Literarishe bleter · 1931-04-01 · 14-15 (1.4.1931) · p. Seite 265

₪₪₪₪₪₪₪₪₪₪₪₪₪₪₪₪ זײט 265 ׳׳* **■ אםנעשאצט דורך דער ארומיקער םניבד״ - אין דעם באשט״ט ז״ן ״טאלענמ״. צװיעק דער אינטעליכענץ ג״מ אן, אכב, א •..דאליױקע קאנ־ קותנץ אויםן נעביט שון אדינינאליטעט. און דערב״ יעבט רער אינטעדיגענט א־בער א־נט שרא־צעט סון דער דאז־קער קאנקורע־נ־ן אמאםע ק־יזיםן. ז״ן א״דעלע, נאר צעשדו־םטע נעדװז׳סיםטעם רע׳ אנירט דורך אמאםע םאראז׳עליע תאקציעם אויף ױ ־רערליי דתיםנ׳ ד־קע אויםטר״םל׳ונגען. דער א־נטעליגענט ד,אלט, אז ױ דאזיקע ,.פילבארק״טי' ז״נע איז אםירן םון ז״ן הריבן אינדיװיױאל־זם, אבער דאם א־ז ם־נקט אזז־ ױבט־ק, װי װען מיר זאלן זא־.ן, אז ד־ קװאליטעט םון אן או־טא א־י תרםא־ אהו־בע, ,װ״ל ב־טעת ער א־ז אין באװעכונ־.. םיבערט ער מיט א״ע ז״נע ט״לן און שו־בן. די קאמםליצירטק״ט םון אן א־נטעליגענט אױ נאנ־ן אםט נ־ט מער, וױ אגרויםע מאם םון אזא מין םיבעק. תר אינטעליגענט, דע.יד,ויםט דער מערב׳א״ראםעןשער א־נ׳ טעליגענט, אױ מיט אמאםע םעדעם םארבונדן מ־ט תר נוח־טו׳ אזער םביבה. זי שם״זט אים, און ער מוז איר דינען. נעמט אין באט,״אבט אט ױ אלע זאבן און זאגט אל״ן, או־ף װאכ פאר אאוםן קאן אזא אינטעליגענט <און אין א״ראםע ז״נען ױ אינטעלעגענטן, לאמיר זאגן, #ג םראצענט אזעלבע> זיך אדויסר״םן ם־ן אט תר לאגע און זיך שטעלן אין א״ן,־יי מיט דעם םדאלעמאױער או? ז7 תרנענטערן צו א־ם. איך קאן א־יך זאגן, אז ער קאן דאט בלױו טאן א־ן םאל, אויב עד װעט א־ן זיך אנטװיקלען די גדעםטע, די גדאנדיעזםטע אינדיװידועלע םר״ה״ט. עם קאן ז״ן, או אויף א״ן צד שלעםן א־ם ױ רעליגיעזע דעױנערונגען, ־עלבע ער האט געב־אבט ם־ן ו״ן םאמיליק׳םביבד״ עם קאן ז״ן, אױםן אנ־ תרן צד ציט א־ם דער קאריעױזם, דאס בבוד-זוכן, עם קאן ז־־;. אז אויםן דױטן צד - די שדעקעװדיק״ט, ױ םחדנות םון דעם קאב־נעט׳םענטשן, אויף דעם םערטן - ױ םארשארםטע םילבאר־ ק״ט אאז״װ אאז״װ. און אט צוױשן רי אלע שטימען דע־הערט ז־ך אויך עםעם א שט־ם, װאב באםעלט אים צו קעמםן מיט דעם ..'־<־־־״ י, ז־ך םונאנתרקל־־בן אינם א־־פיקן באאם, געםינק װעם װ־רקלעבן טובה׳י הבלל און זיך שטעלן אין ז״ן דינםט. לאסיר זא־.