Literarishe bleter · 1931-03-20 · 12 (20.3.1931) · p. Seite 219

זײט 219 ליטערארישע בלעפזער נום. 12 (359) * יעד״זעד םריז״שייךט און שאתעס. ער האט אױך שעסטגע־טצעלט זיין עקשנוחדיקע אידעע, או אין די ״ששומע״ נילדער איז ־א סעד געל׳עגנהיים סא־ שוישםיל-קונםמ, אז אין ט־יס דאדף דער עולס גיט רערן ־אם ווארט, נזןנר זען דאם לארט. דער עולם, צװישן ודעליבן עס זײנען;עלען מנ־נים םון יט־נ׳ שפיד, םעאטער־קר־ט־קער און קינסטלער, האנן דאס טאקע ,לי;ע- העריק אסגעשאצט. און װען טשארל טשאםיין נוםא האט זיד באליזן אויף .־עד בינע, האט אים :אנעגנט אשטותס סון אראציעס. ל*5־*נדזז*עו*ס, 25 סע*ױ*<- ךוױ!. ך או־םגעדיטן אויף אן ע:טן, קינסטלערישן אײנםאר1. ער אױ לחלום־ן אלעק םון םעלאדראמע און געשאםן אטיםע טראגעדיע. עם איז אוממד״יעך נעװען עו זיען אין טעאטער און ניט לישן זיך די טרעק, אבער דאם איז ניט געװען קײן נעצוינענע םדערן. לעלטן םון עלנט האין זיך געשםר״ם ארום איפ און זײנע העלדן. טיפע, טראנישע םיגוק. געשטאיטן םיט פארבענקטע און םאדם״ניקטע נשמות. טשאם־ דין דער רעזשיםער האט יעק נעגעבן דעם טאן און םיט זק קאמ- :־נירטער מוזיק האט ער דאס נאנצע בילד ארוםנענוםק לי אין אן ארײננעפאסטער טײע,־ער, גוש־צונעםאםםעד ,־אם. ששאםלין האט אין ״ם־טי לײפם״ זיך דעדליזן אין קינםש- מײנונגס-געראנגל צװישן ראמען ראלאן, םטעפאן צװײג און א, לונאטשארםקי * איר נעםינמ איער פא־ נ־ט־ק צו :אדו־ערן אין ז־ך ש־עקן צוליר דעם, לאם איך האלט זיך :־א-־ א ״אינדילירואליםט•; און לאם א־ן מיר לעבט די ליבע צו דער ..מענטשלענק״ט״, צו רער םענטשהײט. ט״ערע ם־י־ג־, איך בין אזא, ל־ איך בין, און טאקע אזו־ רײד א־ך או־ך. א־ך זא: ניט קײן לינן. צ־ האב איך אטעוה, צ־ נ־ט. קודם־רל, בין א־ך א־ער אמהר־ד, אין מײן אמר״רירךש ־־ ראם איז מ״ן קראםט־. יא, א־ןי :־ן אן ״אינר־לידואליםט״. ־א, איך נלויב א־ן דער ״מענטשלערדךט״. אוז אט דער ״אינדיװ רואליםט״, אט דער ״לאם נלו־בש אין דער מענטשלערק״ט״, קעמםט םא־ א״ך. אנשטאט צו שײײען: ״נ״ן, דאם קאן ניש דיןז״ - לאלט דען ניט גדײכער געװען, אז א־ד זאלט נינער זיך באנריםן מיט ײעם, לאם עם איז אזו־ און װאם א״ער םאריאנד האש;עדאנט צוציען אלף זײן ז״ט דז בעםטע קעמםער םאר רעם ״א־נריװ־דואל־זם״ און ״רו- מאניזם־. איר, ט״ע־ער איליא םעלװינםדן, טענהט, אז ״דךן א־נר־ל־- דועדע םרייה״ט איז :א־ניט פאראן״, אז ״דער אינטעל־גענט איז ניט נעלען און קאן גא־ ק״נמאל ניט זײן םר״״. מ״ן נאנין לעבן קאן דינען אלם נאל״ז ם־ן םונקט דייד ה־םוך םון אײעד א,־ויש.