Literarishe bleter · 1931-04-01 · 14-15 (1.4.1931) · p. Seite 273

זײט 273 ^יטערארישע ילעטער נום. 15-14 (361) ־׳י חיים לעווין / בירא־בידזשאן א נאבט אויף דער טונגוסקע* א מר,לך הינטעד זיך ציט דאם ש־פל.אײף א שמאלענעם ע־אש א געלאדענעש נארקאמ הײאד דסער איז דעד דאדקע־ קאטעד (:ןאטאד-ש־םל) גא־ אן אםטער גאם אין די װאשעק םון טדנגושקע, ק־ר, אודפ״ דארגא און אנדערע טײנן, װאם לעקי די נרעגן *־ן קורדאנא־עד ,־א־אן און אויד םון בירא-נידזשאן. ער ם־רט נאך זיך ױיעד אפט נא־קאםן, געדאדענע מיט םארשײדענעש םראנט. טען זעט א־נ ם־ן ד־ נדעגן, וד ער םירט אין די נארקאםן אמאל זעק ם־ט קאלך׳שט״ן, אטאל םענםטער-ראמען, אםאל נרעטער - ט־ט א־־ן װארט םאדשײדענעם נוי-מאטעדיאל. און אט איז דאס שיםל ״קור-דאתא- ודדעד אין טונגוםקע. אין דער אײנציקער םיצ־נקער קאראנדע-קא־וטקע זײנעין מיר געזעםן םינף זײערע. דעד זעקשטער - דער רול-םירעד - איז נעשטאנען אויף דץ םאסטן בײם ודדער, א־ן דער טאשין-קאױטע. ער אין געשטאנען אויף א שטעגדערל אן א קאם. זײן קאם ד,אט געשטעעט אין א גלעזערנעם קאםטן אינעוץ דאך םוגם ש־םל. זײן קאפ האט געזען דעם גאנצן טײך דורך וײ שײבן ם־נם גלעזעתעם קאםטן, א־ן ער האט אזױ אח־ם געקענט ם־רן דנער דעם קאטע־ און קעדן טיט ױ הענט דעם ראד־תדער, װאם האט געשטעקט אין װאנט, אנםקעגן זײן ברוסט. ער, און דעד צװײטעד - דער מאשיניםם - זײנק געװען ױננגע מאטאדיסטן אוק־אינער, זײ האבן שדן לאנג געא־בעפ א־ן די געגנטן און הײאר אריבער אײף ארנעט אין דעד קור-דארגע־ מאשײן-טראקטאר-סטאנציע. געםארן זײנק נאך צװײ ױנגע קא־ײער. ט־ט ז״ בין א־ך גע- װען גוט באקאנט פאר דער צײט םון מײן ז״ן א־ן קור-דאתא״: טדאקטאדיםטן - םון-נאן-הי מץ קים-טשאן-ױר. און - א םויער םון דארף נאודאק־ראװקע, װאוהין מ־ר אלע, אײגנטלעך, האבן דעם װעג געהאלטן אינם דארף קאדענקע, װאו דער קאטער האט גענומען אויםן בוקסור א בא־קאם מ־ט ב־עיטער םאר די גײע ארנעטער-קאזארמעם, װאם נױען דך אין נאװאקלראװקע, האט דער דאדקער םײער דך אײנגענעטן בײם מאש־נ־םט, ער זאל אים טיטנעטען, װײל װארטן אױםן דאטפער ״אוא;״, װאס גײט דא אום זײער ניט רעגלםעםיק - אױ א־ם שוין נטאם און ער קען דך וא לענגער ניט םארדצן, װײל זק פישער-ארטעל דארט װעט איפ ניט שאנעװק, װאס ער איז אױף אזויםיל צײט אװעק םון דער ״ר־באלקע־. אץ דער זעלבער קאמענקע ד.אבן דך אױםגעזעצט אויםן קא- טעד די צװײ װנגע קא־ײער און איך. מור דינק אהעד אנגעדוי מען םון דער טיף ם־ן ראיאן. און אזױ האט זיך צוגױםגעקליבן א ה״פל םאסאזשיק אץ דער ענגער קאױטקע, װאם א־ז אײםגערעננמ בלוױ םאר דער קאםאנדע, ד״ה םאר צוױי טענטשן. דעד הינטער-םײל םונם קאטעו־ איז געװען אן א דאך, אפן. זײנען מיר אלע בעםער געשטאנען דא. די ברעגן םון דער יטוג- גוסקע זײנען געװק םארשאטן מ־ס ..דיכאלקעס״, גרעםעדע און קלענערע. די גרעםערע זײנען עם גע.