ן, אז דער אינטעליגענט װעט תרב״ גלייך ניט געםינען דעם ,־יבט־קן קאמ־נ־םמ־שן װענ, אז דאס װעט לעת-עתה ז״ן בלו־ז ױער ערשטער ערלעבער װ־לן צו ױנען ױ בוחשואזע אםנעטער, אנטקעגנשטעלנױק ז־ך דאם שטרעבן ז״ן אויםר־כטיק און אמתױק. דאם אל״ן װעט שו־ן דעד׳ פירן אונזעד ״דאקטאר שטאקמאן״ •*, ע־ אקאנםליקט מיט דער;ע׳ ועלשאםט. עס קאן ז״ן, אז ניט אזוי;־ך װעט ער א״נגעם־נע;, או עפ אױ םא־אן אזא גאענטע סביבד״ װאם קאן אים אונטעתאלטן און אין װעלכער יער װעט זיך קאנען םונאנדערװ־קלע;: ױ םב־בה םין תם רעװאלוציאנעק םראלעטאריאט. ױ ערשטע צ״ט װעט עד אבער נצזן דערג״ן תם עטאם םון שדעקלעבער, טיםער א״נואמק״ט. ער װעט אל״ן אויםשטעלן אזא מין םאדשטעלינג װע;ן ז־ך: א־ן תם דרױםנױקן, אינם אויסערלעבן איז םאראן םארש״דנם און נאנץ אםט יתר שלעבטם אבער אין תם דתיםנױקן, א־נם אויםע־לעבן איז אויך םא־אן דאם װאס איך אנטװ־קל ימיט מ״ן אמתער אינױד־ױ׳ אלימעט. דאס איז דאם בעסטע, װאם .ױםט אםט צ־ ברבנות, און איז ױ השלמה פון זעלבםטאכטונג. א־ן בלו־ז א־ן דעם ד־נםט פון תר א״גענע־ העכעתר אינױװיתאליטעט, װעלבע אנטשט״ט אומ׳ דיתקט םון דעם זעלבן שורש <םון תם םונאנדערפאל םון ױעם * א סײל םון ד. דןל*נס זעןןן קדיסס$ף. ** 8 רעלר אין *ינסענס דר>פע *דער נױפ״סטעי״♦ ליםערארישע בלעםעד נומ. 15-14 (361)^ יאצימ איר זיך צו תם? איר װעט אקװעטש טאן טיט ױ םלייצעם און זאגן ״עם אױ נאטירלעךז״ און זיך אםװישן ױ הענט. א״ע־ יױװ איז טאקע ז״ער ענלעך צו אזא מין עלעגאנטן אםתשן ױ הענט מיט שד,עקעדיקעד א״דאםעןשער זייף. מיט אליבלעבן שמ״בל א־ צו אונז, אי צו תם ״היםטארישן גורל״, װעלבן איד םא־שט״ט דאך אזוי אױסגעצ״בנט. שװאך, מ״םטער םטעפאן צװ״ג, יתר א־ן ל־ער שװאךז גא־ניט אװי, װי ראם האט זיך באקומען ב־ א״עד ם־יינד ראמען ראלאן. ראמען ראלאגם, בריװ, װאם מיר האבן םארעםנטלענט, תםט אבער אויך נ״ א״ניקע אתים געװיסע םםקות. און װירקלעך, או־ב עד צייננט זיך װי םריער אויפ סיט דץ היציק״ט און גרייטק״ט צו פא־מ״ױקן םיט ױ לעצםע בוחות תם םארנאנד קעגן ו״נע שונאש, האט ער אין דעם בױװ ז״נעם דאם פארב־נק םיט תם פארטייױקן דעם אינױװיתאלױם און די איתע םון ״מענטשה״ט״. איך מוז בעטן אנטשולױקונג נ״ ט״גע םריינד םיאדאר נלאדקאװ און איליא סעלװינסקי. - שטעלט א״ך פאר, - א־ן דעם דאז ין קאנטרװעח בין איך נעענטער צו ראמען ראלא;, א״רער צו א״ך, און איך האלט זיך תרב״ אױף אהארעלע ניט אלם נ־ט׳אויםנעהאל׳ טענער מארקסיםט. װי טק קאן ל״כט םארשט״ן םון