Literarishe bleter · 1931-03-13 · 11 (13.3.1931) · p. Seite 209

ליטערארישע בלעםער נום• 11 (358) זײמ 209 עס געבליגן, אז קײן נאט איז נידוטא — אדדטד״ דאש נאדייזט, אז לויט אליין איז אבאביט, א קלײניטטעטלדיק פיליטםעדל, דעײער קאן ביטוט-אושן נידוט ז~ן דעד ־יעסרעזענטאנט פון דעד אטע־י׳ קאנ־־צעד לימעראטור. דאט מ־ינט נײטט, אז צוליב זײן אדויטטדים א־ן •טטאקדאלט האט אטעו״קע עו״טט זיך יעבאטט, אז ני־טט שינקלעד לויט :אד אדיבמיהעד אםעריקאנער •טדיםמ־טטעלעד האט :ע־א־פט ק־־יכן דעט נאבעל-ט־־ז; מ־האט לויסן נענומען ״באאדבעטך :אי־ וױ טיאיז אנגעקוטען די ־דיעה װעי.ן זײן ״קדױנוננ״, א־ן אײניקע קדיטיקעד האבן אנגענומען, אז די דאזיקע ט־עט־דונג איז נעדען א באדא־טטזיניקעד פאט־ט אין ם:יט מצד דעם נאבעל-קאטיטעט... אבע־ דעטא־יט האט מען אלין ־.ע־עדט םבוח לולט תט ־טד־פט־טטעלעד. עד־טט :אך זײן ־טטאקהאלמע־ רעדע האט טען זיך :עג־טען צו לולטן דעט טע:ט־ט... טאדדאט-ז־טע האט רען דא בע־:א־־ יטא־ן אזױ ל־ב, וױ ע־ אלײן דעדקלעדט, באט־ט ע־ ז־דלט בטד־ אטע־־קע? דע־ ע:טטעד אי־ף דעט א־ז ז״ע־ פ־ט־ט, אבעד ט׳דאלט;עדען דיעד ם״נלעך פא־ ־טאין, דען עד ד־־ס עס; דאס ס־בה. ע־נסט, אט האס אױ נישש .עטט מען שאון : זאס צוליב :אטראבש איס םאר א מען ־ איז דע־ רײנע־ אטת. ,חוא, אז• שעלטן אין טאטן אל־ין ע־ ז־ך הלצה רעמ א־ז עס אז אױ עס א סיטן, קחם״, זאנמ ״ אױב שאו חן דאך נ־שט זאנן ״גלײך״, זעש ער תש אויב עד ״נלײך״, נאר אנ־ ־נ־נעל. ׳ן או .קחש״, בח עס זאל ז־ רםא־ , אחנינעל, זאו.ט ער דע לאכן״ - מ׳זאל דערש אץ ■ דער אטעד־קאנעד האט בטבע ליב א ״קיבע־ך, א־טטעבדעדטל, אהלצד,; עד האט אבע־ ני־טט ל־ב קיץ עדנטטע ד־־ט־ק; דע־ס־אד קדעלט ער םון ־טאיס אקיבעץ אױף אטעריקעס ח־טבון. ער לא:ט :ײצט נאר מיט ־טאין,' נא־ אויך - פון ־טאץ... אץ עס א־ז אדאונדער, אז ־טאי, ד;:ס םראקדאטידט אזוי אפט זיך אל־־ן סאד דעס װעלמ-חכס, זאל זיך ני־טט באפן, נישט דערזען ־עט פ־ט־טן אמת. אפ־טו־ ודל ־טא־ דאס נ־ט זען - באדא־סטז־נ־ק א־עד א־נ- סטינקםיװ, װאדעט דאס א־ז די :רעסטע ם־א:ע־־ע ־טאיס. זײן הו- מא־ א־ז נ־שט קײן פ־אדוקט־װע־, ק״ן קאנשטרוקמ־דעד און או־ך ני־טט קײן דעסטרוקטידעד. ם־ט סד־פטן האט ת־ עננלענ־ער טיט- געלאבמ, אבער ס׳האט דע־בײ א־ס װײ נעטאן, דאתס ־ורך ז־ץ הורא־ און סאט־רע האט סד־סט א־ו־סנעב.־א:ט א־טא־פע קױטיק א־יף דע־ נעזעל־טאפמ. יטאי פאזירט ־טטענדיק טיט ז־ץ חבטד״ דא־פט המיד הלצהלעך צוליב תר הלצה אל־ץ. העדט טען א־־ס טילאבט ז־ך אויס: ״א־־, אקונתס אי־, אלץנ קאן ער ־אס א־ײניא־-ן: ־״- און דעדמ־ט ענדיקט זיך עס... ,־ישן אײראפע. ער איז אוים־.עקליבן געזאק רא־ א־נוער ליטעדא- ט־־ירעפרעזענטאנט, בעת דזשארדזש.מעתד־ט, טאטאס הא־די און אלחשעדנאן טשארלס סוױנדבוק זײנען נאך אלץ צד־שץ אונז... טיר װײסן נ־שט די סיבות ס־ן דער דאזיקע־ אנטשײדוננ מצד תס :אבל-קאמימעט; אבער מיר װײסן, אז מיסטעד ק־פלינ: איז :ישט אונ- זער קינ־ג... דארם, װאו חשארדזש מעתדיט זיצט, א־ז דער מ,־אן פון דע־ עננל־שער ליטעדאטור״. א־ן דעס זעלביקן א־מיקל כא־אקטעחז־ו־ט נארד־נע־ קיפל־ננן די אהארצלאזן, שװארץ-טאהדיקן א־םפעדיאליסט און זק שדיבן- :א־ ה־ילעד מלאכה, קאפ-א־בעט. ״עד (קיפלינג) װײס אלצדינ^ או־- :;־.