Literarishe bleter · 1931-03-06 · 10 (6.3.1931) · p. Seite 188

ליטערארישע בלעטער נימ 10 (057 זײט 188 ׳צט־קלעך א.־ן האט דך שױן פער ניעט כעױרפ. אד־ ד.אמ נאפו״לן ד־ כעדדמע נאגייספער־נג. ביא־ז שױן;עויען נאענמ ־ב־ פאדנאכט, אינגיכן איז אנגע״ קומק דעד ג־ן־השד־ג און שםעפער - ר־ נאכפ. עד א־ז;עלעכן א־ן א־ר צ־נקלקײמ, .לי אין דע־ דױקי־ט םון נ־שט-צוריק־ומנא־ע נאשלומן. פיא־ז צו-ודיט כעדען צו דער פרןזנט׳ ליניע, צו-נאענפ צו דעד לעצטעד כ,־ענעץ םון לעבן. אין דער ,דעלפ, ־אט איז םא־מאבט כעלארן מיט אט-די צוױי באר־ערעם, האט סאר• םעלט בלא־ן םא־ ד־ײ מענטשן ב״ די ה־רבוד םון דער אלפער, פא־לאזענע־ צ־כל׳פאבױד. אזױ איז געװען די ערד, אזױ א־ז געװען ־עד מענטש, און אד־ איז;עװען די לעבגס-ארדענוננ. ע־ א־ז או־םכעשטאנען, װען דער גלאמק םון דער אויםגײ- ענדיקעד לבנה האט אנכעהויבן באםארבן די נאגט־קע מונקלק־ט, און די שװארצע ה־מל-װאנמ האט ז־ך צעד,עלט מיט א כלאנצ־ק קו־לן-שטו־ב. ע־ האט ז־ך אװעקכעשלעםט צודיק א־ן דער ,־יכפוננ פ־נט אדט, .לא־ טיהאבן ז־ך כעם־נק די דעזעדט־ק. דארט א־ז יע- רען לאמע־ד, שידאט או־ך כעקאנט זק ג־ױט, אפר־, ,־עטוני. ער א־ז וױדער ארו־טכענאנכק פארן לעצטן םעלדעד־םאט, אולמ־ כעד־נכלט ד־ אײנגעםאלענע בנינים, צוױקגעםונען דעט שםוד םונט אלטן װק און א־ו־פבאק־מען זיך א־יפן א־נזל, װאט א־ז ארדמכע- רננלט געװק מיט לײט-גרוגן. ער א־ז שט־ל צונעק־אכן צוט נעלע-;ע־ פון די אײנװאױנער. ער ד.אט עפ נלײך נעמראפן. ז־ ז״נען דעדו־ף געשלאםן ב־דע, א־נםיטן ז״נען געלענן די ב־קמן. ע־ האט ז־ך אױפכעד״־יגן, גענומען א צינד םון ד• נלײכע צ־כל-שורוח, פעפט ד נענומען אין דעך האנט א־ײן און מיפן כאנק כוח א זע־ן געטאן דארט, װאו לעבן װ״םן יאנדאזש א־ן ד־ דינע באגנעטן א־ז נעלענן דעד דױפער קאפ םון שונא. - סיהאט םאדפעלט פלאץ פאר מענטשן - האט ער נאך גע- טדאכט, װק רײםנדיק דך און קעםםנדיק מ־טן צװײטן קעכנעד, צװ־שן ד־ שדעקלעכע קלעפ און כעראנגל, ד,אט ער ז־ך אראפכעק״קלט םונט ג־ק םון לײט-ג־וב אין תהופ אדי־ן. ד־ לאנגע בארד האט א־ט כעשארעװעט דאס פנ־ט. דעד ם־עמדער נוף, װאס איז אזוי שלעד כעװען יעתן נעשלק, א־ז א־צט בעתן אדאםםאלן נעלארן אומנעװ״נ- לעך לײכט. די קילק״ט םון װאסעד האמ ער שוין דערםילט, כלי־ך װ־ אונטעד דער מאטאװער שויב םץ באװאוםטדץ. םיס דעד דירלוימניס סדן דינס סחנר וויוערנעזענס ש. ל. שנײדערםאן. טע־ א־• א־ב;עלען פא־שטענדלעך גלו־ז א״נס: דעזערמ־ר. ז״ זײנען כעלען םאדב־נ־עטע ם־ן צװ״ קקנעײשע לאנערן - ע־ װאלט ז״ כעזאכט. ,לק ע־ װאלט נעקאנט - נא־ מ־ט ענמםער האט געא״־ט דאס נידע־קע מענטשעלע, .״אס איז אלץ לי־דנ- שאפמלעכע־ און צעצונדענע־ כעװא־ן א־ן דעד אומםא־שטענדלע־ כער שפראך. עד האמ געשר־ען א־יםן אלטן, נעםליקט איט פארן א־בל, כעמ־פעט בײז מ־טן *־ס. - ״;־עלדא, װאן!״ - האט ער לסוף פא־ענדיקט, א־־טכע- ־־■•: ז־ך צ־ הובע־טן און כעדראפ א־ס מ־ט דעד ביעכ. דאכ א־ז געװען אוםבאגד״פלעך, הגס אזש צ־־גוט םארשטענד לעך. ג״ן, א־מקעדן דך - ,דאוה־ן, צו װאס? הובערט א־ז;עשטאנען אוםבאװקלעך■ — ״מאט־ טװאיא! װאןר — האט געשדיען דעד אוםבאקאנ־ טער, ם״נטדעכער מענטש;אך רו־טער םון רוכזה. ער האט ז־ך אנ-;עב־־גן, או־פכעהדבן פון דער ע־ד א שט״ן און א־ט א של־־־ע־ א.