Literarishe bleter · 1931-03-13 · 11 (13.3.1931) · p. Seite 199

זײט 199 ליטערארײשע בלעם^י נוים• 11 (356) ־יי װאדן א. אז. װ. <זע װעגן דעש קאדג- טיטדקאדבקיב זבדדנדדז דדעגן מ. גאיקי אין רעב זאמלב־ך, װאש א־ז אדזיםגעגענן געװאדן לכביד מ. גא־ק־ב יוכ־ל־). נאט־רלעך, קאן מען דאנ יימדב א־פן נ־מ פא־גל״נן מימ ד־ נאד־נגונגען, א־ן װעלבע עס געש־נט ז־ך ד־ ״ד־־טע ל־טעראמוד, אנע־... אנער עשעב א נ־צדץ באצלדנג ודאל׳מ דאך נארארטמ ז~;. נעמט אנער אדן צ־ננמ אד־ף א ־צעמי ד־ א־בעדזעצ־נגען *ן א־קם אדער א־נרעק או־ף ״די־גז, א־ן איר װעמ א־־ינםא־1; א־ן א מ־ן ״::־■ מדױעמ״. א״ן־אדן״דעדזעלנעד א־נעדזעצער א־ז א ״נדדאט״ א־נער״ צדזעצן םון פ,־אנצדיד־גז, ד״ט־גז, ,־דםי־גד, הענרע־־מ - דעױ זעלנ־קע־ א־ז א ״מאד־םי׳ א־נע־צדזעצן ג־נער װעגן ק־נמט, לימעדאמדד, ם־לא• סאפ־ע, סאצ״אלע יױסנ־מאפט;, נעלעטר־סט־ק פון נל־ע־ל״ מדעד־מ•. גארק־, ניעװעדאװ, פ־לנ־אק, נעקמע א־ן מעמ־עדלינק, קעלערמאן אין אגדא װ״נ־נגע־, רען א־ן ד״ר נלא.ך וא ר״ן״מע״צינ־ימ נוך> א־ן װאם נ־מ... דער םא־לעגעד א־ז א נל׳נד אדן דער א־נע־דעצע־ א־ז ״צדנ דאנק״ - נ״ אזא :אצ״ינג א־ז ממ־לא ׳גודין םאר־נדמענדלעך, װ־ אזױ אמ״ד־ א־נעוזעצוננען דעען אױס א־נם ק־עדױעד זיגזדרנאל ״די ־גזפראך״ ד.אנ איך געםונען אן ארנ־עט א־נער רעם אדםן ם־ן נס־״־ם אינערזעצן. א גאנצע א־נ־עמ, װ־ אזוי אמ רער מאלענטםול־ער ״ױ־גדער םט־ליםט נ־מ דך אן עצד־, אדן דיכט־עמ ממ־נז אינער, נאר״פערנד־ק מ־ט ז״נע א־ב־ערזעצונגק ױ ״ױ־גדע ־גזפראך. װען מ־ר זאלן אד־ף א ט־נױקאװעס נעמען אדן נױנדלעך דורבשטוױק װעלנע ניט-א־ז איב־ערז־עצדנג, מ־ט דעלנ־ע מעץ א־ו אונז מהנה ױ לע־צמע יאדץ, װאם װאלט ז־ך דאן נאק־- מען? ןדען מ־ר זאלן נעםע;, למשל, א מאפאסאן, א מ־מענא־, א גאנאל, אן אנאמאל ס־אנס אן א״פמאן ס־נקלער, א אג־• נארנ־ם אדן ז״ םום-מױט פא־נל״בן מ־טן אר־ג־נאל, װען מ־ר דאלן נעמען דאם ערשט־ע נעםט־ע נוך אדן ־עס גדינדל־עך דורבשמוױר;, װאס רעד א־נערז־עצער האמ ״געמאנמ״ פוז דעם, װאלט אינז דעץ געזדנט צ־- געקדסען? , עם א־ז א םראגע, ,דאם ל־גמ ב־ ־ערן אדיף ױ ל־םן א־ן מען םארב״םמ ז״, ױ ל־םן, אדן מיט צ״ן-ק־־צן ־גדדױיגמ מ־ען. א־ן מ־מ י־עק טאג װאד,סט אלץ ױ הפק־וה, מ־ט י־ערן טאנ צ־עװאקםט דך אלץ םער דער ״װייננארטן״ מ־מ ױ ט־ערפקע פ־רד־, װאס מ־עק ז־ך אדן םארנו־עםערן נאך מער ױ עם-הארצװר, אדן ־טטד־םן אפ דעם ל״- ־ענער םון דעם ״ױשן נוך- ב״שפילן׳ אמ לאמיר נ־עמע;, װאם מען האט נ״ אדנז נ־עמאנט פדן א״נ־קע ,תדק פ־ן טאלםטאיען, פון דאסטא־עװיק־ן, פ־ן רעם נאמת ק־נםמלעױ־נזן .