Literarishe bleter · 1931-03-20 · 12 (20.3.1931) · p. Seite 224

ליטלראדימע בלעטעד נוש. 12 (399) דיט 224 דעד ״דיעועד שו״גער צו ו״ן ל״וונעד (ענטפערס אױף דער ספעציעלער *נקעטע פין די ״ליטער&רישע פלעטער״) משה םטאװםקי - װאס פאר א שדאכ־דסעי איך האי זיך באסיט דורכצדסיק שטארנט, קומען איר םאטע-מאםע און די אמהות אנטמןגן םקנז,•■ סניס צו זק און הײםן איר זיך ניט זאדגן, װײל גיטעדע װעט די קינדער אונטערהאדעװען און װעט זײ אמאמע זײן. און אז םשה-שםואל קומט צו חייםק אויף ױם׳טוכ אין זעם דעם אײניקל נרובקען זיצן אויסן דישל און אגטדײבן רעפ םערד אין דער דערציילונג ״די באבע און דער זײדע״, זעט ער אין דעם קל״נעס שטיפער זיך אליין - מיט אגרויםער בארד און ברײטע ברעמען, אײנ- געבדיגן און םיט אשטעקן אין האגט - אינגאנצן ער - דדר הולך ודור בא. אין מײן שאסן איז געקומען אהסםקה סון אשאר יאד. דאס איז גישט געװען אצדסעליקײט. די נשמד״ װאם איז געװען גע- פאנגק אין תר יתיםער שםאט, האם געזוכט א תיקון. שסעמער האב איך דעם היקמ, געסונעז אין דער א־בעט אויסן יאדן פון דער נײער הײם. און דאן בין איך געװען געגלינן צו א קלײן קינד, װאס מען שטעלט אװעק צװישן אסך זיםקײט. װי אזוי זאל איך דערצײלן סון דעם גליק, װאם אין דער ארגעט, װען איך אלײן האלט נאך אין טרינקען, טױנק און שטיל נישט דעם דורשטי און װי זאל איך שױיבן םון זון-סארגאנג, װײסע נעכט אין פיאלעטעװע מארינס, אז םק אויג אלין װערט גישט ואט פון דער פילםא־ביקײט? און װעמען בין איך שולדיק םער װי זיך אלקי - װאס םאר אטעמעם און סראבלעמען סאתעמען מיך אויף װײטערי - מײן גאגץ אויסמערקזאמקײט איז איצט געװענדט עו דער נ־ער, זוניקער הײם, װעלכע איך האב אװעקגעגעבן מײנע בעםטע יאק. ד• סראבלעמען, װאס זײנען מיד גאענט, רעכן איך בלײבן טױי. איך םיל איצט צי זײ מער װארעםקײט, םער ליבע און ליכט, באלויכטן מיט דער אױן-ישדאלדיקער זון. ױ מאטיװן װעלן מוזן וײז אנדערע - פון א־ין זײט דאם ארא- ב־שע פאלק, דעד קלוגער, דער פשוטער מענטש םיט זק לײק און פױידן, לעבנם-חכמה און מזרחישער מאדאל, און ױ אראבישע לע- גענק, װעלכע איז סאד דעס ײדישן לעזער איגגאנצן נײ. און פון דער צװ״טער ױט ~ דאם גײ<עבויק סאלק, װאם גײם םארװ־רק- לעכן אן אלטז חלום. אין מײנע דערצײלונגען - ״שסע״, ״אין נגכ״, ..דער יתים״, ״עם טאגט״, ,.שװעסטער׳, ..באר טוביה״ און די אראבישע לעגענק, װאם זײנען געזאמלט אין דעם העברעישן זאמל-ביכל ״הבקר אוױ־, װעק שוין ױ דאזיקע מאטיװן אנגעױרט. װילנער פאו־לאג פון ב. קלעצקין < עס איז דערשינען: ד״ר גרשון לעװין איבעודעבענישן עפיזאדן און אײנדרוקן סון דער רוסישייאסאנישער קריג• 234 זייםן ■■■ פרײז 6 גילדן. .23 1)1ש16פא ,3׳*\3ז5ו3^\ ,״ז6ו1םע8. .12>61ס5 י 13.196 .0 .)1 ,? אין מײגע ביז איצטיקע װערק? - םראבלעמען, װעלכע זײנען װאם װײניקעד פראילעמאטיש. װאס דער