Literarishe bleter · 1931-04-01 · 14-15 (1.4.1931) · p. Seite 260

ל׳יטערארישע בלעבעד נומ. 15-14 (361) זײט 260 ־* זי ייויפנו אץ ק״ך ארין און ברעעמ א״־ין אמעשץ טעצלי מ*ט איממיקר װאלנזרינ. - נעש - ראמ זי מערעניען - דאמ שטיקיי װאלנצ״ג און .־ייי אזוי לאננ די מאץ, ביז זי װעמ אנהייבן נאןנצן און יז׳ימרןען װי אשפינל, װעסטו דײן שיין פנימל זען... צעװי־נט זיך סערעייע נאך מער, און. נאך מער פארדך־ממ דאס פנימל: זי װייי נ־ששו זי װעט זיך, ױ טא׳ן רײננױד. ד ־יענטלעך אפרי־בן, ױ שײנע פײנע דיענטעלעך. זי .־״י1 נישט, זי װיל נישט > און לאס פנימל װיל ױ דװקא זען... - אויב דװקא - זאנמ ױ מוטער - איז גוט: און לויפה אױץ צו אשכנד״ באדנט ־אדט אשםינעלע אין גיט עס סעדעלען אין דער האנמ אױץ. האט זיך ערשש סעדעלע רעיט צעװ״נט, ממש צעקאבט.• אזא סארקױמט, נאױש, פארװ״נט םנימל ד.אפ זי דעחען׳ זאגט ױ מוטער: כ־ו־ם קי= ׳י אזױ ד־יט, ישט, םערע־לע. כ״ן - ארכ דו װ־לסט ני ז א עז א־ . רער כרוי א־ז דא אכדונען, ״ף או־פן הויף, או־פן הו יאנד, ר צעמכד־נע, שמעלן נ״ יער ד*ד סײפער. אז דד לדעשט רער :ערי־נען צו , װעםטו ױך צו; ״קז און לאנג, לזעג אר־־נ ינז״ז י \ ־; רער מ־ף אויפן װאםער א און סמערק״ט אין כרונען פנ־מל דערזען... ־י״עז א־ז 12 :־שט גץ׳ ארו־ם .־ױל ר ארך ז צרש ־זינג״ א ־נזיז; <־א פזיא־ט װ״םט זי, קעץ; אס האלטן ז־ך םרעש, ר ־אס *דר און אפכ״םן - א־ן פנ־ם אר־ין י אױ ארױס טאן פץ װאסער כעזעלע... ־מל: ז־ מוז זק דאם פני םעד־: דאס פנ־מ״, •׳זד אץ עעזדײגס ז*ך ׳;עיע א:ע: זאגט ױ סוטער - װעל א־ך ױר — או־י אזױ - עצה געבן. װ א ר ד ע נ ח מ ן מײזיל / פרצעס העברעישע פאעמע ״קידוש ־ העום״ * עולם און דודך דעס נלז/ װאם ,װארנט דאו־ט. און װען ער האט ז־ נעפירט אױף דעד בדיק םונם טיפן ט״ך, איז זי אראפנעשפרונגען א•; דערטרדנקען נעװאדן אין ױ טיסענישן, בױ נאטמ נאמען זאל דורך א־ר נישט פארשװעשט ,װעק. דע־ באװאוסטער העברעישער ױכטער א־ן היםטאי־־קער ד״ר שלמד, מאנדעלקעק דערצײלט אין זײן געשיכטע ״דברי ימ• תם־א״ (.װארשע, הרל־ה-1875> װעגן דעם פאלננױקס. ״ױ קאזאקן האבן פארשװעבט אלע ״ױשע ה״ל־ק״מן און נעשענדט ױ ײױשע םרד־ען אין זײעיע טעכטער, און צװ״ ש״נע מ־־דלעך, תאם ױ ל,אזאקן האבן באשלאםן צו נעמען זײ פאר ױך פאר װייבער, האנן דך א־בערנענענן צום טו־ט, און נישט דעילאזט צו פארשודעכן ױער יכוד ױרך ױ מערדער, װאס דיאבן נעװאלט ױ םארנװאלטיקן. א״נע פון ז״ א־ז אהאפגעשםרונגע; אין טיפן ט־יך אריץ, ,װען ױ איז געפי.יט געװאדן צד זײער קירך, א.ץ ױ צוױיטע דאט םא־רעדט דעס, װאם האט ױ געפאננען און דך פאר- ליבט אין איר, אז זי האט ק״ן מ־רא נישט פאר קײן געװע־, אין אז אױב מיװעט שיסן אין איר ט־ט א קויל, ,װעט א־ר נישש שאטן. ד ד.