Literarishe bleter · 1931-03-13 · 11 (13.3.1931) · p. Seite 204

זייט 204 לימערארישע בלעםער נום• 11 (358) צו א געװיק װענד־טונקט, וזןס װעט דכער שפילן א וױבכױקע ראלע אין דין װייטע־דיקן שאט;. אין די 82 ארנעטן, װאם דינען אויםגעשטעלט געװאק, האט דער ק-נסטלער אנטפלעקט ז־ינע אײגנ׳ שאפטן אויף סארשיידענע א־טן: דעקאחאציעט, א־ל-מאלע־ײען א־ן ידאטישע צײכענונגען. אומעטוט איז ער דער עקשנותדיקער זוכער, װןיט זובט דעט אוים־רוק, די קאטכינאצײע םון םא־נן, כולטקײט פון קאלןז־ ריט. אין דער אומתןק־ט, אין די אימעטיקע טענער םון זײנע םא־נן װיל םק זען דאמ אײגנארטיקע ײדישע םון ם. יא. מיד.אט אימ דעת־ בער דעקלארירט פא־ א ײדש-נאצ־אנאלן מאלעי, נאזונרערש - ד• לעטישע קױמיק. נאטירלעך, םליטט אין יעק קינםטלערש אדערן די נלוט £־; זײן ראטע, װאש םוז באקומק זײן אײטדרוק א־ן ז״נע שאםונגען. אנער טיא־ז שװעד צו זאנן, אז אײנ יא װאלט ניט גענענן די רײן־ טעמאטיש-״רישע װערק (״צו נל־נדדי״, ״די טרעגער/ ״די םארק- דענדלערין״, ״וױלנער געטא״ און ״לאתער באלוט״*, צי װאלמ אײך דעמאלט ױ קר־טיק באר״־יםט, אז יא איז דער ײדש־נאנדאנאלעד ק־נטטלער? יא אלײן, דאכט דך, זג־ױיםלט א נ־פל אין דעט. ער אנ־ ערקענט בכלל ניט קײן נאצ־אנאלע ײדשע קונטט. א־מ־ױקײט און זוכן איז נ־ט נא־ א םידה און א באודײז םא־?י״ ״דישן קינטטלער. ם־ר דאכט, אז דא־ סםעצײםיש-ײדשע נײ יא רא־ף מען נאר זוכן א־ן דא,כ גרינלענדקע, אץ דער שװערער שט־מוננט-אטמאטםערע, װאב א״ניקע םון זײנע װעדק הױכן אן אױף אונז, אין דער געױכט־ קײט םון טענעד און ליניעפ װאו עם םעלט אפטמאל אויס לוםט אױף צו אטעמען און םיקיםט אוים, װי עםעצער װאלט או־ף אונז םרעסן מ־ט א בלײערנעד שדע.־קײט. אט-ד שװערמוט־קע אומעט־קײט, װאם דינט אין ־אם אונטעדבאװאיםטזײן א־ן דדקט ז־ך אוים אםטמאל אין ב־עלע םאו״מדקע טענער, איז אםשד א םיעל-יוצא פון רער הארנער ק־נד- ה״ט און שװער לענן אין דעד דגנט און דערצו נאך ױ א־נעתע- לעבטע גת־לן פון דער מלחמת דאב האט ז־כער םאראומערט ױ נשמה םונם ק־נםטלעד און ארײנגעט־־פט ט־אםנם גיפט אםילו אין ױנע ל־כט־קע־ע װע־ק עם װ־לט זיך א־ס װינטשן, אז או־ף װ״טע־ זאל דן פארביק שאםן אײנזאםן א־ן ז־ך מער-לעננםלוםט־קע־ע, םרײדיקערע און ליכ- קערע מאט־װן. - עד צײכנט שער-בלעטעד, םאבט שארזשן, ע־ שרייבט א־טיקלען, אם׳ האנדלונכען, .־עצענזיעם אומעטוס טדאנט ער א־י־ן א־מפעט, שאפס אל״ן און צװ־נכט אנרערע צו שאפן. ז־נט סיא־ז געשאםן ־ע־ ײדשער געזעלשאםמלעכער טעאטעד (ודץ דעט א־צט־קן םעזאן) איז יא געװען דער באשטענד־קער דעקא־ דאטאד. עד האט ז־ך אבעד נ־ט באנ־גנט בלויז מיט דער קינסמלעד- שער אדבעט, נאר ד.אט א־־ך געקעמפט פאד דער פא־פ״נעתנג, םאר- בעםעדונג ם־נס טעאטער קעגן אלע פאדדארבע־ און פארפלאבעד. נ־ט א״נמאל א־ז א־ס אײסגעק־מען א־ױסצ־ט־עטן ם־ט זײן שארפער םעדעד א־ן קאבעדקן טעמםעראמענט א־ן קאמ־ פא״ בעסעדן טע- אטעד. נ־ט .־ױ־נ־ק שונא־ס האט ער ױך געשאפן םא־ זײן גראדל־ני- קײט, אפנהאדצ־ק״ט און שארםקײט. ־א וױים נ־ט פ־ן ק״ן ט־מ;: ע־ א־ז הם־ד פעלזנםעםט, או־םגעשפדאכן און ג״ט מ־ט םעםטע ט־־ט צו זײן צ־ל. עד װ״סט נ־ט פון קײן םענט־מענטן און םון לידשע אפ- נויגן, עד א־ז ששענדק .־אצײאנעל, צילבאװאוסט און ניט נױגזאס. ע־ ט־ט קײנמאל ניט אן קיץ װ־יסע הענטשקעם, באזונדע־ס װען עם האנדלט ז־ך װעגן טעאטער, ל־םע־אט־ר, קונםט. א מענטש מ־ט א ראפ־נ־רטן, ק־נסטלעדשן געשמאק און א געזונטן תוש םאר עכטק־־ט או־ף די אלע געביטן, לאזט ע־ ק״נמאל נימ א־אפ ק״ן ״ק־צד- של-־ד״ און א־ז תמ־ר גד־יט צו ג־ץ ב־זן םוף אױף צו פא־טײדקן ק־נםטלעדשע עכטקײם און געשמאק, אדע־ בעת עד טארלט פלאכק־ט און דלעטאנט־זס. אמת, אפטמאל װע־ט ע־ צ־ פערזענל־עך אץ פאלט א־ײן א־ן עקסטרעמען, םתמת ז״נע אינדװידועלע או־םפאס־נגע;, אבע־ תמ־ד א־ז ע־ עבט א־ן אויפגעהאלטן אפילו א־ן ז״ן עקשנור.. און עקשנות םא־םאגט יא א ,־עכט ב־סל. אםשר א־ז דאם דער וױ־טע־דקער דראנג פץ דץ ענע־גיע-קװאל, ,דאם האט א־ם בא- װאויגן אדױםהו־בן ז־ך פ־נם לעבנם-זוםפ און זיך שטעלן אין ד ע־שטע ,־ײען םון ג־סט-םענטזק, םון ליטעדאטן און קינםטלעד. דץ עקשנות האט א־ס ארויפגעםירט אויפן װעג פון זוכן און געפ־נען דץ א־גענעם א־ך, זײנע אײגנא־טיקע או־סדדקן און געגעבן דעס שטו־ס צו װײטע־ד־קע װכענישן. זײן א־צט־קע ב־לרעד-או־סשטעל־נג איז א ג־טע אילוםטראצ־ע צו ד*ס נאך צ־ען ־א־ א־בעט א־ן זוכן, איז דער ק־נפטלער געקומען בילדער פון מיכאיל יא םון ציקל ״אין שטאט״ ו■ ו1ו||