־עפארטאז־צ-בדך פ־ן לאר־םא ר״םנע־, װאם װאלט ב״ א נוטע־ א־נערזעצ־ננ, דױען דער א־בערזעצ־ער װאלמ נאםת געװען םאראינטעױעסדרמ דאם נוך אר״נצונױעננ־ען א־ן דע־ ״דײגוע־ ל־טעראמדר, נעקאנט מ־טפ־ע ז״ן אױף א״נצדם־ק אט-ר־ נ״ע םא־פ אט-ױ לתלומ־ן נ״ א־נז פ־עמױע םארט. לאמ־ר נעסען, א ־נזט״געד, װאם מען ד.אט ג־עמאבט פ־ן באקאמינו־אט ״דעקאמע- ,־אןי׳, םון םלאבע־ס ,ת־ק, פ־ן אנױ בעדגםאן, פ־ן... נא־ װ־ם־ל ארט װעלן מיר דאדסן םארנעפען נלו־ז אד־ף אױםצורענענען דאס גאנצ־ע צעמל ״א־בעדנ־עם־דטע״ תרק. היא־ז א נעװאלד-נעשר״, װאס ־־ דאז־קע נאמת אגגעװ״טאגמע פראג־ע א־ז נמ־עמ א־נגאנצן װ־ פארשדױגן נעװארן, ױאס מען האמ נ־ז אהע־ ניט גענדמען ענ־ע־ג־ינו א־־ם־עז־מיען ד־ ודל־-גע.װיקםן, װאס מאבן א תל פ־ן ױעם מאנערן םעלד םון דע־ ״ױ־גדע־ ל־ט־ע־אמדר. נעמט א קאטאלאג א־ן האנמ - ־עס נ־נן א״ך גל״ך א שפרונג אין ױ או־נן ױ ודערק פ־ן במעט ױע־ נאנצ־ער װעלמ-ל־טעראטדר. א־ן ױ פראםפעקטן װעץ אםילו אננעזאגט־ ױ װ־ערק פין קאנט, פ־ן סאפאקל, פ־ן מא־קם א־ן עננלס א־נםט״טדט, פ־ן, פ־ן... אדן ־עם קאן ױך באמת דאכטן, אז מ־ר וױעלן שױן מ־ער נ־ט דא־םן אנק־מ־ען צו ־י הא־ז דאך א םאקמ: נמ־עט א העלסמ םון ױ ת־ש־נענע אין דעם לעצטן צענדליק יאר נ־מר אױף יױש ז״נען איבעחעצונגען םון דעד תלט-ליטעראטור. ה״סמ עם, או ױ דאויקע ביבער האנן געפ־נען ױעם נױיטםטן אםקלאנג ב״ תם ״ױשן לי־ענער-ע־לם אדן אים א־״ננעםידט אין תם ברייטערן ק־יױ אידעען און פראנלעמען פ־ן דער װעלט-לימעראטוד. מיר ז״נען אלע עדות, מ־ט װאס םאר א אינטעתש תר ״ױשער לייענעד דאט נעשלונגען די ת־ק פ־ן תד װעלט-ליטעדאטור <וע ױ זעלמן-םא־עםנמלענמע־ בינל־אמעק- נא־־בטף. און אדסנוצנד־ק דאם, האט תר םאדלענער - דער נא- רוםענער װי אױך תר נ־ט-בארוםענער - נעזק ״צ־שטעלן ױ םתורה״. אדן ז־ צוגעשטעלט מנל-המ־נים. אדרבא, זאל מק זאגן, תמען פץ ױ גדוליפ םרן תר תלט-ליטעראטור האט םען ניט ״פארמשעםעט״ און צותבט נעמאנמ? אנגעד-־־נן פ־ן נאקאטש־א שעקסם־ר