זק קמלעקטיװן ־םישער-אר- טעלן, און די קלענע־ע זײגען עם געװען גאלדישע משםה־ת גענ־טע קעטא-םאנגער. אז דאם דינען געװען גאלק -אױ געװען צו דע־- קענק לרט דיער ״םלאט״ (לאנגע, שמאלע שיםלעך ״אמאראטש- קעם״> און לדט זײער קלײו־ונג. אין הארבסט קוטט םץ אקעאן דער םיש קעטא. א געדרענג און א שמ־רעס ברענט אוים דעסאלט אץ אלע מ־נן, בײטײנן, ט־נלעך און שטראמען, א־ן אלע אזערעם א־ן אין ־עדער קלענסטן װאםער םון אמורער באםיין. און אדף די ברעגן, אױף אלע ברעגן םון אמור און זײנע בײװאםעק, צעםלאקערט זיד דעמאלפ דער געװערב םונם קעטא-פאנג. ראס תיעו־ט א דעקאדע און צ־ױי, ניט מער. דער גרויסער םיש קעטא קוטט םון םאם־פ־ק-אקעאן א־ן אטור אר־ין, אין אלע זײנע בײט־־נן אתיף װאסער - זונט און נישטערט, װאו עס איז סלאנעד און שטילער דאם װאםער - די ״ד״ דאל דא קענק אםלײגן ד רויגן, דער ״ערי' זאל ד ס־ט זײנע ״מילנן־ באםרונםעק, און זײ בײדע, דאם םאר םאלק װאם האט שוץ אױסגעםילט דערמיט דיער אײנציקע און גרעסםע לעבן- שליתוע זאל דא עדגעץ קענען שטארבן. טראנט דען דער םיש װעגן ױ נעצן, װאס װארםן א־ם צױ סאגגעןז א־ן ױ טעג םונם גתימן פ־ש-גאגג שט־רעמען די װאםעק און קאנן, װי אין א קעםל. חייל גדױס א־ז די ענגשאםט אין ת ט״נן סדן אומצאליקע מאםן םוש, און מענט׳נק אױף די ברעגן ארבעטן תרך טענ אץ תרך. נענט מ־ט די נעצן. יעדער פאגג ב־ענגט הונדערטער ריזן-פיש ארםן ברעג ארדם א װילדער טױטן-טאנץ סץ םיש שטורעמט אױםן בדעי.. זײ שטעלן דך אױף אױף ױ גתיםע קעס סאטשן הילניק ם־ט ױ עקן, שסריננען-אױף א־ן דער לוםטן אץ שד־יען הילניק - גאר נ־ט װי םיש - אונטעק געלענטער םון ױ צוםוײדענע םישער. דעד ברעג ארום ױ סישער- ב־ידלעך (צײטװײליקע שאלאשן, געסלאנטענע םון ױטער און צװײגן> א־ז באגאפן מיט םיש-בלוט. עס גלאנצן גתיסע מעכערס אנט- קעגן דער הארבסטיק-נעלער זון. אין ױ זשאברעס שנײדן דך ארײן ױ סעסערם און פראלן-אױף ױ לאנגע װײםע בײנער םון ױ םיש. דערבײ נעטט מען אתים םון ױ ״דען״ הרםנם םרישע שמעקע• ױקע חױטע רדגן. דעו־ קאנװײער םונם גאנצן םוש<עװערב װערט דא אויפן בדעג דערםירט ניז דעם לעצטן רע. םון דאנען גײען שו־ן אװעק א־- בערן לאנד םעםער מיט פארזאלצענער קעטא אץ קײםעלעך מיטן תיטן קעטא-רדג. * # * איז אט, אין אײנעם םון ױ לעצטע טעג םץ אזא םישענער שמ־רעם-דעקאדע באיױיזט דך אין ױ װאםעק ם־ן טונגוםקע-טײך דאם מאטאד-ש־סל ״קוד-דארגא״. דאס שיפל איז װײס-בלד געםארבט, מיט.א שארםעד פארשײטער נאז, װאפ שגײדט מיף און גױננ אויף צודי שוימיקע העלסטן דעם שטראמיקן םארװאםער םון ט״ך. אה־נ- טער דך לאזט איבער דאם טאטאר-ש־סל ט־םע כװאליענױקע בײטן, ער שםײט אין זײ אתיס א בלאען ת־כל און שודנדט סארדם מ־ט א קנאקערקן שטיסעד־שן געלעכטער סון סולן מאטאר-הארץ. אויף * * *י*נפענס סון 8 דערגײלונג װעגן דעם לענן *ון ר*ר ײדיסער ױננס-קזפונע .*יק*ר- *ין ניר*.נ-רזס*ן. קוי־ד*רג* *יז * י*י*ן׳ מ*ס גרע- נענס זין סים ניר*-נידזס*ן. *ין דעם וןזיקן ר*י*ן מערן נזזעעס *ון *־נ• געזידנס ק*ידער. חײם לעמין *יו *ײנער סון די כונזנסנ ײנגע ײדיסע עיײנער *ץ ר*סנ**רנ*נר,-דער *ר*גפענם *יז **רעסנסלענס יין ,ןקסי*נעי״. רעי.