ן ־כט־ככ פ־כס דעזזג־ס־ד. דעדכאך - א * •••*<•• *•ו** ^•*. ~ ־-^#ן *1 ■ <י * ־ דאבן איט א ־ד־טן. ז״ האבן א פ״ף כעטאז יעבן קאפ, אבעד ז־ כזד א כאמ ן אדט. ־אן דאט דעד ג־דעױקע־ א ••••••< •••■••••> •■*■ י• -- •*< < - £. ן כעלו־ף, בר־ :ונטעק א־עס און כעלאזט זיך א־ן -ע-אן רי - ־= ־' •* > , >.•••■•■<••••• ••>•• •■*•*•< <*••• * < ,/ ״< י ־״<£־-<! א־װפצ־באפן דך קומענעד. ׳<•>•׳ ־״<׳•<) ־׳ ♦? ■ < י< -< ו ,ן ^י״<£לו ״ן ־עלז מ-ך —;*־ *ע־ן װ־ק א־ן װ־דעדשטאנדם־ק־אפמ - =יז א־־סכעטאן א;עדאנק. שװעק, - א שא־פ;, א־נמאל־קן שטאך, ל א האט ערי ־ע . עװ װ.אט ז־ך פארנוװעט אין דעד גע- ץ־• אי•• לאל הרינכט ־־כטענ־ש. ס׳האט א־ס גא,לעכט שו־ן אן א־מבאקאנמע, ם־עמ־ע קראםט, דע־ לעצטער רעפלעקס א־ז געװען ד־ ה־״־אד״ נ־שט צ־ו ברעכן ד־ שטאנכען און אזו־־א־וט נישמ א־בע־לאזן נאך דך ק״ן **׳־ 1* / ש־האט א*נ נאהע־שט א געדי״מע נאג־יספעידיננ, די דיענםטע מה־כה פון אנטש״דנק״ט: טו־ט אדע־ לעבן. ער האט ז־ך כעשלעפט און אונטערכעלאפן, אומגעםאלן און אויפגעשטאנע;. ער האט ז־ך דורככע־וקט דורך ד־ סטעזשקעס און אקעד-נדיבלעך, נאך איס האט דך נאככעשלעפט דער שלערער סלופ ם־ן ם־ס, איבעק פא,־שטא:־ א־ז א־־םכעשװאלן נעװאדן ד־;עאמעט־־שע ־כור־ם-םיגור. עד האט כעהערט ד• או־טגעשדי־ען ם־ן די נאכיאיעד, עד האצ דך דערװײטעדט פון די, ב־ז װאנק זײ ז״נען ענדלעך שט־ל כעװארן. א־י עםעס א טאלעכל א־־ ער אשעקכעםארן דערשלאגן און צעבדאכן אויף טו־זנט נ. א י י ז נ ע ר / נ ױ ־ י א ר ק די אמעריקאנער נאציאנאלע ביבליאטעק און איר ײדישע אפטײלונג כימראכאלעד ביכליאטעק כאטרעפט קנאםע םיר מיליאן, זעלכע זײ- :ען געשאםן געװארן דורך אײניקע ביבליאטעקן, װאס האנן א״זעק- כעשענקט ז״ערע גיכער, װען די נאצ״יםאלע ביבליאטעק האט דך נעכו״נדעט, דורך אײכק־יפן ,װעתזםולע קאלעקציעס, זװרך באשט״ע- ־ונכען פון םריװאט-קאלעקציעם דוװך אויסטױש מיט אנדערע ביב- ליאטעקן, דודך דער קאםיד״ט־אםט״לונכ, א־ן װעלבער יעדער םאד- םאסעד אדעד פארלעכעד מוז עוש״קן צו צװײ בענד םון יעק םאר- עפכטלעכן בוך אאדװ. אויף עטלעבע אםטײלונכען א־ן דעד :־בל־אטעק לױכמ דך באזונדעחט אםצושסעלן און צו םארצײכענק זײער ם־נאנדעהזא־קס. ד־ בינעז־שע אםםײלומ האט ארײנגעקראגן אכהיסע צאל אנט־קן און ביכער, זײעד צאל באמדעסט קנאםע 25.000. ה אםטײלונכ םאד היסטאהשע דאקומענטן איז בארײנע,־מ :עװארן מיט אבא- (0 י ף> םין גא־ אכה־סן א־נטעדעס איז די אםט״לונג םא־ בלינדע, װעלבע װערט פאדװאלטעט הרך בלינדע. הדך דער דאזיקעד אפ- ט״לונג ז״נען א־ן פאדלויף פון םא־כאנכעכעט יא־ פארשפר״ט גע- װאדן צדכ לי־ענק 51.218 ביכעד פאד ױ בלינדע. ־י צאל פון די י *ן*•* טו־זנט מער װי באמ־עפט מ־ט קנאפע ועקס פאריטפדי״טע כ־גער װעל־ צאל בל־נדע, צזליב דעס, װאס ה דאפ א־ז חך £״<־ אין א האט ל״ענק זײעד א״כנאדט־קע שד־פט, :עלעדנט האין זיך אױכ: כע ט ז־ך בל־נדע כעפ־נ: . ה אפט״לו:; פאר •*ד ■ 1 װאט;עזעלשאפטן, מ־מ ה פאדשײדענע שטענדיקעד פארבינה:: אץ טאקע א״נפלוס א־ז :ל־נװע און הרך העװ העלםן : ־נעמק זיך טיט ,־ט :עװאק. גאטלמיק פאדל״כמע בלינדע װע־ כורל םץ ה דער אבשקטן א־ן כיכער און אנ־ע־ע : צאל ה אלכעכײנע