ביז-ניז - דאס לעצט-צאפלױקע, תלבע מען א״לט דך אםילו א־בעחװזעק פון ױ המשנים אין ױ צ״םונגק און זשורנאלן. ב״ אזא ״מאםן-פראדוקציע״ איז שדן ממילא םארשטענדלעך, וױ דאם װעףמ םראדוצירמ. ב״ ױ נארנגזנגען *ן תם ״ױשן נ־נער- מאדק װק סססז עקז. א־ו א םכוס װאם קאן נאםרירקן און אנוע• מ־קן תם םארק אויף נמה יאץ, און תד האנא־א־ םײ תרינעד ױן א לעבערלעכער, - מוז ױ ארנעט, ױ א־בערזעצונג געמאנט תרן אתד תרך אזא איינעפ װאם איז בלב-ונםש םארא־נטעתס־רט, אז דװקא דאס װעדק זאל דעדש״נען א־ן ״ױש און ער זעצט עם א־- נער דערשאר, װײל דאש תרק א־ז אים ליב און ט״ער און ױ האנא- ־א־-שראגע שםילט ב״ אים ױ מ־נדםטע ראלע, אתר דוךך א םשוםן א־נעדזעצעד, װאס ״שמעםט״ בױננס נ־ט ל״גנױק ק״ן אנט, װאס און וו־ ער זעצט א־בעי־, -״א־בערנעועצט װי אינעדגעזעצט, אנער א נוך א־ז םאראן און ױ ל־מע־אטור װערט נאר״כערט״. און אמ לאמי,־ נעמען אזא נ״שם־ל: אין ױ סאמע הונגער ־אץ, אין ױ גרױל-־ארן, װאם האבן זיך אמטראג־שסטן אםגערוםן או־ף דעם ק־למדד-עענטער אין דוסלאנד, אץ םיעטעדבוױ., אין ױ ־ארן 1919-191,8 א־ז דורך מאקס־פ גארקיס אינ־צ־אט־װ גענױנ- תט נעװא־ן א םא־לאג ״װסעמ־רנא־א ל־טעראט־רא״ (.װעלט-ל־טע־ ראמוס - א פארלאג, װאס האמ זיך געשטעלט ױ אויםגאנע צײ נעבן דאפ םאמע בעסטע, קערנױקםטע םון תר .װעלט-ליטעראטור. צו תם צתק א־ז נעשאםן געװאץ א תדאקציע-קאמיסיע און םען האט צעמ״למ ױ א־בעמ אויף אזא אוםן, אז ־עדע שפ־אך האט גע- האט א־רע א תדאקציע-קאלענ־ע ארן אית א־נעדזעצער. אױף ד־ פלענאד-זיצוננק ז״נק אםמ באטדאבט געװאדן תר אםקל״ב פ־ן ױ ביכער, װאם סען דא־ף נעמק ג״ תפ אדער ־ענעש םחנר, זיך אפגעשטעלט במעט >ג״ף תתר שראזע, װאם איז איבעדגעועצט גע- שבת, דעם 14טן מערץ, קופם פאר אץ װארשעװער ליטעראטן־פארײן, םלאםאצקיע 13 א פאפיעוניקןאװ-אװנט א.נ. ״דיכטער װעגן א דיכטער״ םיט רעסעראטן װעגן י. סאפיערניקאװם שאםונגען װעלן אױפטרעםן די דיכםערז י. מ. נײםא;, ש. זאראםב, שרה ר״זען, ױסף רובינשט״ן, ש. ל. שנײדערפאן אין ם• שיםעל• בום שלוס װעס דער דיכסער •אטיערניקאװ רעציטירן םון ןײנע לידער, סאביאלע און •אלעםטינע־מאטױון. ארײנםיר-ױארס: נחפן םייזיל. *ו יעדן נילעס װ*ר• ױגעגקבו *גןװיףזעםל *ו־ף 9*יי<רניק*װ* נװ״ גינײ: ,אץ זוניקן לאנד״ *ין ״רויט אויף שװאר׳ן״.