־ ח כענטשלעכע נאטו־. עך װייס אלץ ד ו ע ג ן לעבן, אבער װ־־ס נ־שמ דאם לעבן; ער װײם נישט דאס לעבן, װײל ער יאן נ־שש דאס -,א־ץ םון מענשש״. בערנארד עאו און םינקלער לו?ם אין דעסאײגענעם נוטער ״ליט. בלעטעד״ אוןאין תד זעלביקע־ אפט״לונג א־ז אױך סאראן אנאש״ן װד״ן ״סינקלער לױס בע־נארד ־ג־א׳ און אטעחקע״, װאו ם׳װערם איבעחענעבן שאים םײנוננ, אז ארעחקע האם ליב, אז ם׳זאל זי זירלען. געזא־.ט האט ער עס אנטקענן ־;־ד קחשיק אויפן אמעחקאנישן אינטעלעקטואליזם, .לאס לויס האט ארויםגעבראכם אין זק שטאקהאלמער תדע, אץ תרב״ האש שאו נענוםע; זיך אלײן פא־ אבײשפיל, װי ליב ט׳האט איס א־ן אמע- חקע, כאטש ער האלט ױ אטעחקאנער אין אק זידלען. נו, דאס באזײזש םשזט, או בעתארד שאי אױ חער ־טלעבש א־נםארמיחט. קק םאלק אץ תר װעלש, דאכש זיך, - אפילו נישט ־אס ײחשע,-איז ניט אזוי םענס־טיװ בנונע ק־ישיק, װי דאס אטעחהא- :־שע. לולס האט עם טאקע באלד תרשפירט. זק אחיסטחט אין שטאקהאלם האט פא־ איס אזױ הײם נעמאכט ח לוםט אין זק ־1אנד, אז ער האט שפעטער זק קחשיק ־.עזאייט פאח״לעטן מיט ארעדע אין בערלין, אין תלכער האט ױך א־־־ננעלאזט א־ן סענטי- רענםאלע אױםנוסן אױף זײן אטעחקע, טאתנחקנחק מיט תם פסוק, אז ״אטעחקע איז בײ אים איבער אלץ״ און ס׳אױ זײן לא;ד - גוש צי שלעבש, לױשן ,זאוילבאקאנטן ־טפרוך: ״סיין םא- טעדלאנד, גערעבט, אתד אומגעתכש״. אבער ח דאז־קע סענט־םענשאלע תדע חנע האש נאך עתער :עטאכט. אויב מ׳האט פדיע־ כאשש :עפונען פא־ א־ם א־״ום .זארט, אז ער האט מוט, נעזא־.שק״ש אאז״ז, האם םען נאך תר בערלינער תת גענומען פשוט זדזקן םון אים, זיתד תרםאנט ח ד־ש־י״ זאס;־־ האט מיש אצזײ ־אד צוחק :עהאלטן והד.ן :אט, או־סר־פגחק: .א־יב עפ איז דא א:אט אױף תר תלש, זא־1 עד מ־ך דא, אייםן א־ש, דערההגענען״, און אזוי װ־ גאש האש אים נ־שש ת־ררגעש, אױ פארן יידישן פוך גאר תר תלמ. זעלשן-װעץ האבן מ־ר א קויפער ס־ן ״חשע או־ס• :אבן. װאפ ט״לש נ־שט יק קנאפן ב־ודזשעש א״ך או־ף א־נצ־- ק־יפן װערק אץ אנדעת שםראבן. דאס אלץ באש״עדט א־ט- נעהתר ח פא־שפ.—ט־;; פ־ן ״חשן ביך. תדצ־ -עס חנען דא זת־ װײניק שטענחקע, סעסטע ״חשע בוכהענדלע־, דאס זאלן ז־ך פאדנעםען בלוױ מ־ט תד פאדשפר״ט.־;; ב-.־ן ־ד־שע ב־כער. א־ן חער חכטיק איז דאס באקאנטע װארט פון ז. םלמד - ײחשע ביכער קויפט מען נישט, ־חשע ביכער פארקדיפט טע׳ן. און ח שזע־ עס קוםש אן דאס סא־ק״סן - תגן תס אױ אסטםאל שזע־ א־ז ארויסצנגעבן א ײחש בוך, נאך ישװעתר אױ;־־ פארשפדײמן א ״חש ב־ך. או־ב דאס ארױסנעבן םון א ׳׳־־־.־ בוך פארלאנגט אנששתנגונג, ק־בנות פון דעס שד־בעד יװאס א־ז אפטראל ת־ א־ױסגעבער• אץ סון תס םארלעגער, איז דאס פארשםרײטן א בוך םאת־נק ריט בלע־לײ שטע־ונגען, מניעור״ 'יאכ עס א־ז נישש אזוי לײכש נוב־ צו זיץ. עס העלפט נ־שט בלו־ז גיגיער ,זילן, בלױז ענע־גיע ת־ לײענער םונם ײדישן נוך תרט ־עק־וטידט םון ח סאםע נ־שט-םארםע;לענסטע שיכטן אץ ײחשן :י¥ל?׳ ת־ לײענעד סון ײחשן בוך איז צעחט און צעשס־ײט איבעד