זיו *ויס מיט ז״ער קינססלעײשער ס*רם *ון ש*רסער ם*סירע• םיר גינן י* זײן נײססן סעליעס*ן סין די ,מי*ד, ליסער*עקיע־, ר ע ד. מ ל ח מ ד? רעו.