אט אים אי־נגעדעדט און א״נגעשמועםט, ער האט אזװ נעטאן, און ד איז געםאלן א טױטע״. פרץ האט באנוצט פאר זײן פאעמע דעם ערשטן עםיזאדי ■ אינגאנצן האט ױ פאעמע ב״ פרצן אין העברע־ש א ג7 סטנ־אםעט שארף-קאנצענטו־־רמ ש־לױערט פרץ א־ן ױץ פ$;מע דעס טראניש-העילעכן קאמף פ־ן דעם ײױשן מ״דל און ױ ל־־דנשאםט פ־ן דעפ װ־לדן סארױבטן קאיאק. פײער א־ן בלדט, אומקום און אכורױת, לײדנשאםט און קודשד״ שװעיד אץ טרעץ מ־שן דך, פ־נקלען און בל־צן אין .אט דער םײן־געש׳ל־םענער פרץ-םאעמע. די שפראך, דעד עדל, דער א־נהזיולט אין דער פאעםע סײלן דך שטארק או־ס פ־ן ױ אלע צעםלאסענע שיױם פון יענער צי־ט. דא האבן מיר שדין דעפ אנזאג םץ דעם שפעטערדיקן גחויסן ײױשן װארמ- מ־־סטער, װאס א־ז עדשט מ־ט 12 יאר שפעטער, אץ 1888 געקומען מיט ױן ײױשן ״מאנ־ש״. אין דעם םראזאלשן איבערדערצײלן װעס פארשט״ם דך, די * דעד *מ״סןר היססזדי׳ײי זי'ז*ד *יז ײיד *ליס *ען קינססלזרימ נ**רנעס *י״ירן *ץ זײן ר*מ*ן .קידוס הסם־ מיס עסליב* *ין *ןידנ־ק יןר ססעסער. נ״ *סן זײנען די ב״דע כסיזןןדן ס*ױסל*כסן *ין ד*ר *״נער דבורהלזנן. פ־ין האם, וד באקאגט, דעבױמידט א־ן ד,עברע;ש אין יאד 1875 מ־ט א ל־ד ״השו־פ־ת״, אין פ. םמאלענכקינם ״השתר״. ער אד דאן אלט נעדק א 4-23׳-• יאר. א־ן 1876 האט ער פאדעפנמ- לעכט א־ן ־עם ועלכן ״השחד־ נאך ציד־ ל־רער, און א־ן נאט׳ לאבע־ם ״הבוקר א־ר״ א פאעמע ״נננ־אלי׳. א־ן ״הבוקר אור״ י־אר 77>י1-תרל״:> האט פױן פארדפנמלעכט א ג,־ע?ע.-ע העברע־שע פאעמע ״ק־ר־ש השם״, - װאס א־ז א;,־װ־םער שרט פאר־־ם א־ן פרצעם ־אדאלסט־קן ה־עב־ע־שץ שאפן. ױ פאעמע א־ז א־נטערע- םאנט א־־ך ־עדמ־ט, װאם ז־ א־ז געבױט או־ף געש־כבלעכן שטאף. פ־־ן האט ױכטע־־ש באאדבעט א ה־םסארשע לעכענדע, כענומען אץ דע־ צוש־־פט צװ דער פאעמע :־ט־צו פ־־ן, אז דעד ש״ר א־• נעבו־ט א־־ף א װי־קלעכן פאקט (״טעשה-שה־ה■••, װאם האט כ-אכ״ט :י נ־סן פ־ן ־א־ תיית <־ע רעם םפ־ ״צו? הע־־ם״ אץ דעב םפ־ ״רכד ־מ־ ר־ם־אי׳ פ־ן ש. מאנדע־קע־ן, צ־ױ־טער ט־1, ױט 57>. ־אט ~נ־ םפ־ ״צ־ק העת־םי׳ א־ז דע־ש־נען עטלעכע ־אר נא־ תייד <־אר *וסס, אץ ־אר תט״ד (1656>. ע־ א־ז פאדפאםט פץ ״יה־שע בן ה־אץ התב־ד ר״ם ,־אכ״ד מהר״ר רור סק״ק לכו״כ הכ־רה״- א זץ פ־ן ־עם לעםבערגער רב. רער םפ־ א־ז געז־דוקט א־ן װ־- נ־צ-אר (.װענעצ־ע> א־ן *אר ״המקום אשר א,תה עומד על־ו קדש ה־א״, - ״ק־ש ה־א״ באטרעפט 416—,תם״ו (1656>. א־ן אה ־עם םפ־ װערט תרצ־לט א־ן פערז;: ריבה אחת בעדי זדײש נשבתה לריק איש הבינים בקשת םאחל שיהדשנד בצהד-ם בקבר הנהר בםחולת דםחנים על יד הכוםר הרוכז בץ ההשםתים. באשר היליכה בגש* הםאלתים, קםעה וגםכתה כתוםדת בםים, שלא ײזו1ל בה סם שםים. א ־ונכ מ־־־ל, געפ־צט א־ן ציחנג, א־ז געפאננען געװארן ױ,־ך א״כ־נם פ־ן ױ אױסדאורפן. ז־ האט ױך ב״ א־ם כעבעט;, ער ־אל ד מקרש ־״; נאי■ ב״טאכ, או־ף ־ענער ז״ט ט״ך, פאר דעס גאנצן * ן פראגסענם םון בוך ,נרץ, זײן לזננן און ש*םן״, װ§ס דעישײבם די םאג.