Literarishe bleter · 1931-04-01 · 14-15 (1.4.1931) · p. Seite 264

ליטעראײשע בללטעו־ נום• 14 15 (361) טישן געסיל. אנלר דא רעדש זיך נישט דרעבן לימעדאר״צע, נאר ודעגן ,־״ץ סענטשלעכע ג ע ש מ א ק-זאכ;. איך קאן נישט סארשטיין, ניט די עםטעטיק און נים ד• עטיק םון ,װעלן אויפשמירן אחנר גראד דאן, ,לק ער איז אעעטאן אין זיינע ױם-פוידיקע קליידעד, און זיינע פריינד פר״ען זיך סיש איפ. םיר איז נכלל פרעסד און אומםארשטענת׳עך דער םעטאר, לדט װעלכן מען זוכט בײ אדיכטער דאס, װאכ ער האט ניט, יאפ ו,אש ער קאן אונז נישפ גענן, אנשטאט צו נעניסן דאס, װאש ער ד.אס און דאם, װאם ער גיט אונז םיט אםולער ר,אנט, איעד איך וױל דא, װי געזאגט, נישש אנדיק קיין ד׳יטעראיישע םראגן, כיהאנ נא־ נעװאלט דך כאטש אביסל נאם־ײען םון דעס משדנהדיקן אי־נדחק. װעלכן יעס האנן געמאכט אױ־ םיר די ״ױנילײ־־אםשא- צונגען םון די דעדםאנטע <און נישש רערמאנטע) קאלעגן אץ ״אויםקום־. כ׳האב זײ געװאלט םרעגן: צו-װאס האבן זײ אונז גע- םאכט לײדן פון איבלדיקעד שאקלעניש, אז םק פאדט נישש צו ק״ן נײעם נדעג? װאס איז עס ם,אר אן אומזיניק, ,װאס איז עם םא־ אפאסקותע ים-קראנקהײט, אז עס איז נישטא קײן ים? זײט 264 ח ו. ,װײנםער <ח קאלעגן. גיםל, דלת און הא זײנק, אםנים, נישש דךן םאעשן, האנן זײ געדולד> — ז. ,װײנפער האש אםגעזאגט ח שבע ברכות אױםן שער-נלאט, קאן ער שדין איצט צוששײן צו רעס כלאנעדיתז כא־ םון די אל-סלא-רחסש-סאכע־ס, און ער םאדגיסט אטרער אויף דעס, װאס ״סאני לײבס װעחטער ז״נען װי ם־נע פערל- סוטערנע קנעפיעך, נא־ קײ; לעכלעך זײגען אין זײ ניששא און םען קאן זײ רערפאר צו קײן מלנוש נ־שש צונײק <דעם שער-בלאט םון ..אױםקוש־, װאו ער אליץ האט נא־-װאס צוגענײש <מיט װײסע םערעס> מאני לײנם ״קנעםלעך״, דעכנט ער, אםנים, נייש םא־ קק ״טלניש״). ״אן אױםנאם, זז*ט ער, זײנען זײנע <סאני לײבס> קינ- רער׳סעשהלעך״. א•; זײ, דיסט עס, זײנען יא דא ״לעכלעך״, און םען קאן זײ ״צונײען צו אסלנדש״. קאנק זק װעגן דעם םאר- ש־ידענע מײנונגק. טיר, צום נײשם־ל, חכט, אז גראד צװישן די קינרער-מעשהלעך זײנען ־א אשך אזוינע, װאס וײנק צו לאנג, אז :ראר זײ האנן אםט צו ־׳י־כש־נ. צו נ־ליקע גראסק, און אז ח ליחשע ק־אםט םאני ל־־בס ל־גש אץ זײנע ל־חשע לידער און אז רװקא א־ן ז~ און נישט אץ ח מעש־ילעץ האש ער אנטםלעקמ ח פײנק״ט, ח אײרלקײש םון זיץ םאעשישן אינסשחמענט און םאע■ מ״נונגס-געראנאד אווישן דאמען דאלאן, סטעפאן אוו״ג און א. דונאטשארסקי חזרט ער דאך איבער און ששריכט אונשעד, אז אמלחסה קעגן ראטנפארבאנד איז כמעט אומםארםײדלעך. מ־ר אלײן װייסן גאנץ גוט, אז דער קחדס און ח אינעדלעכע מײנונגם-פארשײדנה״טן שטעק דעד בוחשואזיע אין איר שטרענוננ ארויסצוחפן אםלחסה קעגן חסלאנד. םיר װײסן, או װק נישש דאס, װאלשן טיר שוץ לאנג אר־ינגעצויגן געװארן אין אםלחמה. םיר וױיסן אױך גאנין גוט, אי געשטעלט פנים-אל-םנים מיט ח דעדפאלגן םון דער ראשן־ בוױנג קאן ח בוחשואזיע אין אליאדע םינוט דך לאק או־ף ׳־ער געםערלעכסטער אװאנשורע. טיר װײסן דאם טער נאך, װי עסי װײםט עס סמעסאן