ראטען רא- לאנם בריװ, האבן זיך סעלװינםקי א־ן נלאדקאװ נעװענדט צו א־ם טאקע מיט דעס םארװאורף, הלםאי ער אױ אן אינױװידואליסט און האלט זיך אלם ״ױנער םגן תר מענטשה״ט״. אין תר װירקלעבקײמ א־ז ק״ן שום אינדיװיתעלע םרייה״ט אויף תר װעלט ניטא און קק מענטשה״ט אויך ניט, עם עקסיסט־דט בלױז נעזעלשאםטלעבע •:מ,־עמונגען, װעמעם טתגער עם ז״נען ױ קלאסן. דאס קליננט ז־ע־ או־טאדאקסיש, אבעד, ז״ט מיר םוחל, א קאםעלע א״נערםלענלעך. װק מיד זאלן, ײיי־קלעך, נעמען אן אמתז םראלעטא־״ע,־, װעלן מיר נאש״ינפעדלעך זק, אז ױ םרייה״ט םון ז״ן טעט־ק״ט שטימט;אטירלעך מיט דער מעטיק״ט םון ז״ן קלאם. װאס איז אזוינם אינױװידועלע פר״ה״ט? אין דעפ םאר שט־ען ר־ד או־ף דעם הקעליאנישן שטאנדםונקט, װעלכער ,װעחט, אן דעם ר־נדםטן שינוי, אינעתעטדאגן אױף תם ױאלעקטיש-םאמעריאל־םטישן :־;דאטענט. פױי ה״םט דער מענטש, װאם האנדלט אין הסבם טיט ז״ן נאםור, מיט ו״ן װעזן. און, װירקלעך, אויב זק סדייה״ט זא■1 :יט שטימען מיט ז״ן בא־אבםער, װאלט האם געװען אטשונהױק קאםרזעװק. דאס םי־״ע האנתיק אין האם האנדלען, ,זאם איז א־ן הסבפ פיט ם״נע אינעדצייגוננען און געם־לן־ תם םו־אלעטאו־יעד קאן, אנב, שטעק צו ז״ן פױי ז״ן אםנעשטאנענק״ט, ז״ן עם׳ הארצות, תױבער טאקע זעען מיר, אז בשעת תר םראלעטאריעי תחט אויםגעקלערט, אנטתקט עד אין זיך ז״ן װירקלעבן מהוד״ ז־ן םראלעטארישן קלאםן׳מהות. ז״ן םעחענלעכקיט װערט ,ואם־ אגזאל אלץ פױיעד און איז תד זעלבער צייט אויך אלץ שער קלאםן׳ באזזאוםט. ױ םארט״׳ױסציםלין, װעלכע עד נעטט אויף, איז פאו־ אים די לוםט, מיט װעלכער עד אטעמט. ער װייסט אויםנעצ־בנט, אז אויב עםעם אין ״מק נאטור״ רעט םראטעסטיק קעגן ת־ פאדט״׳דיסציםלין, ה״םט דאס, אז דא שטעקמ עםעם אזו־נם װאם איז סרעמד ז״ן םראלעטארישער םעתענלעבק״ט, אזוינס, װאס איז עפעס קליינביתעדלעך, צוטעליק. ראס ױסציםלינירטעד ער איז, אלץ םױ־עד איז עד. אבעד לאמיר איצט נעמען די אינטעלינענט־שע א־נ׳ ־דײדואליטעט. דאס איז ניט בלױז א קליינביתערלענע אינױװי- ״־אלימעט, נתרט זי איז אױך ז״עד דיך מיט איר ארינינעלק״ט. אן אינטעלינענט דאס אױ א הױך׳קװאליםיצירטער ארבעטע,־, װאס <־בעם דערהויםט מיט תר נערװן׳סיסטעם. אױנינעלק״ט איז פא־ דעם שריםטשטעלעד, םאר תס אדװאקאט, פאלער, אינזשיניער אאז״װ אנתיסע זאך, און װאס אריכינעלער ער איז, אלץ טער תרט עי