Literarishe bleter · 1931-04-01 · 14-15 (1.4.1931) · p. Seite 270

ליטעראיישע ברעטער נום. 15-14 (1351' זײט 270 יעקב ב א ט א א נ ם ק י , בוענאס אײרעס שרמון לעפקע□ און דזשוסעפע מאו־־א ד ע ר צ ײ ל ו נ ג גלאנצן. אין דעד הייט איז ער געיוען בסעט א נת־ת-דרגא ארן םיהאם איש געהאלטן םאר אן עט-האדץ, ק־ין תכטע על׳־ד. ק־נמ>ר* נ־שט געגענן, און געשטאנען איז ער ניי דעד טיר, א־ן דא האט מען א־ש :עהאלטן םאד א עדיגעט ייק, םאר א תלמיד-הנט און אין ־טולענל האט םען א*= גד.ענן ־אש נעסטע םלאץ און ױ שענטטע על־ד״ שלמון א־ז געװען א זון םון א דיעד משזנהו־קן י־ק. ד־ן טאטע האט;עהייפן ליינ און איז געװען א ל־מװאק האט מען א־ט א־ן נעטאראיישן ידט־עט־1 א נאמען נענענן לעםקע. גענראכט האע דעי א־כ אין ־טטעטל ארק אל= יב אנער ער האט דך אל־־ן אםיעזאגט פון נסא-הרננור., וױל ער האט נישט געװאלט נעסען אױף דך ױ אחדױת םון א גאנצער עדה ײדז און ער האט זיד נ־־דט געװאלט אונמערװארםן תר גג־דות פון קױדעװעצעד דנץ, װאס- ר,אט ער געזאגט - ״לעתען קאן ער װײניק און עםן - א םך־־. איז ער געװארן א גטרא-טלמד,;ײנען אים אלע תלמידיט אויטגע- װאקםן אפיקורםיס און ער האט געשלאגן א נפרה מיטן מלדױת או־ך, און ער האט זץ־ אויף ױ עלטעדע יאק אדטגעלעדנם א מלאנד,: םאםטעלעם מאכן. ער איז ארוים אין עק שטאט, װא■ עם װאוינען קײן ײדן נישט, און ראדטן האט ער געװײקט םעל א־ן :עשניטן פאםטעלעס. אין הױף אײ נײ אים תמיד געװען א שלענ- טער ױח און ער האם געלאכט: ״ניםקאםע, אז םאיז ־א פרנםה, םמעקט עם״... און צוגעגענן האט ער: ״איצטער װעל א־ך האנן א ־ורש. קײן רנ ,װאלט שלמון נישמ געקאנט װעק, קײן גמרא- מלםר אןיר : ־שט, אץ א םאםטעלע-מאנער װעט ער ז״ן״... שלמון האט דך טאקע גױגג אױסגעלערנט ױ מלאכד״ װען לעםקע ד.אט אנגעזצ־נן _סארשרבנען שלמונע;, האט שלמ־ן ק״ן װארט :ישט ג־יזעט. עי האט רק געהאלטן רעם קאפ מ־ט ױ אױגן :י״־יף אױאש אץ געזיגט: ״יא, יא״... געניסען האט לעפקע פאר שלםונען א מײדל סון נעל-טלאבישן שםאגד. א םמא ליערם א טאנטע־. ״שלמון ־־ האט ער געזאגט — איז א פלא- נע־ און דעו םטאליער האט אסשר א צענדליק ננים, װי ױ םאם נעננ ױזן מםש. לענן אדעלכע װנגאםשעם װעט דך שלמין נאכשלעם;, ל־ענן א שװעדן װאגן איז גוט צי סום צו גק״• תם םטאליע־ם טאכטעד איז געװען א געזונטע אץ א שײנע און האט געקענט פארשטעקן דױי שלמונם אין. גארטיל. םיהאט איר נשט געארט, װאס ד איז געװאדן ױ שלטוגקע, ד האט נאך דן־ חתונה ,װײטער;עטרונקען א םך מילך, געגעסן א םך ב־דיט און גענראמםשעט א םך פלעצלעך. אין עטלעכע יאר האט ד ארויעעשאטן פינף קינדער. םיהאט דך געדאכט, אז איר האט עם נישט געקאםט ק״ן שום מי, ד איז נאך יעדער קינד האנן געװארן ץנגער אץ שענער.. ער, שלמון, איז געװאק דאתר און צעקנײטשטער און נײ דר״םיק יאר אויםגעזען, װי א פוםציקער. װען לעםקע איז געשטארנן, האם שלר.־ן פאררםן רעם קאפ. ער האט או־םגעהעו־מ צו דאװענען צװישן ױ ״סאליגעם״ אץ קנצניפ אין קלײנעם שזלעבל אץ דך חזקא גערדקט אין;ױ־םן נית-מדדש ארײן צװישן ױ גגיױם און לומדימ ער איז דאך געװען א גאגצעד קנעסל נײ זײ אלע האנן די דאך געלערגמ נײ ױץ טאמן. אנעד ױ האנן אין זק זבות-אצת סאתעסן און םון א־ם געמאכם חוכא-וטלולא. אז ער האט גענומען א בסר אין האנט אױ־ן. האנן ױ איס געסרעגט: ״װי קיטט צו א םאםמעלע-מאכער א װען שלמון לעסקעס האט דערזען, אז א־גט־ער א-ם נאזעצט זיך א ױקער איטאליענער מיט רױ• לא:־.