ע- זאנטער מי־נונג. א־ך האי געלעבט אלם ם־־־עי מענטש, צװישן שונאים ם־ן אלץ, װאם איך האכ געל־בט, פארלאם איך האי גע- קעסםט, ם־ן דעם, לאם איך נ־ן א־״ן געלען. א־ך :־ן איער שטענ- דיד געבליבן םר״. און איד הא: זיך נעקויםט אט ד־ ם־״ה״ט טיט ־עש םרײז םון םײן יסעמ-םודשטענד־קער א״נזאמדךט םון ־ענקען, לעל- די ױסיסז שריסססנעל*' *ץ ר*םנס*רנ*נד, ײעלכע גרוסירן •.'ך *רוס דער סעדער**יע ס-ן רי ס*ר ניקםזנ ס*װעס,־סר-ססס;זי*-, ה:.נן ײך לעעסנס געװענום עו יי .ק*'יסײען סין יעד *ינסעל־גענ׳ן׳, — חי *. לונ*־ סשןרסק רוסס ז־י *ן — עו די *נגעיעענססע ש־יםסססעלע־ אין סערנ־סײר*־ *ע סיס *ריװ, זיי ז*לן זיך *די סז*גן ויענן ר*סנס*ינ<גר, װי *ויך ־יעגן וי ס*רש״דענע •־*נלעפע, װ*ס װעין ביהזנדלש א-ן וי װערק םון די ם*■ װעסישע שרינסשסעלע־• מ־ר ניענגען *ין די ,ליס■ נלעםער־ רי *ינםערענ*נםע נריװ סון ר*םען ר*ל*ן *ון סםעס*ן נװײנ, װי *ײך דער ענםזעי סון *. לינ*סש*רסקי. געװעיענער נילרוננס־ק*םיס*ר סין ר*סנס*רנ*;ו■ סי*ו*ר גל*וק*װ *יז רער מחנר סין נ*ײססן ר#ם*ן ,נעםענס־, װעל• גער *יז *•נערנעזענס געד*דן *ויף סיל שסי*נן (ס*ר*ן *ו־ך ײויעע איגערזענונג). *י־י• סעלװינםקי *יז * יונגער ױסישער>שריסםשסעלער, *ן *קםיװער סוער *ין ועי סעוער*ניע סין וי ס*ר״ניק:ע רססן־ש—שטשםעלער, *ײנער סון וי רעד*קס*רן םון דעד ,ליםערוםורנ*•* גןזעס**, סון ״נ• ליסע• ר*סורנ#ם •*ססו״. ר ע ד, ). דעהסברױו פון ראמען ר$לאן פ־אדא־ נלארקאל און איליא סעלל־נםק־, טײערע ר,:,־־ם! איר האט מ־ר :ײרע נעשדיבן מ־ט ם־י־נ־לעבער םיםשאם־ע. א־ך דאנק אײך. איר װײםש סו;ד,ט אדי װ־ עם ל״םן, האף איך, או־ך אלע חבדים א־ן ראט;םאר:א:ר>, אז א־ך ב־ן אײער ט,־ײעד ב-ר״נר און םא־שײדי־ער םון א״ער פארבאנר א־ן מערב־א״ראםע. א־ך ד,אי באגױםט א״עד ױנגע דעלאל־צ־ע א־ן דער מינוט פ־ן איר ראםען ר?לאן נעגוירן, אין יאר :101, און פון רעמאלט אן האב א־ך ז־ נ־ט או־ם- געהערט צו םא־טײדיקן, און שטרעננ ארו־פנעט־אטן קעגן די א־ע, ־־אס זידלען זי און טיײין בײזע רנ־לות װענן א־ר. ערשט םש עט- לעכע טענ צוױק האב איך אוםברחמגיתד־ק אראםגער־סן די צ:־ע- ק־שע םאםקע םון ױ אזוי<עחםענע ״םאן אײראםעלםטן״. א־ך גלוינ א־ן ראט־םארבאנד און װעל םיט ױ לעצטע :וחות םא־ט״ױקן ױ יאך, לאם איז טיר נאענט. ה״םט דאס, אז אלץ איז דערםאר, אז צװישן אונז זאל ־׳;־,־שן א םארשםענױקונג און םיר זאלן זיך םרײען, װאם םיר האבן ראט דעחגױיכט.