צװײג, און ניש װעגן דעס װאלט ער געדארםט רײדן. און אומזיסט באמיט עד זיך צו פארזיכעק אונז, אז װק עס זאל מאקע אויסברעכן אםלחסה קעגן פארבאנד, װאלש דאס געװען גאנץ-נאטירלעך. נאך ,װאס אױינםירן םאװעס קק אשק? םיר רײסן גאנץ גוט, אז דאס ״נאשירלעכע״ נעמט דך םון ח סאציאלע בא- דינגונגען און םיר ,װײםן אױך, או עם א־ז גאדניש םאראן קץ שום אוםנאשירלעכס א־ן דער םאציאלעד װעלש און אץ דער נאטור. סטעםאן צװײג איז געדעכט, בשעת ער שטרײכט אונשער ח ,־אחקאלע ענדערוע, װאס איז םארגעקומק אק ח בוחשואזע קרײק בנוגע ח דערםאלגן םון אונזעדע אויפשוען. עס איז אױך חכש־ק, אז ערשט דא ניט לאנג האש םען אין גאנץ ־אײראםע געהאלשן א־ן אײן פארזיכעץ, אז אש-אש ,װעש דעד גאנצער פארבאנד נץ רעזאזל, און איצט האט םען געענדערט רעם טאן, און מען םוז פארזיכעץ, אז דער םינף-יאר-םלאן האט זיך אײנגעגעבן אויף ח גאנצע ססז פראצעגש א.ץ טאקע דערםאר דארף םק מיט;עװאלד אפששעלן דעס דעדפאלג. צװײג זאגס אבער נ־ש דעם םאמע עיקר, דאס װאס ראמען ראלאן האלט אין א־ן אינערחזץ און אונשער- ששחיכן. עס האנדלש זיך דא ניט אין דער סאציאלאגישעד נאגחנחנג, נײערט אין רער מאראלישעו־, פאלש־שעד נאנעםונ:. אין דער אב- יעקשיװער נאצױנכ צו דער וױרקלעכקײט. עם איז;אנין נאשירלעך, י װאס ח אלטע, אפגעלעבםע װעלט װיל דערשטיקן ח ױנגע, נאך צו ח בוחות ניט געק־מענע נײע װעלט. אנעד איר, סטעפאן צװײג, וד 111. ענטפער פון א. לונאםשארםקי * מיר האנן םא־ זיך צװײ אינטערעסאגשע כחװ,;עשחנן םון צװ״ כא־־מטע, אנגעזעענסשע פא־ששײער םון דער אײראפעישער אינטעליגענץ, ם־רער ם־ן ר־ סאמע םארשרישלעכסםע ש־כטן אי,־ע. נכלל גערעדמ, ז״נק ,־אמען ראלאן און סשעפאן צװײג - צװײ גלענצנדע שד־םטששעלער. א־ן ם־ל הינז־כטן חנען זײ צװײ קחנותחקע פ־ג־ץ. דאס האט שאקע;ורם;עװק, ח זאלן ײין פארנ־נ־ן א־ן אזא א־נטיםער פח־נרשאסש, װעלכע האט ז־ך נאך אעעהױנן נשעת דער םענששנםרעשעחשער םלחמה, װאס האט אױעענ־אכן צװישן חעדע פעלקער. ראכ שארמ אנער ניש, אז איצש, .װק ראמק ,־אלאן האש געםאכט אזא אנשש״דענעש שחש פאדאויש און ז־ך לערנענשערט צוס פא־נאצד א־ן צו זץ װעלטאנשוױנג, זאל צװישן איש און סטע- פאן צװײגן זץ אזא ,װ״שע חשמאנץ. און נאםת: צװײגס נחװ םאכמ עפעש אםאו־נעם איינררוק. נכלר גענוםק איז דער נריװ אפרײנרלעכער. אנער צי האנדלש זיך א־צט דען װעגן פ־ײנ־לעכק״ש? ח־דנחק נכלל װעגן דער מעג- לעכקייט פ־ן אםלחסד״ זאגש צװ־ינ ארו־ס פארש״דענע :ער־אנץגן, אזעלכע גע־אנקען, ,װאס איד קאנש נכלל נאגעגענק בײ ח אײרא- םע־שע נ־רגעד: קץ מלחםה ־א־ף ניש זץ. מען רא־ף אנער נ־ט פאחמאכן ח או־גן און ז־ך רעכעגק םיט רער שװערעד סישואצ־ע: אמלהמה קאן ־א א־־סקתכן. זי ־אן אױסנ־עכן קעגן רוסלאנד. ד קאן או־סנ־עכן קעי״ן װעלכע־נ־ט־א־ז אנדער מלוכה אין אײראפע. און רא וחזט צװ״י. אוררע־רארש אח־ש אן א־סגענעטקעם אפשימ־זם ננוגע דע־ געפא־, װאס חנגלט א־ום ־עש פא־נאנד. אומבאנחנרעש פאחיכערט ער, אז גיכער סאן או־שנרעכן אמלחמה צװישן ח בור- זשואזע מלוכות, אײדער קעגן ראשנפארנאנ־ הגש א״ניקע מאל וע ,ליט. נלעם.״ נימי 13 *ון 13.