געגנשטאנ־ איז קלעגער און זעט אױם װײניקער װיכטיק, איז ער פאר סיר אינטערעםאנטער, װײל אין אלעם, װאם ױנגלט ארום רעס מענמשן און באכײי־ט אים אין וײי לעבנס-װעג, איז פא־אן סדײד און טרויער. רעם מענטשנם ד,;נרץ אױ שטענױק װאך און מ־ט אק טראפן איז דע־ בעכער םול און איבערפולט. און רעױבעד אױ גענוג, אז עם זאל זיך אסקעלבן ױ בהמד״ אז ױ שטוי זאל װעק איבערס־לט מיט גליק. פארלאזט זיך ױ בהםה אין אנה־ב װינטעי, איז אםראגעױע. צעברעכט אפערד א פוס, - װ־דקט דאם אויפן געמיםן םון :אנצן שטעטל. און אז ױ געלע הון װיל זיך גיט אויפהאלטן אין שטוב און זי ס־קם אוים די א־גערקע אין ױ גערטלעך, צעװאקםט ויך ד• שנאה און דער כעם, און מען װינטשט איר אלע ניכפעם. מ־ט מײן בא־־ק ױ בהמה און ױ שטיביקע חיה האב איך גע- מי־נס ניט םעװ װי צו בא־יק ױ;עגנשטאנק, װאם ױנגלען ארום דעם מענטשן, נעננשטאנק, װעלבע װעק װייניק באמע־קט און װעק גערעכנט פא־ קלײניקײט;. דאם זעלבע האב איך אויך געבדינט םיט מײנע נאװעלן ״דאס טיכל״ און ױ ״שנײ טר־ט״ אדן אנדערע, .װעלכע קומען ארײן אין מײן צװײטן באנד ״װק טאג פא־גײט״. - װאס פא־ אהעלדז ז~נעז.מיר שטענױק נאענט געװען? - מיץ העלד אױ דער סױמיש־װעד מענטש, װאם ציט זײן יניקה פון דער ארבעט און פון רער ערד, און אױ צוגעבונק מיטן נאפל צו דער ערד, און סילט מיט אלע חוש־ם ־עם םאג-געבורט און דעפ טאג-םא־כאנג, אין זומער און װיגטער, דעם אגהײב םױל־ג: און ױיסן הא־בטס און הערט װ־ דאם גראז װאקםט. א־ן דעױבער ױנען סיינע העלק מעגטשן ־מעט שטומע בא- שעפענישן. אסט ענלעך צו בהמות און בײז־ע צוזאמען •- א־ דער םענטש א• ױ בהסה - געגליכן צום בוים אין פעלד. און דעױבער גײם אדורך א־ן מערםטע סץ מײנע שאםוגנען ״שט־מע סױ־נד״ גאר אױנער סאדעם סזן ד־ומאר. װײל לעבן איז א סרײד, אגדויסע םתנה סון דער נאטור. און גליק אױ נ־ט א־ן גוט עסן אזן ש־ין קלײק - :אי אץ דעס זיםן שלאף כו? תם ארבעטעך און װען דער מאין קאכט גוט. און װען ראם אויג א־ן אויער באנעמט אלץ װאס ארדם קוטט םאר, און דעם מעגטש־״ם האוץ עיט שטענ- ױק צדם גומן. און אםענםשנם הא־ץ בענקט נאך װארעמקײט און אסרײנד, דעריבעד װילט זיך טאן גוטם. סר״ד מיט לײד ױנען צװ- לינג-שװעסטער. פרייד ברענגט צו שרעק און אין דעס טרער םון לײק שסיגלט זיך אפ ױ זץ םון סרייד. װייטאג ג״ט איבער, םארנײט און םא־װאקסט, װי אשניש אין םל״ש אדעד אין דער קארע םון בוים. א־ן מײן גדעסטער און באדײטנדםםער דערדײלונג, ״א מאמע״, װאם קוסט אריץ אין בוך ״װק טאג פארג״ט״, האב איך ניט״אװעקנעשטעלט אין עענטער דאם דאמאנט־שע און פאמיליק־לעבן, נאר דאס טא:- םעגלעיע, ױ קלײנע זארגן - ױ שטוב-הארמאניע, ױ אײגפאכע צו- געבוגדגק״מ, דאס װאכעױקע, און צוזאמען דערמיט דאס שטענױק ױס-כובדיקע, ױ ס־טלייד, ױ ששילע םרײד און שטילן װײטאג. דער מענמש אױ אטײל פון דעד אײביקײט. װען ליסשע אין ״ױ מאטע״