ע אין מתקענע זין, האט נ־ אים א קלא־י;עטאן אין הא־צן אין פא־זשמותנריק ױ אײגעלעך, קל״גער שטעק א־גגאנצן פארקנ״טשט און ער נ״ אים האט א־ן ער האט ,ל״טער געקרעכצם מ־ם ־ערטע־: געגטיגע איטאליענער... אדדנא, טה־נ־-תיתא... האט געהאלםן אין אק קרעכצן: ״גיעװאל־־, .װאם טוט ם־ען? גע- .־,־ א ל ד״... תר שװאגער זײגער, חײם םעםיעם, האט א־ם גופמ־טיק אנ- געקוקט, א־ן טיםן נאנצן גוף, ,װאם איז געװען קײלענױק װי א :-אם, געלאנט און צו אים געזאגט: ״שוטק װאם ױ נ־םט, ־ױלםט, אז א־ן אתענטינע זאלן קײן איטאליענער נישט װאוינען?״ האט שלמון לעפקעם גענינן מיט ױ אונטערשטע צײן ױ א־נערשטע ־1יפ, אפגעניסן :אך עטלענע האר םון ײין אפגעהאקטער .װאגצע, .װאם האט א־ם צוגעגענן א לאננ־־ק א־־םזען צ.־ם פארװײנסן פנ־:, ,־א יא, א־ן א־- װי א־ן פס־ק שט־־ט: ־- ערד א־ז ג,־דימ אבער פארלאם רארף ער ק־־נ;, ־עד :־אנע־ איטאליענער מיט ױ רארע ד,־יי זץ אונטער מיר, אז זײגע דן זאלן ארױםקוקן צו סיינע ט״בטער?״ און םער ד.אט שו־־ן שלמון ניט געתדמ, ער האט נאר געקלערפ אין ז־ך איגעװ־ינ־ק אױץ אין דך געגױזשעט. עי האט שו־ן געװאוםט, אז װען א־ם :־ט א קלאפ אין הא־צן א,־ײן, א־ז נישמ גוט. ער האם אםאל תדזעןי א קתציקן, אםגעשונתנעם םױגל אײף ז־ן טאטגם דאך, האט אים א קלאפ געטאן א־ן ד.ארצן; איז טאקע זק טאטע אין *ענעם יאר געשטארנן... דינען זײ דך געזעםן נײדע, תר דארער שלמ־ן מיטן או־ם- געמױקגםן גוף און וױינעגױקן פנים און תר װ״כער ח־ם מ־טן ירלענדיקן גוף אץ סר״לענן פג־ם, און נ״רע האבן :עקוקט, ־־ ־־ איפאליענע־ שלעסן ־אםמדנעם א־ן ציען דך ארײ; פוגקם אונ- טער שלםונם נעל־ק און שלםץ האט געקרעכצט •אץ חײם — ג־עלאנט. שלםון איז שױן געתן אױבער צװאנצ־ק יא־ א־ן אתענט־נע. ער איז געװען א מענטש מיט א טראגנױקן מיח ער איז אםאל אױיס- :ד״אגכען סון שטונ אין הדף אױץ ארף א םינוט און אומגע- קערט האט ער דך אין צוױי יאר ארום. עם א־ז אים דעמאלט םלו- ציט אײנגעפאלן עפעם א געשעסט צו מאכן עתעץ אין א װײטער ־:•טאט און ער האם דך אװעקגעלאיט. ראס געשעפט א־ז א־יס- :ע־יגען, אט װי מען ט.־א־.ט אמאל א לעפל װ־ך צוס מויי און אײפן װעג קעדט ער דך אינער... אה״ס איז ער :עקומען קױע-ונלוע :ישט :א־ םון ררויסן, :א־ או־ך פון אינעוױ־נ־ק. קק אתענם־נע אנער, אז עס האט א־ם םא־טראגן, האט דאס א־ס שוין צורק נישט;עטראגן. ס׳איז געװען צו-װ־ימ, האט ער אדער גענראכט ס־יער ױ צװײ דן און תרנאך האט ע־ זײ אײנגעשפאגט, אז ז״ זאלן נרעגגע; ױ מאםע מיט ױ שװעסטער. אײף אתעגכדנע האט אים נישט נאגג געטא;. דאס מזל ראט זיך א־ט גענימן. אמײ״ קק גגיד איז ער;ישט געװאק, א־־פא: ע־ האט ז־ך דא נסרר געפלאגט א־ן דך :ערר״מ װ־ א וױנט א־נעק גאבזנן לאנד, אױסגעװען װאו אן עק, אויסגעסדיװט דאו א פ־נסר״ געסריװט אפילו אויסלעדנען ױ ,אתעגטינער צד צו עסן העױ:: - אץ ס־האט אים אלץ געסעלט נײנצ־ק סענםאװא צו דער פעױ. אץ ־אך ר,אט ז״ן שטעק ־א אנגעהײבן שײנען און